Bayram değil seyran değil: Kim bu Joel Lion?

Joel Lion Ankara görevi Türkiye–İsrail hattında yeni bir diplomatik adım oldu. İsrail, Ankara’ya yeniden kıdemli bir diplomat gönderdi; fakat ilişkiler henüz normal düzene dönmüş değil. Lion geçici maslahatgüzar olarak göreve başladı ve güven mektubunu Türk Dışişleri Bakanlığına sundu. Ankara’da İsrail’i temsil eden üst düzey bir isim yeniden bulunuyor, fakat büyükelçi ataması yapılmış değil. Lion’un gelişi özellikle zamanlamasıyla öne çıkıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye yönelik sert açıklamaları sürerken iki ülke Suriye, Gazze ve bölgesel güvenlik başlıklarında ciddi görüş ayrılıkları yaşıyor. Buna rağmen tarafların doğrudan iletişim ihtiyacı devam ediyor. Ankara’da yerleşik bir diplomat bulunması, mesajların üçüncü ülkeler veya geçici kanallar yerine doğrudan aktarılmasını kolaylaştırabilir.

Joel Lion kariyer diplomatlarından biri. Daha önce Ukrayna, Moldova ve Ermenistan bağlantılı görevlerde bulundu. Ankara’ya büyükelçi sıfatıyla değil, geçici maslahatgüzar olarak gelmesi temsil seviyesinin hâlâ sınırlı tutulduğunu ortaya koyuyor. İsrail’in Ankara’daki büyükelçi koltuğu boş; Türkiye’nin Tel Aviv’deki temsil seviyesi de 7 Ekim 2023 sonrasındaki krizden önceki düzeye dönmüş değil.

Bir başka önemli nokta konsolosluk hizmetleri. İsrail’in Ankara’daki resmî misyon sayfasında konsolosluk hizmetlerinin kapalı olduğu bilgisi devam ediyor. Yani Lion’un göreve başlaması vatandaşların vize, belge veya diğer rutin konsolosluk işlemlerinin yeniden başlamış değil. Diplomatik temas güçleniyor, fakat büyükelçilik tam kapasiteyle çalışıyor denilemez. Joel Lion Ankara başlığını “ilişkiler düzeldi” şeklinde okumak yanıltıcı olur. Daha doğru tablo şu: siyasi gerilim sürüyor, büyükelçi seviyesi geri gelmedi ve konsolosluk hizmetleri kapalı; buna karşılık İsrail, Ankara’da yeniden tecrübeli ve yerleşik bir üst düzey diplomat bulunduruyor. Özellikle Suriye sahasında Türkiye ile İsrail arasında yanlış hesap riskinin konuşulduğu bir dönemde bu kanalın açık tutulması işlev kazanıyor.

Bu görev değişikliği diplomatik temsil ile konsolosluk hizmetlerinin farklı şeyler arasındaki farkı da ortaya koyuyor. Bir ülkenin başkentte üst düzey temsilci bulundurması, vatandaşlara dönük tüm hizmetlerin otomatik olarak yeniden başlamış değil. Aynı şekilde maslahatgüzar atanması da iki hükümetin siyasi sorunlarını çözdüğü demek değil.

Bundan sonra izlenecek iki somut işaret var. İsrail Ankara’ya yeni bir büyükelçi atayacak mı ve konsolosluk hizmetleri yeniden açılacak mı? Bu iki adım gelmeden Lion’un gelişi tam normalleşmeden çok, kopmuş diplomatik temasın sınırlı biçimde güçlendirilmesi olarak değerlendirilebilir. Ayrıca Ankara ve Tel Aviv’in Suriye sahasındaki gerilimi yönetmek için doğrudan diplomatik kanalı ne kadar kullanacağı da bu atamanın gerçek ağırlığını belli edecek.