Bazı Türkler çok şanslı
Avrupa Birliği’nin Giriş/Çıkış Sistemi EES, Schengen dışından gelen kısa süreli yolcuların sınır geçişlerini dijital olarak kaydetmek için hazırlanıyor. EES muafiyetleri ise bazı Türk vatandaşlarının bu biyometrik kayıt sürecine hiç girmeyeceği anlamına geliyor. Schengen ülkesinden alınmış geçerli bir oturum kartı veya D tipi uzun süreli vize taşıyan Türk vatandaşları, bu statülerini kullanarak sınırdan geçerken kısa süreli ziyaretçi gibi EES kaydına alınmayacak.
Bu kişiler için sistemin turistlerden isteyeceği ilk kayıt işlemi uygulanmıyor. Kısa süreli ziyaretçilerden girişte pasaport bilgisiyle birlikte yüz görüntüsü ve belirli yaş grubunda parmak izi alınması planlanırken, Schengen oturum hakkı veya uzun süreli vize sahibi olanlar kendi statülerine göre kontrol ediliyor. Muafiyetin nedeni vatandaşlık değil, eldeki oturum veya uzun süreli vize belgesi.
EES muafiyetleri bütün Avrupa Birliği belgelerini aynı şekilde kapsamıyor. Videoda özellikle İrlanda ve Kıbrıs tarafından verilen belgelerle ilgili ayrım vurgulanıyor. Bu iki ülke tarafından düzenlenen oturum kartı veya uzun süreli vize, Schengen sınırında otomatik olarak aynı muafiyeti sağlamıyor. Yolcunun belgesini hangi ülkenin verdiği ve belgenin Schengen kuralları içindeki statüsü sınır kontrolünde belirleyici oluyor.
“Avrupa’da oturumum var” demek tek başına yeterli değil. Almanya, Fransa, İspanya, İtalya veya başka bir Schengen ülkesinden verilmiş geçerli oturum kartı ile Schengen dışındaki bir AB ülkesinin belgesi aynı hukuki sonucu doğurmayabilir. Sınır görevlisi pasaportla birlikte oturum kartını veya D vizesini kontrol ederek yolcunun EES kapsamına girip girmediğini belirleyecek.
Muafiyet, Schengen içindeki oturum veya uzun süreli kalış hakkının şartlarını değiştirmiyor. Belgenin geçerlilik süresi, giriş hakkı ve ilgili ülkenin kendi oturum kuralları devam ediyor. EES yalnız sınırdaki kayıt yöntemini değiştiriyor. Oturum kartının süresi dolmuşsa, yenileme belgesiyle seyahat ediliyorsa veya uzun süreli vize henüz başlamamışsa ayrı kontroller gündeme gelebilir.
Türk yolcular için pratik sonuç şu: Schengen ülkesinden alınmış geçerli oturum kartı veya D tipi uzun süreli vize varsa EES biyometrik ziyaretçi kaydı uygulanmayacak. İrlanda veya Kıbrıs belgesi taşıyanların ise Schengen sınırında aynı muafiyeti varsaymadan, seyahatten önce belge türünü ve giriş koşullarını kontrol etmesi gerekiyor.
Sınır geçişinde oturum kartının veya D vizesinin fiziksel ya da dijital kanıtını pasaportla birlikte taşımak gerekiyor. Belgenin kayıp, çalıntı veya yenileme aşamasında olması durumunda kullanılan geçici evrakın EES muafiyeti açısından nasıl değerlendirileceği her ülkede aynı olmayabilir. Oturum sahibi kişi Schengen dışından başka bir aile üyesiyle seyahat ediyorsa, aile üyesine aynı muafiyet otomatik uygulanmıyor. Her yolcunun kendi statüsü ayrı kontrol edilir. EES kaydı muafiyeti normal pasaport ve oturum kontrolünü kaldırmıyor; sınır görevlisi belgenin geçerliliğini yine doğruluyor.