Al Jazeera’daki Libyalı analist: Türkiye’nin Doğu Libya temasları Mısır’ı Trablus’a yöneltti
Mısır-Libya yakınlaşması 19 Kasım’daki Sisi–Dibeybe görüşmesinin ardından yeniden tartışılıyor. Al Jazeera’ya konuşan Hazem er-Reyyis, Türkiye’nin Doğu Libya temaslarının Kahire’nin Trablus politikasını etkilediğini savundu.

Mısır-Libya yakınlaşması, Libya Başbakanı Abdülhamid Dibeybe’nin 19 Kasım 2026’da Kahire’de Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile görüşmesinin ardından Arap basınında yeniden tartışılıyor. Al Jazeera’ya konuşan Libyalı siyasi analist Hazem er-Reyyis, Türkiye’nin Libya’nın doğusundaki güçlerle ilişkilerini geliştirmesinin Mısır’ı Trablus yönetimine yönelik tutumunu gözden geçirmeye yönelttiğini savundu. Sisi ve Dibeybe’nin görüşmesinde ise iki ülke enerji ve kalkınma alanlarında anlaşmalar imzaladı; Libyalıların Mısır’daki vize ve ikamet işlemleri de görüşüldü.
Al Jazeera’nın 20 Kasım tarihli haberinde er-Reyyis, Kahire’nin bugün Libya’nın doğusundaki yönetimle de Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti’yle de ilişki yürüttüğünü anlattı. Analiste göre Ankara’nın Bingazi hattında genişlettiği diplomatik ve askerî temaslar, Mısır’ın batıdaki yönetimle ilişkisini yeniden düzenlemesinde etkili oldu.
Al Jazeera: Mısır-Libya yakınlaşması Türkiye’nin hangi adımlarıyla ilişkilendirildi?
Er-Reyyis, Türkiye’nin Doğu Libya ile temaslarının Mısır’ı Trablus politikasını yeniden şekillendirmeye ittiği görüşünde. Al Jazeera’nın aktardığı değerlendirmede Kahire, uzun süredir desteklediği Doğu Libya tarafıyla ilişkilerini sürdürürken batıdaki hükümetle ekonomik ve siyasi işbirliğini genişleten bir aktör olarak ele alınıyor.
Türkiye’nin doğudaki aktörlerle ilişkileri son aylarda somut ziyaretlerle genişledi. Al Jazeera English’in 29 Ekim tarihli araştırmasında, Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın’ın haziranda Bingazi’de Saddam Hafter ile görüştüğü, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ise ağustosta Halife ve Saddam Hafter ile temas kurduğu aktarıldı. Transit Haber’in daha önce yayımladığı Ankara’nın Halid Hafter ve Dibeybe ile görüşmelerine ilişkin haber, Türkiye’nin Libya’nın iki tarafıyla sürdürdüğü temasları da aktarıyor. Al Jazeera’ya konuşan Türk yetkili, doğudaki temasları güvenlik ve diplomasi düzeyinde sürdürdüklerini aktardı. Er-Reyyis, bu temasların Kahire’nin Libya’nın batısındaki yönetimle ilişkisine de etki ettiğini savundu.
Er-Reyyis, Mısır’ın Doğu Libya ile bağlarını sürdürmesine örnek olarak Saddam Hafter’in Kahire’ye giderek Mısır istihbarat başkanı Hasan Reşad ile görüşmesini gösterdi. Trablus yönetimi açısından ise Mısır’la yakınlaşma, bölgedeki diplomatik ortakların çeşitlendirilmesi anlamına geliyor. Er-Reyyis, Mısır-Libya yakınlaşması sürecini Kahire’nin doğu ve batıdaki iki ayrı yönetimle ilişkilerini dengeleme çabası olarak yorumluyor.
Sisi ile Dibeybe hangi anlaşmaları imzaladı?
19 Kasım’da yayımlanan Mısır Cumhurbaşkanlığının 19 Kasım tarihli açıklamasına göre Sisi, Dibeybe’yi Kahire’de kabul etti. Görüşmeye Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli, Genel İstihbarat Başkanı Hasan Reşad ve Libya’nın İletişim ve Siyasi İşlerden Sorumlu Devlet Bakanı Velid el-Lafi de katıldı. Mısır yönetimi ticaret ve yatırımların artırılması, enerji alanındaki işbirliği ve Libya’nın yeniden inşasına desteğini dile getirdi.
19 Kasım’da imzalanan anlaşmalar, Mısır-Libya yakınlaşması kapsamında enerji işbirliğini genişletti. Görüşmede doğal gaz altyapısı ve petrol rafinerileri için mutabakat zabıtları imzalandı. Cumhurbaşkanlığı açıklamasında ayrıca balıkçılık ve göl kaynaklarının geliştirilmesi, doğal kaynaklar, bilimsel araştırmalar, iş gücü, mesleki eğitim, küçük ve orta ölçekli işletmeler ile kurumlar arası iletişim alanlarında anlaşma ve mutabakatlara yer verildi.
Dibeybe görüşmede Mısır’da yaşayan Libyalıların giriş vizelerini, ikamet izinlerini, öğrencilerin durumunu ve sınır kapısından geçiş işlemlerini gündeme taşıdı. Sisi bu başlıklarda çalışmalar yürütülmesi yönünde talimat verdi; iki ülkenin içişleri bakanlıklarının koordinasyon kurması kararlaştırıldı. Libya Haber Ajansı’nın aktardığı Dibeybe açıklamasında da seyahat ve ikamet işlemlerinin kolaylaştırılması ile ikili ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi görüşmenin başlıkları arasında sayıldı.
Kahire’nin Trablus temasları kasımda nasıl ilerledi?
7 Kasım’da Trablus Büyükelçiliği yeniden açıldığında Mısır-Libya yakınlaşması diplomatik temsil düzeyine de taşınmış oldu. Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdülati, Trablus’a giderek Dibeybe ile görüştü. Kahire aynı ziyaret sırasında 2014’te kapatılan Trablus Büyükelçiliğini yeniden açtı. Mısır yönetimi, Libya’daki enerji ortaklıklarının hızlandırılmasını isterken özellikle doğal gaz hatları ve rafineri projeleri üzerinde durdu. Reuters’ın 8 Kasım tarihli haberinde, Mısır tarafının Libyalı petrol yetkilileriyle elektrik bağlantısı ve petrol ürünlerinin işlenmesi üzerine yaptığı temaslar aktarıldı.
Libya Haber Ajansı’nın 16 Kasım tarihli kaydına göre Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Reşad, Trablus’ta Dibeybe ile güvenlik koordinasyonunu görüştü. Mısır-Libya yakınlaşması böylece diplomatik temsilin yanında istihbarat kurumları arasındaki temaslarda da görüldü.
Al Jazeera’nın haberinde er-Reyyis, Trablus hükümetinin Mısır’ın Libya iç siyaseti üzerindeki ağırlığından yararlanmak istediğini savunuyor. Mısır açısından ise enerji projeleri ve yeniden inşa alanındaki işbirliği gündemi, Libya’nın batısındaki kurumlarla doğrudan temasın kapsamını genişletiyor.
Türkiye–Libya deniz anlaşmazlığı Mısır’ın gündeminde
Deniz yetki alanları konusundaki görüş ayrılığı sürerken Mısır-Libya yakınlaşması ticaret ve diplomasi alanlarında ilerledi. Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi 20 Ekim 2026’da Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını onayladı. Mısır Dışişleri Bakanlığı bu onaya itiraz etti. Kahire, 2019 tarihli metnin Mısır’ın deniz yetki alanlarına ilişkin haklarını etkilediği görüşünde. Transit Haber’in Mısır’ın Birleşmiş Milletler’e ilettiği notaya ilişkin haberi, Kahire’nin resmî itirazının içeriğini aktarıyor.
Al Jazeera’nın 19 Kasım’da güncellenen Doğu Akdeniz dosyası, Türkiye ile Libya arasındaki deniz mutabakatını ve Mısır’ın Yunanistan’la imzaladığı sınır anlaşmasını karşılaştırdı. Mısır ile Yunanistan’ın 2020’de imzaladığı kısmi anlaşma ele alınırken Libya’nın Girit’in güneyindeki arama faaliyetlerine itirazı da aktarıldı. Al Jazeera, Mısır’ın 2022’de ilan ettiği batı deniz sınırının Türkiye–Libya mutabakatıyla uyuşmayan yönlerine yer verdi.
7 Kasım’da Trablus’a giden Mısır Dışişleri Bakanı Abdülati, deniz yetki alanlarıyla ilgili itirazlarını Dibeybe’ye iletti. Ahram Online’ın haberine göre görüşmede Mısır’ın hukuki tutumunun dikkate alınması istendi. Mısır ile Türkiye arasında yapılabilecek bir deniz yetki alanı anlaşması daha önce Al-Monitor’de yayımlanan Kahire değerlendirmesinde de ele alınmıştı.
Libya’daki siyasi süreçte Birleşmiş Milletler’in gündemi
Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonunun Ağustos 2025’te açıkladığı yol haritasında, ulusal seçimler için uygulanabilir bir hukuki çerçeve oluşturulması, kurumların birleşik bir hükümet çatısı altında toplanması ve siyasi diyaloğun başlatılması hedeflendi. Mısır Cumhurbaşkanlığı, 19 Kasım görüşmesinde Libya’nın birliğine ve toprak bütünlüğüne desteğini yineledi. Dibeybe de ekonomik ortaklıkların genişletilmesini istedi.
Kaynaklar
- Al Jazeera — لقاء السيسي والدبيبة.. اتفاقات اقتصادية ومباحثات بشأن التأشيرات والإقامة
- Mısır Cumhurbaşkanlığı — President El-Sisi Meets Libya’s Prime Minister of the Government of National Unity
- Libya Haber Ajansı (LANA) — الدبيبة عقب لقائه السيسي: بحثنا تعزيز التعاون الليبي المصري
- Al Jazeera — بينها تركيا ومصر واليونان.. ماذا يقول قانون البحار في نزاع 7 دول على ثروات المتوسط؟
- Al Jazeera English — Can Turkiye’s Libya breakthrough reshape Eastern Mediterranean diplomacy?
- Reuters — Egypt seeks faster progress on Libya gas, refining and power projects
- Ahram Online — Egypt raises maritime concerns over Libya-Turkey deal in talks with Dbeibeh
- Associated Press — Libya approves contentious Turkey deal over Mediterranean waters
- Libya Haber Ajansı — Dibeybe ile Mısır İstihbarat Başkanı Hasan Reşad’ın 16 Kasım görüşmesi
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Mısır, Türkiye–Libya mutabakatına BM’de itirazını yineledi: Enerji anlaşmaları da notadaHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…