Türkiye 6 kriteri tamamlasa da vize aynı gün kalkmayacak

Türkiye vize serbestisi dosyasında kalan altı kriteri yarın tamamladığını açıklasa bile Türk vatandaşları ertesi sabah Schengen’e vizesiz gitmeye başlamayacak. BBC Türkçe’nin 17 Ağustos’ta yayımladığı haberde konuşan bir Avrupa Birliği yetkilisi, Brüksel’in yaklaşımının değişmediğini söyledi ve ilerleme için “sözden eyleme geçilmesi” gerektiğini belirtti. Yeni açıklamanın asıl önemi, uzun süredir tartışılan altı şarttan sonraki aşamayı da görünür hale getirmesi.

Bu haberin videosu

▶

Türklere vizesiz Avrupa, düğmeye basıldı Video sayfasını aç

Ankara cephesinde hazırlık zaten başlamış durumda. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Dışişleri, Adalet ve İçişleri bakanlıklarının açık kalan başlıklar üzerinde çalıştığını, hazırlanan yaklaşımın Dışişleri Bakanlığı üzerinden Avrupa kurumlarıyla istişare edileceğini açıklamıştı. Anadolu Ajansının aktardığı açıklamada kişisel verilerin korunması, geri kabul ve terör tanımı özellikle anıldı.

Kriterler tamamlanınca vize hemen kalkacak mı?

Hayır. Kriterlerin tamamlanması sürecin en kritik eşiği olsa da otomatik vize muafiyeti anlamına gelmiyor. Önce Avrupa Komisyonunun Türkiye’nin yol haritasındaki yükümlülükleri yalnızca kâğıt üzerinde değil, uygulamada da karşıladığı sonucuna varması gerekiyor. BBC’ye konuşan AB yetkililerinin dikkat çektiği nokta da burada: Bir düzenlemenin kabul edilmesi tek başına yeterli olmayabilir; nasıl uygulandığı da değerlendirmeye giriyor.

Komisyon olumlu görüş verirse dosya siyasi ve hukuki onay aşamasına geçecek. Avrupa Parlamentosu ile üye devletleri temsil eden AB Konseyinin vize muafiyetine onay vermesi gerekiyor.

Komisyonun 2016'daki Türkiye teklifi hâlâ masada mı?

Evet. Avrupa Komisyonu 4 Mayıs 2016’da Türkiye’nin vize zorunluluğu listesinden çıkarılması için bir düzenleme teklifi sundu. Teklif, kalan kriterlerin yerine getirilmesi şartına bağlandı. EUR-Lex’teki 2016/0141/COD dosyası 17 Ağustos 2026 itibarıyla hâlâ “ongoing”, yani devam eden yasama süreci olarak görünüyor.

Yani kriterler tamamlandığında ortada sıfırdan kurulacak bir dosya olmayacak. Fakat bekleyen teklifin kabulü yine Parlamento ve Konsey kararına bağlı.

Son adımda ne değişecek?

Türk vatandaşlarının bugün vizeye tabi olmasının hukuki dayanaklarından biri, Türkiye’nin AB’nin vize zorunluluğu uyguladığı ülkelerin bulunduğu listede yer alması. Mevcut AB Vize Tüzüğünde Türkiye vizeye tabi ülkeler arasında. Parlamento ve Konsey değişikliği kabul ettiğinde Türkiye’nin vizeden muaf ülkeler tarafına geçirilmesi gerekiyor. Ardından düzenleme AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanacak ve metinde belirlenen yürürlük tarihinden itibaren yeni rejim uygulanacak. Bu yüzden siyasi onayın çıkmasıyla sınır kapılarındaki uygulamanın başladığı an da aynı gün olmak zorunda değil.

Vize muafiyeti sınır kurallarını ortadan kaldırmayacak. Bugünkü Schengen rejiminde kısa süreli seyahat sınırı 180 gün içinde toplam 90 gün; Avrupa Komisyonuna göre Schengen alanı 29 ülkeden oluşuyor. Çalışma, uzun süreli eğitim ve oturum için ulusal izinler yine gerekecek.

Türkiye'nin önünde hangi 6 kriter kaldı?

Avrupa Komisyonunun 2025 Türkiye Raporu açık kalan altı başlıkta ilerleme sağlanmadığını kayda geçiriyor. Rapordaki dipnot bu kriterleri terörle mücadele mevzuatı, kişisel verilerin korunması, AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşması’nın uygulanması, Europol ile uluslararası anlaşma, GRECO’nun yolsuzlukla mücadele tavsiyeleri ve tüm AB üyeleriyle cezai konularda adli işbirliği olarak sıralıyor.

• Terörle mücadele mevzuatının AB standartlarıyla uyumlu hale getirilmesi.
• Kişisel verilerin korunması mevzuatının AB müktesebatıyla uyumlu hale getirilmesi.
• AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşması’nın tüm hükümleriyle uygulanması.
• Europol ile kişisel veri değişimine imkân verecek uluslararası anlaşmanın tamamlanması.
• GRECO’nun yolsuzlukla mücadele tavsiyelerinin uygulanması.
• Tüm AB üyesi ülkelerle cezai konularda adli işbirliği yapılması.

Komisyonun 2025 Türkiye Raporu, Türk vatandaşlarının hâlâ vizeye tabi olduğunu ve altı kriterden hiçbirinin raporlama döneminde tamamlanmadığını belirtiyor. Ankara’nın Ağustos 2026’da duyurduğu çalışma dosyayı yeniden hareketlendirdi, ancak henüz kriterlerin karşılandığına ilişkin bir AB kararı yok.

Vizesiz Avrupa için süreç hangi sırayla işleyecek?

• Türkiye kalan kriterlere ilişkin yasal ve idari adımları tamamlayacak ve uygulamaya koyacak.
• Avrupa Komisyonu yol haritasındaki şartların karşılanıp karşılanmadığını değerlendirecek.
• Komisyonun olumlu değerlendirmesinin ardından Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi yasama dosyasında karar verecek.
• Türkiye’nin vizeye tabi ülkeler listesinden çıkarılmasını sağlayan tüzük değişikliği kabul edilip yayımlanacak.
• Düzenlemenin yürürlük tarihinden itibaren uygun Türk pasaportu sahipleri kısa süreli seyahatlerde vize başvurusu yapmadan Schengen’e gidebilecek.

2016 tarihli AB-Türkiye ortak açıklaması mekanizmayı açık biçimde tarif etmişti: Türkiye kalan şartları yerine getirecek, Komisyon uyumu değerlendirecek, son kararı ise Avrupa Parlamentosu ile Konsey verecek. Komisyon aynı yıl Türkiye’nin vize zorunluluğu listesinden çıkarılması için teklifini sundu, fakat Parlamento kriterler tamamlanmadan dosyayı ilerletmedi. Bugünkü tartışmanın düğüm noktası da değişmiş değil. Teknik şartlar tamamlanmadan yasama aşaması ilerlemiyor; teknik şartlar tamamlandığında ise siyasi onay süreci ayrıca işletiliyor.

Vize kalkarsa ETIAS gerekecek mi?

Vize muafiyetinin ne zaman gerçekleşeceği bilinmediği için bu sorunun tarihi bugünden verilemez. Mevcut AB düzeninde ETIAS, vizeden muaf üçüncü ülke vatandaşlarının kısa süreli Avrupa seyahatleri öncesinde çevrimiçi seyahat izni almasını öngörüyor. Avrupa Komisyonu ETIAS’ın 2026’nın son çeyreğinde başlamasının planlandığını söylüyor. Türkiye o tarihten sonra vize muafiyeti listesine girerse, mevcut kurallar değişmediği sürece Türk vatandaşlarının da ETIAS rejimine tabi olması beklenir. Bu, Schengen vizesi başvurusu değil; seyahat öncesi elektronik izin sistemi.

Bugün Türk vatandaşları için ne değişti?

Şimdilik Türk vatandaşları Schengen vizesi almaya devam edecek. Daha önce AB’den gelen vize serbestisi mesajlarını, Türkiye’nin Schengen başvuru yükünü ve güncel Schengen vizesi kurallarını ayrı dosyalarda izliyoruz.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye 6 kriteri tamamlasa da bitmiyor, vizesiz Avrupa’ya giden dikenli yol haritası

Hırvatistan vizesi başvurusunun işleme alınması için 30 gün bekletildi!