Mekke ittifakına karşı 5 ülke birleşiyor

Mekke Anlaşması Yunanistan ve İsrail cephesinde yeni bir güvenlik hesabını gündeme taşıdı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın savunma anlaşmasının ardından üst düzey bir İsrailli yetkili, İsrail’in Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleriyle daha sıkı bir güvenlik hattı kurması gerektiğini söyledi.

Önerilen yapı henüz imzalanmış bir askerî ittifak değil. Buna rağmen beş ülkenin aynı başlık altında anılması Atina’daki tartışmayı büyüttü. Yunan basını, Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan’la kurduğu yeni savunma hattının Doğu Akdeniz, Körfez ve Hindistan bağlantılı güvenlik planlarını nasıl etkileyeceğini tartışmaya başladı.

İsrailli yetkilinin önerisinde Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi Doğu Akdeniz ayağını, Hindistan Asya ayağını, BAE ise Körfez bağlantısını oluşturuyor. İsrail bu ülkelerle zaten ayrı ayrı savunma, teknoloji veya askerî eğitim ilişkilerine sahip. Yeni çağrı bu ikili ilişkileri daha düzenli bir güvenlik ağına dönüştürme fikrine dayanıyor.

Atina açısından mesele yalnız askerî değil. Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru olarak bilinen IMEC projesi, Yunanistan’ın bölgesel ticaret planlarında önemli yer tutuyor. Türkiye’nin Suudi Arabistan üzerindeki siyasi ve askerî etkisinin büyümesi, Yunanistan’da bu koridorun geleceği konusunda yeni hesapları beraberinde getirdi.

Türkiye ile Yunanistan arasındaki Ege ve Doğu Akdeniz anlaşmazlıkları da tartışmanın arka planında duruyor. Atina son yıllarda İsrail ve Kıbrıs Rum Kesimiyle savunma bağlarını genişletti. Ortak tatbikatlar, hava savunma projeleri ve askerî ziyaretler bu ilişkinin zaten güçlü bir zemine sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Mekke Anlaşması Yunanistan açısından yeni bir denge unsuru olarak ele alınırken Ankara anlaşmanın belirli bir ülkeye karşı kurulmadığını söylüyor. Türkiye tarafı, anlaşmanın imzacı ülkelerin güvenliğini ve caydırıcılığını güçlendirmeyi amaçladığını, saldırmayan ülkelerin hedef alınmadığını belirtiyor.

Beşli güvenlik hattının hayata geçmesi için ortak savunma yükümlülüğü, komuta yapısı, tatbikat düzeni ve siyasi karar mekanizması gibi birçok konunun netleşmesi gerekiyor. Şu anda kamuya açık bir anlaşma metni, üyelik prosedürü, ortak karargâh veya müşterek kuvvet planı bulunmuyor.

İsrail-Yunanistan hattında yeni temaslar gelirse öneri daha somut bir aşamaya geçebilir. Hindistan ve BAE’nin vereceği karşılık da önemli olacak. Bu ülkelerin aynı güvenlik mekanizmasında yer alması, Doğu Akdeniz’den Hint Okyanusu’na uzanan daha geniş bir siyasi eksen yaratır.

Şimdilik ortada resmî bir karşı ittifak değil, beş ülkeyi aynı güvenlik denkleminde buluşturma çağrısı var. Teklifin zamanlaması da tartışmayı büyüttü: Mekke Anlaşması imzalandıktan hemen sonra gündeme geldi. Bundan sonraki resmi açıklamalar, fikrin diplomatik bir mesaj olarak mı kalacağını yoksa kalıcı bir güvenlik mekanizmasına mı dönüşeceğini belirleyecek.