Trump “nihayet” dedi, Mekke Anlaşması’nı alkışladı

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na açık destek verdi. Trump, sosyal medya paylaşımında üç ülkenin anlaşmayı “nihayet” imzaladığını yazdı ve liderleri tebrik etti.

Anadolu Ajansının 17 Ağustos’ta aktardığı paylaşımda Trump, anlaşmanın Orta Doğu’da ülkelerin bir araya gelmesini gösterdiğini ve devletlerin kendi savunmalarını daha güçlü biçimde üstlenebileceğini söyledi. ABD Başkanı mesajını üç ülkenin liderliğini kutlayarak bitirdi.

Trump ne söyledi?

Paylaşımda üç ülkenin imzasından “çok mutlu” olduğunu yazdı ve anlaşmayı “büyük, cesur ve önemli bir ilk adım” diye tanımladı. i24NEWS de aynı sözleri aktardı.

Mesajda ABD’nin bölgedeki mevcut ittifaklarına ilişkin bir eleştiri yoktu. Trump, ülkelerin kendi savunmalarını daha güçlü biçimde üstlenmesini olumlu karşıladı. Washington yönetimi ise anlaşmanın ayrıntıları hakkında ayrı bir resmî politika belgesi yayımlamadı.

Anlaşmanın ana maddesi üçlü savunma

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı metnin en sert hükmü, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye yapılmış sayılması. Mekke Anlaşması’nın ilk gününde yayımladığımız dosyada da bu hükmün NATO’nun 5. maddesine benzeyen yönünü ve henüz cevaplanmamış uygulama sorularını ele almıştık.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos’ta anlaşmanın İran’a, İsrail’e veya başka bir ülkeye karşı kurulmadığını söyledi. Dışişleri Bakanlığının yayımladığı mülakatta Fidan, temel yaklaşımı bölge ülkelerinin güvenliklerini daha kurumsal biçimde birlikte üstlenmesi olarak anlattı.

MSB ortak tatbikat ve üretim planını açıkladı

ABD Başkanı’nın desteğinden birkaç gün önce anlaşmanın askerî uygulama başlıkları netleşmeye başladı. Reuters tarafından 13 Ağustos’ta Millî Savunma Bakanlığına dayandırılarak yayımlanan habere göre üç ülke, savunma ve dışişleri bakanları ile genelkurmay başkanlarını aynı mekanizmada buluşturmayı planlıyor. Bu yapı kurulursa siyasi kararlarla askerî planlama daha düzenli bir takvime bağlanacak.

Kara, deniz ve hava kuvvetlerinin katılacağı ortak tatbikatların yanı sıra hava savunma, insansız sistemler, elektronik harp ve yapay zekâ destekli kabiliyetler de çalışma alanları arasında. Savunma sanayisinde yalnız ürün alımı değil, ortak geliştirme, üretim, teknoloji işbirliği, bakım ve lojistik desteği hedefleniyor. Üç ülkenin ortak tatbikat ve savunma sanayisi planlarını ayrı dosyada ayrıntılı olarak derlemiştik.

Trump’ın desteği neden önemli?

Anlaşma imzalandığından beri en çok tartışılan konulardan biri, bölge ülkelerinin güvenlikte ABD’ye bağımlılığını azaltıp azaltmayacağıydı. Fidan, 8 Ağustos’taki konuşmasında bölgesel sahiplenmeyi öne çıkardı. Trump ise aynı süreci Washington’a meydan okuma olarak tarif etmek yerine, ülkelerin kendilerini daha etkili savunması şeklinde karşıladı.

İki açıklamanın tonu aynı değil. Türkiye anlaşmayı mevcut ittifakların yerine geçecek bir yapı olarak tanımlamıyor; Millî Savunma Bakanlığı da yeni mekanizmanın uluslararası güvenlik mimarisini tamamlamasını hedeflediğini bildirdi.

Mısır için kapı açık, üyelik kararı yok

Anlaşmanın genişleyip genişlemeyeceği de gündemde. Hakan Fidan, Kahire temaslarının ardından Mısır’ı Türkiye’nin “doğal ortağı” diye tanımladı ve yakında resmî ortak olmasını umduğunu söyledi. 13 Ağustos tarihli açıklamada Mısır’ın konuyu ayrıntılı biçimde değerlendirdiğini belirtti.

Kahire’den 17 Ağustos sabahı itibarıyla üyeliğin kabul edildiğini ilan eden bir açıklama gelmiş değil. Chatham House tarafından 14 Ağustos’ta yayımlanan değerlendirme de Mısır’ın ittifaka katılabileceğini, ancak Kahire’nin şu aşamada temkinli hareket ettiğini kaydediyor. Transit Haber Mısır ve Mekke Anlaşması dosyasında üyelik tartışmasının resmî açıklamalarla perde arkası iddialarını ayırmıştık.

Şimdi ne izlenecek?

Bundan sonraki ilk test savaş alanı değil, takvim olacak. Ortak tatbikatın tarihi, bakanlar ve askerî komuta mekanizmalarının çalışma düzeni, ilk ortak savunma sanayisi projesi ve olası yeni üyeler paktın ne kadar hızlı kurumsallaşacağını gösterecek.

Paylaşım yeni bir teknik ayrıntı getirmedi. Siyasi mesaj ise açık: ABD Başkanı, Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan savunma paktına karşı çıkmak yerine onu övdü.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Mekke İttifakı’ndan sonra 14 ülkeli deniz koalisyonu geliyor

Mekke Anlaşması’nda imzadan sonra sıra orduya geldi: Birlikte tatbikat yapıp silah üretecekler

Birine saldırı üçünü de bağlayacak ama NATO gibi çalışmayacak

İran için kapıyı kapatmadılar: Mekke Anlaşması için önünde 4 büyük engel var