Libya, Türkiye ile anlaşmayı onayladı, Avrupa ayağa kalktı
20 Ekim 2026’da Libya Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını oybirliğiyle onayladı. Bingazi’de yapılan oturumda yalnız anlaşma için onay verilmedi; Meclisin 2020’de mutabakatı reddeden kararı ile Türkiye’yle siyasi ilişkilerin kesilmesini öngören kararı da kaldırıldı. Libya resmî haber ajansı LANA, kararı Meclis Sözcüsü Abdullah Bliheyk’in açıklamasıyla duyurdu.
2019’da imzalanan Türkiye-Libya deniz sınırlandırması, 8 Aralık 2019’da yürürlüğe girmişti. Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Koleksiyonunda kayıtlı metin, Doğu Akdeniz’de iki ülkenin kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölge yaklaşımına temel oluşturan koordinatları içeriyor. Doğu Libya’daki Temsilciler Meclisi 2020’de anlaşmaya karşı çıkmıştı. 20 Ekim’deki oylama, bu siyasi tutumun tersine çevrilmesi anlamına geliyor. Al Jazeera, Reuters’a dayanarak ilgili komisyonların anlaşmanın hükümleri hakkında Meclise sunum yaptığını aktardı; karar oturumun ardından oybirliğiyle alındı.
Ankara kararı aynı gün memnuniyetle karşıladı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, mutabakatın iki ülkenin hak ve çıkarlarını uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde gözettiğini savundu. Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümetinin Dışişleri Bakanlığı ile Libya Yüksek Devlet Konseyi de onay kararına destek veren açıklamalar yayımladı. Doğu Libya Meclisi ile Trablus merkezli kurumların aynı karara destek vermesi, deniz yetki alanları tartışmasını yeniden bölgesel gündemin üst sıralarına taşıdı.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ise kararı reddetti. Atina, Türkiye ile Libya arasında karşılıklı veya bitişik kıyılar bulunmadığı görüşünü yineledi ve Yunan adalarının kıta sahanlığı ile münhasır ekonomik bölge haklarına atıf yaptı. Kıbrıs Rum Kesimi Dışişleri Bakanlığı da benzer bir açıklamayla mutabakata karşı çıktı. Avrupa Birliği, 2019’dan beri savunduğu anlaşmanın üçüncü ülkelerin egemenlik haklarını etkilediği görüşünü tekrarladı.
İsrail Dışişleri Bakanlığı da 21 Ekim’de Libya Meclisinin kararını kınadı. Bakanlık, mutabakatın bölgede yakın müttefik olarak tanımladığı ülkelerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini savundu. ABD Dışişleri Bakanlığından aktarılan açıklamada ise Doğu Akdeniz’deki deniz yetki anlaşmazlıklarının iyi niyetli müzakerelerle çözülmesi çağrısı yapıldı. Almanya da AB’nin deniz hukuku yaklaşımını desteklediğini açıkladı.
Girit’in güneyindeki enerji aramaları, deniz araştırmaları ve gelecekteki yatırım alanları aynı sınırlandırma dosyasıyla bağlantılı. Türkiye ve Libya mutabakatı kendi hukuki tezleriyle savunurken Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ve bazı Avrupa ülkeleri farklı bir deniz hukuku yorumu ortaya koyuyor. LANA’nın 20 Ekim tarihli Meclis açıklaması kararın resmî kaynağını oluşturuyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ve Kıbrıs Rum Kesimi makamlarının açıklamaları tarafların tutumunu kayda geçiriyor; Reuters, Associated Press, Al Jazeera ve Kathimerini de kararın bölgesel yansımalarını ayrı haberlerle aktardı.