Yunanistan’ın çaresizliği: Libya Türkiye anlaşmasını iptal ettirmek için ABD’ye başvurdular
Liberal.gr’ye konuşan uluslararası ilişkiler uzmanı Aleksandros Despotopulos, Türkiye-Libya deniz anlaşması konusunda Mısır’ın BM’ye sunduğu itirazı yorumladı. Despotopulos, ABD’nin Libya’daki siyasi birleşme girişimlerinin Ankara’nın beklentilerini sınırlayabileceğini savunurken Girit–Kıbrıs Rum Kesimi elektrik bağlantısında bir sonraki araştırma aşamasını değerlendirdi.

Türkiye-Libya deniz anlaşması, Yunan uluslararası ilişkiler uzmanı Aleksandros Despotopulos’un 19 Kasım 2026’da Liberal.gr’ye verdiği söyleşinin başlıca konularından biri oldu. Despotopulos, Mısır’ın Birleşmiş Milletlere (BM) gönderdiği diplomatik notayı, Libya’nın birleşme girişimlerini ve Amerika Birleşik Devletleri’nin bu süreçteki olası etkisini birlikte değerlendirdi. Söyleşiyi gerçekleştiren gazeteci Evangelia Bifi’nin sorularını yanıtlayan uzman, Girit ile Kıbrıs Rum Kesimi arasında planlanan elektrik bağlantısının deniz tabanı araştırmalarına da değindi. Ankara’nın sonraki araştırma aşamasında daha sert bir söylem kullanabileceğini öngördü.
Türkiye-Libya deniz anlaşması için Mısır’ın itirazını nasıl yorumladı?
Liberal.gr’de yayımlanan söyleşide Despotopulos, Kahire yönetiminin 5 Kasım 2026 tarihli notasının yalnızca 2019’daki deniz yetki alanları mutabakatına yönelik bir itirazı yinelemekten ibaret olmadığını savundu. Uzman, Mısır’ın 2022 ve 2025 tarihli enerji işbirliği düzenlemelerini ve Libya’nın 2025’te açıkladığı deniz sınırlarını da aynı itirazlar kapsamında değerlendirdiğini söyledi.
Mısır’ın A/81/479 sayılı notasının içeriği, BM Deniz Hukuku Bölümünün belge dizininde kayıtlı. Kahire, 2019 tarihli Türkiye–Libya mutabakatını tanımadığını yineleyerek kendi kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgesine ilişkin haklarını saklı tuttuğunu bildirdi. BM’nin resmî belge dizininde 5 Kasım tarihli nota A/81/479 sayısıyla kayıtlı.
Kahire’nin haklarını saklı tutma beyanı, Despotopulos’a göre ileride tartışmalı alanlarda yapılabilecek sismik araştırmalara veya enerji ruhsatlarına yönelik somut bir diplomatik uyarı niteliğinde. Uzman, Mısır’ın doğu Libya’daki aktörlerle yıllardır sürdürdüğü ilişkilerine karşılık Trablus yönetimiyle de görüşmeye başlamasını bölgesel pazarlığın yeni unsurlarından biri olarak değerlendirdi.
Mısır’ın BM’ye sunduğu notanın maddeleri ve önceki itirazları Transit Haber’in 18 Kasım tarihli dosyasında ayrıntılı biçimde yer almıştı.
Mısır ile Libya görüşmelerinde Girit neden gündemde?
Yunan uzmana göre Atina, Mısır ile Libya arasında çizilebilecek deniz sınırının kuzeyde nerede sona ereceğini izliyor. Despotopulos, müzakerelerde Girit’in deniz yetki alanlarına ne ölçüde etki tanınacağının Yunanistan açısından belirleyici olduğunu söyledi. Yorumunu Yunanistan ile Mısır arasında 2020’de yapılan kısmi münhasır ekonomik bölge sınırlandırma anlaşmasına dayandırdı.
2020 anlaşmasının 1. maddesindeki danışma hükmüne özellikle değinen Despotopulos, bunu Atina için bir istişare aracı olarak yorumladı. Kendi yorumuna göre Mısır veya Yunanistan, iki ülkeyle ortak deniz alanları bulunan üçüncü bir devletle sınırlandırma görüşmesi yürütürse diğer tarafa zamanında bilgi vermeli ve nihai anlaşmadan önce istişarede bulunmalı. Uzman bu hükmün, Mısır–Libya görüşmelerinde Atina’ya harita ve koordinatları değerlendirme imkânı sağlayabileceğini savundu.
Kahire’nin Ankara’yla ilişkileri, Türkiye-Libya deniz anlaşması etrafındaki tartışmalar nedeniyle söyleşinin konularından biriydi. Uzman, Mısır ile Türkiye’nin Libya’daki güvenlik ve seçim hazırlıklarında, ayrıca geçiş yönetiminde sınırlı işbirliği alanları bulabileceğini anlattı. Deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında ise Mısır–Türkiye arasında doğrudan bir anlaşmayı mevcut koşullarda çok zor gördüğünü söyledi. Bu öngörüsünü Kahire’nin Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi ile geçmişte yaptığı deniz yetki alanları anlaşmalarıyla ilişkilendirdi.
Washington, birleşik Libya’nın deniz politikasını etkileyebilir mi?
ABD Kongresindeki girişim de Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkında söyleşinin yeni başlıklarından biriydi. Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Gus Bilirakis ile Demokrat üye Brad Schneider, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya gönderdikleri mektupta Libya’nın siyasi yeniden birleşmesi sırasında deniz yetki alanı anlaşmazlıklarının nasıl ele alınacağını gündeme taşıdı. Ekathimerini’nin 16 Kasım tarihli haberine göre milletvekilleri, Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkında ABD Dışişleri Bakanlığına beş talep sundu. Bunlar arasında Washington’un Türk ve Libyalı yetkililerle doğrudan temas kurması da bulunuyor.
ABD’ye yöneltilen talepleri yorumlayan Despotopulos, Türkiye-Libya deniz anlaşması bakımından özellikle Libya’nın siyasi uzlaşma sürecinin tartışmalı deniz sınırı iddialarının kabulüne dönüşmemesi yönündeki çağrıyı öne çıkardı. Ona göre ABD, birleşik bir Libya hükümetinin kurulmasına katkı sağladığı takdirde 2019 mutabakatının yeni yönetim tarafından nasıl ele alınacağı üzerinde diplomatik etkide bulunabilir. Uzman, Ankara’nın bu mutabakatın birleşik Libya’nın resmî tutumu olarak devam etmesini istediği görüşünü dile getirdi.
BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL) ise 30 Ağustos 2026’da tarafların imzaladığı anlaşmada seçim komisyonunun yeniden oluşturulması ve seçimlere ilişkin yasal çerçevenin düzenlenmesi konusunda uzlaşıldığını açıkladı. BM’nin duyurusunda, tek yürütme otoritesi altında parlamento ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin en fazla 24 ay içinde yapılmasının hedeflendiği bildirildi.
Libya’daki siyasi görüşmelere ilişkin değerlendirmesinde Despotopulos, askerî kurumların kime bağlı olacağı konusunun da tartışıldığını anlattı. Türkiye’nin hem Trablus hem de doğu Libya’daki aktörlerle kurduğu ilişkileri ve ekonomik anlaşmalarını birleşme döneminde korumak istediğini öne sürdü. Uzman, uzun vadede işleyen ortak bir yönetimin Yunanistan’a Libya’yla deniz sınırını müzakere etme fırsatı sunabileceğini de değerlendirdi.
GSI kablosunda Türkiye’den nasıl bir tepki bekliyor?
Söyleşinin son bölümünde Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında çalışan Fransız araştırma gemisi Abeille Marengo’nun faaliyetlerini değerlendirdi. Karpathos (Kerpe) Adası’nın güneyindeki araştırmaların ilerlemesini Yunanistan açısından olumlu olarak nitelendirdi. Türk tarafının NAVTEX duyuruları ve telsiz bildirimleriyle kendi deniz yetki alanı görüşünü ortaya koyduğunu aktardı.
Araştırmalar sırasında 12 Kasım’da Türk ve Yunan savaş gemileri arasında yaşanan telsiz mesajlaşması, Transit Haber’in Abeille Marengo dosyasında ayrıntılarıyla aktarılmıştı. TCG Gökova’nın ilettiği Türk kıta sahanlığı mesajına Yunan Limnos fırkateyni karşılık vermişti.
Kıbrıs Rum Kesimi tarafından yayımlanan seyir duyurusunda araştırmaların 19 Kasım 2026’dan itibaren adanın güneybatısındaki deniz alanına uzanacağı duyuruluyor. Despotopulos, bu aşamada Türkiye’nin karşı NAVTEX yayımlayabileceğini ve daha sert açıklamalar yapabileceğini düşündüğünü söyledi. Ayrıca bölgede Türk gemisi bulunması veya araştırma gemisine telsizle seslenilmesi ihtimallerini dile getirdi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı ise deniz araştırmalarına ilişkin resmî açıklamalarıyla Ankara’nın konumunu duyurdu. Bakanlık, tartışmalı güzergâhtaki bazı çalışmaları kendi kıta sahanlığına ilişkin izin ve koordinasyon görüşü kapsamında ele alıyor. Doğu Akdeniz kablo krizine ilişkin önceki haberde Türkiye ve Yunanistan’ın farklı hukuki yaklaşımları ile 6 Kasım’daki diplomatik yazışmalar karşılaştırılmıştı.
Kablonun deniz tabanına döşenmesini ayrıca ele alan Despotopulos, bu işlemi sonraki aşamanın konularından saydı. Araştırma ile fiilî kablo döşeme işleminin farklı safhalar olacağını vurguladı; Türkiye’nin döşeme aşamasındaki tutumuna ilişkin kesin bir tahminde bulunmadı.
Kaynaklar
Liberal.gr — Evangelia Bifi’nin Aleksandros Despotopulos ile Türkiye–Libya mutabakatı ve GSI üzerine söyleşisi, 19 Kasım 2026.
Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Bölümü — Mısır’ın 5 Kasım 2026 tarihli A/81/479 sayılı notası ve belge dizini.
Birleşmiş Milletler Libya Destek Misyonu (UNSMIL) — Ulusal seçimlere ilişkin 30 Ağustos 2026 anlaşması.
Ekathimerini — Gus Bilirakis ve Brad Schneider’in Marco Rubio’ya yazdığı mektup, 16 Kasım 2026.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı — Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları mutabakatı hakkında 20 Ekim 2026 tarihli 202 sayılı açıklama.
Reuters — Doğu Libya Temsilciler Meclisinin Türkiye ile deniz yetki alanları mutabakatını kabul etmesi, 20 Ekim 2026.
Kathimerini — Abeille Marengo araştırmaları sırasında Türk ve Yunan savaş gemilerinin telsiz mesajları, 12 Kasım 2026.
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Al Jazeera’daki Libyalı analist: Türkiye’nin Doğu Libya temasları Mısır’ı Trablus’a yönelttiHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…