Lübnanlı yazar: Suriye ve Lübnan, İsrail’e karşı Türkiye’yle ortaklık kurmalı
Lübnanlı yazar Mustafa Alluş, İsrail’in askerî baskısı karşısında Beyrut ve Şam için Türkiye ile ortaklık önerisi sundu; ticaret, yeniden inşa ve diplomatik işbirliği çağrısı yaptı.

- Türkiye ile ortaklık önerisi hangi gelişmelerin ardından geldi?
- Osmanlı geçmişini bugünün dış politikasıyla ilişkilendirdi
- Ankara’nın NATO üyeliği ve İsrail’le temas kanalları
- Lübnan ve Suriye’nin İsrail ile görüşmeleri ayrı ilerliyor
- Liman bağlantıları ve yeniden inşa için ekonomik ortaklık önerdi
- Türkiye’nin bölgesel ticaret için geçmişteki işbirliği belgesi
- Lübnan’da Türkiye’nin olası rolü daha önce de tartışılmıştı
Türkiye ile ortaklık önerisi, Lübnanlı yazar Mustafa Alluş’un 19 Kasım 2026’da Al Modon’da yayımlanan köşe yazısının merkezinde yer aldı. Alluş, İsrail’in askerî baskısı karşısında Suriye ve Lübnan’ın Türkiye’yle bölgesel işbirliği geliştirmesini savundu. Önerisini Beyrut ve Şam’ın ticari ve diplomatik seçeneklerini genişletmesi üzerine kurdu. Alluş, Türkiye’nin NATO üyeliği, Suriye’yle komşuluğu ve yeniden inşa alanındaki kapasitesini bu yaklaşımın gerekçeleri arasında gösterdi. Yazar, iki ülkenin kendi müzakere önceliklerini koruyacağı bir işbirliği modeli tarif etti.
Türkiye ile ortaklık önerisi hangi gelişmelerin ardından geldi?
19 Kasım’da Al Modon’da yayımlanan yazıda Alluş İsrail’in 16 Kasım’da Lübnan’ın doğusunda düzenlediği saldırıyla başladı. İsrail ordusu, Suriye sınırına yakın bölgede Hizbullah’a gönderildiğini öne sürdüğü bir silah sevkiyatını vurduğunu açıkladı. Lübnan devlet ajansının aktardığı saldırı haberi ve İsrail ordusunun sevkiyata ilişkin beyanı Arab News tarafından da yayımlandı. Yazar, bu saldırıyı Lübnan’ın egemenliği ve bölgesel güvenlik tercihlerine ilişkin tartışmanın başlangıç noktası olarak ele aldı.
Suriye’nin güneyindeki İsrail askerî faaliyetleri de makaledeki diğer örnekti. Birleşmiş Milletler bünyesindeki Suriye Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, 8 Eylül 2026’daki bilgilendirmesinde Kuneytra ve Dera’da kontrol noktaları ile sabit askerî tesisler tespit ettiğini aktardı. Komisyon üyeleri, temmuzdaki saha ziyaretlerinde yerel halkla görüştüklerini bildirdi.
BM Suriye Özel Temsilcisi de 16 Kasım’da Güney Suriye’de İsrail askerî faaliyetlerinin her gün sürdüğünü Güvenlik Konseyine aktardı. Bu kayıtları değerlendiren Alluş, İsrail’in askerî üstünlüğü karşısında Lübnan ve Suriye’nin kendi topraklarına ilişkin karar alanını güçlendirmesi gerektiği görüşünü bu iki olay üzerinden temellendirdi.
Osmanlı geçmişini bugünün dış politikasıyla ilişkilendirdi
Türkiye ile ilişkilerin Lübnan ve Suriye’de çoğu zaman Osmanlı İmparatorluğu’nun mirası üzerinden tartışıldığını yazdı. Lübnan’daki tarihsel hafızada özellikle Birinci Dünya Savaşı yıllarındaki kıtlığın yer tuttuğunu anlattı. Makalede kıtlığın koşulları değerlendirilirken savaş sırasında uygulanan deniz ablukası, gıdaya el konulması, dağıtımın aksaması ve 1915’teki çekirge istilası gibi etkenler de sıralandı. Alluş, tarihsel olayların sorumluluğunu değerlendirirken dönemin kararlarını alanların ayırt edilmesini savundu.
Yazar, geçmişe dair farklı anlatılara rağmen günümüz Türkiye’siyle somut çıkarlar üzerinden ilişki kurulabileceği görüşünde. Türkiye ile ortaklık önerisi kapsamında tarihsel tartışmaların yerine güncel sınır güvenliği, ekonomik toparlanma ve diplomatik manevra alanını koyuyor. İşbirliğinin koşullarını Beyrut ve Şam’ın belirlemesini istiyor.
Ankara’nın NATO üyeliği ve İsrail’le temas kanalları
Alluş’un Türkiye’ye biçtiği rolün gerekçelerinden biri Ankara’nın Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü içindeki konumu. NATO’nun resmî üyelik kayıtlarına göre Türkiye 18 Şubat 1952’den beri ittifak üyesi. Yazar, bunun yanı sıra Türkiye ekonomisinin büyüklüğünü ve Suriye’de yeniden inşa projelerine katılabilecek şirketlerin kapasitesini, Beyrut ve Şam için ortaklık seçenekleri olarak görüyor.
Ankara ile Tel Aviv arasında askerî sürtüşmeleri önlemeye yönelik teknik temasların geçmişi de bulunuyor. Reuters, 10 Nisan 2025’te Türk kaynaklara dayanarak iki ülke temsilcilerinin Azerbaycan’da görüştüğünü bildirdi.
Görüşmenin amacı, Suriye sahasında istenmeyen askerî karşılaşmaları önleyecek bir iletişim mekanizması oluşturmaktı. Bu temaslar, Transit Haber’in Türkiye–İsrail çatışmasızlık mekanizmasına ilişkin önceki haberinde de ele alındı. Alluş, gerilim dönemlerinde kullanılabilen bu temas kanallarını Türkiye’nin olası diplomatik katkısının dayanaklarından sayıyor.
Lübnan ve Suriye’nin İsrail ile görüşmeleri ayrı ilerliyor
Lübnan ile İsrail, Haziran 2026’da Washington’da yürütülen görüşmelerin ardından ateşkesin uygulanması konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Reuters’ın 3 Haziran’da aktardığı ortak açıklamada siyasi ve güvenlik görüşmelerinin sürdürülmesine ilişkin takvim de yer aldı. Alluş, Lübnan için İsrail birliklerinin çekilmesi, yerinden edilenlerin dönüşü ve devlet otoritesinin ülkenin güneyinde güçlendirilmesi taleplerine bölgesel destek sağlanabileceğini yazdı.
Şam yönetimi ise Ağustos 2026’da İsrailli temsilcilerle Ürdün’de ABD arabuluculuğunda görüşmeler gerçekleştirdi. Anadolu Ajansı, Suriye resmî haber ajansı SANA’ya dayandırdığı 23 Ağustos haberinde gündemin gerilimi azaltmak olduğunu bildirdi. Alluş, Türkiye’nin bu dosyada İsrail’in sınır ötesi askerî faaliyetlerinin durdurulması ve Suriye makamlarının kendi topraklarındaki düzenlemeler üzerinde söz sahibi olması yönündeki talepleri destekleyebileceğini savundu.
Liman bağlantıları ve yeniden inşa için ekonomik ortaklık önerdi
Yazara göre Türkiye ile ortaklık önerisi, Beyrut ve Şam’ın ortak öncelikler belirlemesiyle başlamalı. İki hükümetin sınır geçişleri, ticaretin kolaylaştırılması ve yerinden edilen kişilere ilişkin başlıklarda ortak öncelikler oluşturmasını önerdi. Bunların ardından Türk tarafıyla karşılıklı yarar sağlayacak projeler üzerinde görüşülebileceğini yazdı. Örneklerden biri, Lübnan limanlarını Suriye ve Türkiye pazarlarına bağlayacak bir taşımacılık ve ticaret hattıydı.
Al Modon’daki değerlendirmede yerel hizmetlerin yeniden kurulmasına da yer verildi. Alluş, çatışmalardan etkilenen bölgelerde belediyelerin ve hastanelerin onarımı için ortak programlar hazırlanmasını önerdi. Finansman koşullarının kamuoyuyla paylaşılması ve sözleşmelerin denetlenebilir olması gerektiğini savundu. Yazara göre bu tür yatırımlar, insanların yaşadıkları yerlere dönmesine ve yeniden yerleşmesine yardımcı olacak ölçülebilir sonuçlar üretmeli.
Bölgesel ulaştırma alanında Ürdün’ün, diplomatik eşgüdümde Mısır’ın ve yeniden inşa finansmanında Körfez ülkelerinin katılabileceği daha geniş bir model de tarif etti. Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkını, sivillerin korunmasını ve insani yardımın ulaştırılmasını önerdiği bölgesel yaklaşımın parçaları olarak sıraladı. Ülkelerin her bölgesel anlaşmazlıkta aynı tutumu benimsemesi yerine belirli ortak hedefler üzerinde çalışmasını savundu.
Türkiye’nin bölgesel ticaret için geçmişteki işbirliği belgesi
Dışişleri Bakanlığının arşivindeki dörtlü üst düzey işbirliği konseyi ortak siyasi bildirisi, dört ülkenin ekonomik entegrasyon ve malların dolaşımını kolaylaştırma yönündeki önceki girişimini belgeliyor. Haziran 2010’da oluşturulan dörtlü çerçevenin hedefleri arasında ticaretin geliştirilmesi ve ülkeler arasında mal ve insan hareketliliğinin kolaylaştırılması bulunuyordu. Bakanlığın yayımladığı metin ayrıca ulaştırmadan sağlığa ve tarıma uzanan alanlarda, ayrıca yatırım ve gümrük düzenlemelerinde bakanlıklar düzeyinde çalışma olanağı öngörüyordu.
Bu tarihsel girişimle benzer başlıklar içeren Türkiye ile ortaklık önerisi içinde de sınır ötesi lojistik ağlar ve ekonomik toparlanma bulunuyor. Ancak yeni yazı, özellikle Lübnan ve Suriye’nin İsrail karşısındaki müzakere seçeneklerine odaklanıyor. Bu Türkiye ile ortaklık önerisinin değerini, devletlerin ticaret ve diplomasi alanında tek bir ortağa bağımlı kalmaması üzerinden açıklayan yazar, Türkiye’nin de istikrarlı bir komşu bölgeyle ekonomik ve güvenlik çıkarları bulunduğunu ileri sürdü.
Lübnan’da Türkiye’nin olası rolü daha önce de tartışılmıştı
Ankara’nın Lübnan güvenliğinde üstlenebileceği rol son aylarda farklı değerlendirmelere konu oldu. Transit Haber’in 14 Kasım tarihli İsrail basını incelemesi, The Times of Israel’in blog bölümündeki bir yazarın Türk askerinin Lübnan’da gelecekte konuşlandırılması ihtimalini nasıl değerlendirdiğini aktardı. O metinde konu İsrail’in güvenlik kaygıları üzerinden tartışılıyordu. Alluş ise Lübnan ve Suriye’nin Türkiye’yle işbirliğinden sağlayabileceği diplomatik ve ekonomik yararlara ağırlık veriyor.
Lübnan’daki yaklaşım farklılıkları Transit Haber’in Eylül ayında Al Akhbar gazetesinden aktardığı değerlendirmede de yer almıştı. Oradaki iddialar, Lübnan yönetiminin Ankara ile ilişkilerini geliştirme konusundaki tutumu üzerinde yoğunlaşıyordu. Alluş’un Türkiye ile ortaklık önerisi ise hükümetlerin sınır geçişi, yeniden inşa ve müzakere önceliklerini açık biçimde belirleyeceği bir ilişki tasarımı içeriyor.
Alluş yazısının sonunda Türkiye ile ortaklık önerisi çerçevesinde işbirliğinin başarısının köylerine dönebilen insanların sayısı, yeniden açılan hizmetler ve ilgili devlet kurumlarınca gözden geçirilebilen anlaşmalarla değerlendirilmesini istedi. Yazının sonunda Beyrut ve Şam’ın kendi vatandaşları adına müzakere edebilmesini ve olası anlaşmaların koşullarına katılabilmesini temel ölçüt olarak gösterdi.
Kaynaklar
El Modon (Al Modon) — Mustafa Alluş, Türkiye–İsrail: Lübnan ve Suriye ne yapabilir?, 19 Kasım 2026.
Birleşmiş Milletler — Suriye Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, 8 Eylül 2026 basın toplantısı kayıtları.
Birleşmiş Milletler — Suriye Özel Temsilcisinin Güvenlik Konseyine 16 Kasım 2026 sunumu.
Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı — Dörtlü Üst Düzey İşbirliği Konseyi Ortak Siyasi Bildirisi.
NATO — Üye ülkeler ve Türkiye’nin 18 Şubat 1952 tarihli katılımı.
Reuters — Türkiye ile İsrail arasında Suriye konusunda teknik temaslar, 10 Nisan 2025.
Reuters — Lübnan ve İsrail’in ateşkesin uygulanması konusunda vardığı mutabakat, 3 Haziran 2026.
Anadolu Ajansı — Ürdün’de Suriye–İsrail gerilimi azaltma görüşmeleri, 23 Ağustos 2026.
Arab News — İsrail’in Lübnan’ın doğusundaki 16 Kasım 2026 saldırısı.
Associated Press — Türkiye’nin Lübnan güvenliğine katılım açıklaması, 30 Temmuz 2026.
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Suriye’nin Mekke Anlaşması ilgisi İsrail’de paniğe neden olduHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…