Türkiye 6 kriteri tamamlasa da bitmiyor, vizesiz Avrupa’ya giden dikenli yol haritası

Türkiye vize serbestisi dosyasında Ankara, Avrupa Birliği ile yıllardır açık duran altı maddede yeniden hareketlenirken en çok merak edilen soru da yeniden gündeme geldi: Türkiye kalan şartları tamamlarsa ertesi gün vize kalkacak mı? Yanıt hayır. BBC Türkçe’nin 17 Ağustos 2026 tarihli haberinde AB cephesinin yaklaşımının değişmediği aktarılırken, somut ilerleme için Türkiye’nin kalan yükümlülüklerde uygulamaya geçmesi gerektiği belirtildi.

Ankara tarafında ise kurumlar arası çalışma sürüyor. BBC Türkçe’nin aktardığı Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz açıklamasında kişisel verilerin korunması, geri kabul ve terör tanımından söz edildi. Yılmaz, ilgili bakanlıkların yaptığı hazırlıkların ardından Avrupa kurumlarıyla istişare yürütüleceğini söyledi. Açıklama vizesiz seyahati başlatmıyor. Ankara, kalan maddeleri Avrupa kurumlarıyla yeniden görüşmeye hazırlanıyor.

6 kriter tamamlanınca vize hemen kalkacak mı?

Hayır. Kalan altı kriterin karşılanması, yol haritasındaki teknik ve hukuki yükümlülüklerin Türkiye tarafından tamamlanması anlamına gelecek. Vize zorunluluğunun fiilen kaldırılması için AB tarafındaki değerlendirme ve mevzuat değişikliği de sonuçlanmak zorunda. EUR-Lex’teki 2016/0141/COD numaralı Türkiye vize muafiyeti dosyası hâlâ “ongoing”, yani devam eden süreç olarak kayıtlı. Dosya, olağan yasama usulüne tabi ve Avrupa Parlamentosu ile AB Konseyinin mevzuat değişikliğini tamamlamasını gerektiriyor.

Dışişleri Bakanlığı AB Başkanlığının Vize Serbestisi Diyaloğu sayfası da aynı hukuki ayrımı yapıyor. Sayfaya göre diyalog tamamlandığında, Türk vatandaşlarının kısa süreli Schengen seyahatlerinde vizeden muaf tutulmasını sağlayacak biçimde AB mevzuatında değişiklik yapılması gerekiyor. Dolayısıyla “altı kriter tamamlandı” açıklaması ile “vize zorunluluğu kalktı” kararı aynı şey değil.

AB’nin resmî kayıtlarında hangi 6 kriter açık?

Avrupa Komisyonunun 4 Kasım 2025 tarihli Türkiye Raporu, vize serbestisi yol haritasında altı kriterin karşılanmadığını kayda geçiriyor. Rapordaki dipnot bu altı maddeyi şöyle sıralıyor:

• Terörle mücadele mevzuatının ve uygulamasının Avrupa standartlarıyla uyumlu hâle getirilmesi.
• Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın gerekli AB standartlarıyla uyumlaştırılması.
• Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması’nın tüm hükümleriyle uygulanması.
• Europol ile kişisel veri değişimine imkân verecek uluslararası anlaşmanın tamamlanması.
• Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubunun (GRECO) yolsuzlukla mücadele tavsiyelerinin uygulanması.
• Tüm AB üyesi devletlerle cezai konularda adli işbirliğinin sağlanması.

Komisyonun 2025 raporu, inceleme döneminde bu altı kriterde ilerleme kaydedilmediğini ve Türk vatandaşlarının AB’ye seyahatte vize zorunluluğuna tabi olmaya devam ettiğini yazıyor. Buna karşılık 15 Temmuz 2025’te kabul edilen daha elverişli çok girişli vize kuralları ayrı bir düzenleme. AB Türkiye Delegasyonunun açıkladığı kademeli vize sistemi, uygun seyahat geçmişine sahip başvuru sahiplerine daha uzun süreli çok girişli vize yolu açıyor; vize zorunluluğunu kaldırmıyor.

Cevdet Yılmaz ne açıkladı?

BBC Türkçe’nin aktardığı açıklamaya göre Yılmaz, Adalet Bakanlığında oluşturulan bilim kurulunun çalıştığını, Dışişleri, Adalet ve İçişleri bakanlıklarının açık maddeler üzerinde toplantılar yaptığını söyledi. Bundan sonraki adımı da Avrupa kurumlarıyla istişare olarak tarif etti. 17 Ağustos’taki açıklamada vizesiz seyahat için bir başlangıç tarihi verilmedi. Yeni unsur, Ankara’nın kalan altı kriteri yeniden kurumlar arası çalışma konusu yaptığını duyurması.

Süreç 2013’ten bu yana nasıl ilerledi?

Vize Serbestisi Diyaloğu 16 Aralık 2013’te, Türkiye-AB Geri Kabul Anlaşması ile aynı gün başlatıldı. AB Konseyinin Türkiye sayfasına göre yol haritasında 72 kriter bulunuyor ve süreç henüz sonuçlanmış değil. AB Başkanlığı ise 2018’de ikinci nesil biyometrik pasaport kriterinin tamamlandığının teyit edilmesiyle açık kriter sayısının altıya düştüğünü belirtiyor.

Avrupa Komisyonu 4 Mayıs 2016’da Türkiye’nin vize zorunluluğu bulunan ülkeler listesinden çıkarılmasına yönelik mevzuat teklifini sundu. Ancak teklif, kalan kriterlerin tamamlanması beklentisiyle ilerledi ve yasama süreci sonuçlanmadı. EUR-Lex kaydında dosyanın durumu bugün de devam eden süreç olarak kayıtlı. Teknik şartların tamamlanması, AB tarafındaki hukuki kararın ön koşulu; kararın kendisi değil.

6 kriter tamamlandıktan sonra süreç nasıl işleyecek?

Türkiye kalan altı kriteri yerine getirdiğini açıkladığında vize serbestisi otomatik başlamayacak. Dosyanın AB tarafında tamamlanması gereken ayrı bir yasama hattı var. Avrupa Komisyonu, Türkiye’yi vize zorunluluğu bulunan ülkeler listesinden çıkarmaya yönelik teklifi 4 Mayıs 2016’da sundu. EUR-Lex’te 2016/0141/COD numarasıyla kayıtlı teklif bugün de “devam eden” dosya olarak görünüyor.

1. Önce Avrupa Komisyonu kriterlerin karşılandığını teyit edecek. Türkiye’nin yaptığı düzenlemeler yalnız Ankara’nın açıklamasıyla tamamlanmış sayılmıyor. Komisyonun yol haritasındaki bütün şartların yerine getirildiğini değerlendirmesi gerekiyor. Avrupa Parlamentosu da 2016’da, bütün kriterlerin karşılandığına ilişkin Komisyon teyidi gelmeden Türkiye dosyasını oylamayacağını açıklamıştı.
2. Ardından 2016’dan beri bekleyen vize muafiyeti teklifi ilerleyebilecek. Teklifin amacı Türkiye’yi AB’nin vize zorunluluğu uyguladığı ülkeler listesinden çıkarıp kısa süreli seyahatlerde vizeden muaf ülkeler arasına almak. Mevcut AB mevzuatında vizeden muaf ülkelerin vatandaşları 180 günlük dönemde en fazla 90 gün için vizesiz seyahat edebiliyor.
3. Avrupa Parlamentosu kendi kararını verecek. Dosya ilgili parlamento komitesinde ele alındıktan sonra genel kurula gidebilir. Parlamento teklifi kabul edebilir veya değişiklik yapabilir. AB’nin olağan yasama usulünde Parlamento ile AB Konseyi aynı düzenlemenin iki eşit karar vericisi. Birinin onayı tek başına yeterli değil.
4. AB Konseyinde üye ülkelerin onayı gerekecek. Burada sık yapılan bir yanlış var: Türkiye için vize serbestisinde 27 ülkenin tamamının evet demesi şeklinde bir oybirliği şartı yok. Olağan yasama usulünde Konseyin genel karar yöntemi nitelikli çoğunluk. Temel eşik, üye ülkelerin en az yüzde 55’inin ve AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil eden ülkelerin desteği.
5. Parlamento ile Konsey aynı metinde anlaşmak zorunda. İki kurum farklı metinler kabul ederse görüşmeler devam eder. İlk okumada anlaşma sağlanamazsa ikinci okumaya, gerekli olursa uzlaştırma aşamasına geçilebilir. Parlamento, Konsey ve Komisyon temsilcileri uzlaşma için üçlü görüşmeler de yapabilir.
6. Son kararın ardından düzenleme yürürlüğe girecek. Parlamento ve Konsey aynı metni kabul ettikten sonra düzenleme AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanacak ve metinde belirlenen tarihte uygulanmaya başlayacak. Vize zorunluluğu ancak düzenleme yürürlüğe girdiğinde sona erecek. Türkiye için hazırlanan teklif, AB standartlarına uygun biyometrik pasaport sahiplerinin kısa süreli seyahatlerini kapsıyor.

Bugün Türk yolcu için ne değişti?

17 Ağustos 2026 itibarıyla bordo pasaport sahibi Türk vatandaşları için Schengen vizesi zorunluluğu devam ediyor. Transit Haber’in daha önce yayımladığı AB’den Türkiye’ye vizesiz Avrupa çağrısı dosyasında da kalan kriterlerin tamamlanmadan vize serbestisinin başlamayacağını aktarmıştık. Yeni olan, Ankara’nın kalan başlıklarda Avrupa kurumlarıyla istişare aşamasına geçeceğini açıklaması.

Yeni açıklama, mevcut Schengen başvurularındaki randevu ve işlem sorunlarını bugün için ortadan kaldırmıyor. Almanya’nın Türkiye’deki vize kuyruğuna ilişkin açıklaması ve Türkiye’den yapılan Schengen başvurularının 2009-2025 verileri mevcut sistemdeki yoğunluğu ortaya koyuyor. Vizesiz seyahatin başlayacağı tarih ise henüz açıklanmış değil.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye 6 kriteri tamamlasa da vize aynı gün kalkmayacak

Hızlı trende yılın ikinci zammı: Ankara–İstanbul bileti 990 liraya çıktı

Trump “nihayet” dedi, Mekke Anlaşması’nı alkışladı

Gazze için “radikal adım” bekleniyor: Türkiye ve 7 ülke İsrail’i kınadı