Türkiye ile İsrail çatışmanın eşiğinden mi döndü? ABD’li isimden çarpıcı uyarı

ABD, Türkiye ile İsrail arasında Suriye sahasında yaşanabilecek doğrudan bir askerî karşılaşma riskini azaltmak için yeni bir iletişim düzeni kurmaya çalışıyor. Reuters’ın 18 Ağustos’ta ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi ve Ankara Büyükelçisi Tom Barrack ile yaptığı görüşmeye göre, hedef yalnız Ankara ile Tel Aviv arasında bir hat açmak değil; Suriye’nin de dahil olduğu, bilgi paylaşımını ve hızlı temas imkânını güçlendiren üçlü bir yapı oluşturmak.

Girişimin arkasındaki kritik olay aynı gün yaşandı. İsrail, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre uzaklıktaki Abu al-Duhur askerî hava üssünü vurdu. Transit Haber’in Abu al-Duhur saldırısı haberinde aktardığı ilk bilgilerde sekiz hava saldırısının pist ve depo alanlarını hedef aldığı, can kaybı bildirilmediği ve Ankara’nın saldırıyı kınadığı yer almıştı. Yeni açıklama, olayın Türkiye açısından ne kadar ciddi bir askerî yanlış anlama riski taşıdığını ortaya koydu.

Türkiye neden karşılık vermeye hazırlanabilirdi?

Barrack’ın Reuters’a verdiği bilgiye göre Türkiye, İsrail saldırısından önceden haberdar edilmedi. Ankara, İsrail uçaklarının kuzeye, Türkiye yönüne doğru hareket ettiğini gözlemledi. Barrack’a göre Ankara, böyle bir tablo karşısında kendi güvenliği için askerî karşılık hazırlığına geçebilirdi. Barrack, gerilimin daha ileri gitmesinin tarafların soğukkanlı davranmasıyla önlendiğini belirtti.

Mesele, İsrail’in Suriye’deki bir hedefi vurmasından ibaret değil. Önceden bildirim yapılmayan bir harekâtta İsrail savaş uçaklarının Türk sınırına yönelmesi, Ankara tarafından yaklaşan bir tehdit olarak okunabilirdi. Böyle bir yanlış değerlendirme, iki ülkenin Suriye hava sahası ve çevresindeki askerî unsurlarını doğrudan karşı karşıya getirebilirdi.

ABD hangi mekanizmayı kurmaya çalışıyor?

Barrack’ın kullandığı ‘deconfliction’ kavramı bir barış anlaşması ya da ateşkes anlamına gelmiyor. Askerî ve siyasi aktörlerin birbirlerinin hareketlerini yanlış yorumlamasını önlemek için kullanılan hızlı iletişim ve bilgi paylaşımı düzenini ifade ediyor. ABD temsilcisi, Washington’ın taraflar arasında halihazırda bilgi paylaşımı ve diyaloğu kolaylaştırdığını, ancak daha fazla kaynak ayrılmış ve daha sağlam çalışan bir mimariye ihtiyaç bulunduğunu söyledi.

Associated Press’in saldırıya ilişkin haberinde de İsrail’in Abu al-Duhur’u, Türk birliklerinin üsse konuşlandırılmasını önlemek amacıyla vurduğunu söylediği aktarıldı. Türkiye ise üsse asker gönderip göndermediğine ilişkin açıklama yapmadı. Mekanizmanın en önemli işlevlerinden biri, askerî hareketlere ilişkin varsayımların doğrudan saldırıya dönüşmesini önlemek olacak.

Yeni hat eskisinden ne fark taşıyor?

Türkiye ile İsrail arasında Suriye’de istenmeyen olayların önüne geçmek için daha önce bir temas hattı oluşturulmuştu. Reuters’ın saldırının ilk saatlerindeki haberine göre bu iletişim kanalı geçen yıl kurulmuştu. Barrack’ın yeni açıklaması iki ülke arasındaki eski hattın yetmediğini ortaya koyuyor. Washington, Suriye’yi de aynı yapıya dahil eden ve sürekli bilgi akışı sağlayabilecek daha kurumsal bir mekanizma istiyor.

İsrail ile Suriye arasındaki doğrudan güvenlik görüşmeleri de yeni değil. İsrail Başbakanlık Ofisi 6 Ocak 2026’da, ABD desteğiyle İsrail-Suriye siyasi diyaloğunun yeniden başladığını duyurmuştu. Taraflar daha sonra gerilimi azaltma ve sınır güvenliği konularında görüşmeler yürüttü. Ancak Reuters’a göre bugüne kadar kapsamlı bir anlaşmaya varılamadı.

İsrail Abu al-Duhur’u neden vurdu?

İsrail Başbakanlık Ofisinin Reuters ve AP’ye aktarılan açıklamasına göre Şam yönetimi, Türk birliklerinin Abu al-Duhur’a konuşlanmasına izin vererek güvenlik alanında İsrail’le varıldığı belirtilen mevcut durumu bozmanın eşiğine gelmişti. İsrail bu ihtimali kendi güvenliği açısından tehdit olarak değerlendirdi. Barrack ise saldırının, Türkiye’nin yakın gelecekte bu üsteki varlığını artırabileceği yönündeki bir İsrail algısından kaynaklandığını; bu algının doğru da yanlış da olabileceğini söyledi.

Ankara’nın resmî çizgisi ise Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğünün korunması yönünde. Türkiye Dışişleri Bakanlığının 20 Mart 2026 tarihli açıklamasında İsrail’in Suriye’deki askerî altyapıya yönelik saldırıları tehlikeli bir tırmanma olarak nitelenmiş ve uluslararası topluma bu saldırıların durdurulması için sorumluluk alma çağrısı yapılmıştı. 18 Ağustos’taki yeni saldırı sonrasında da Ankara benzer biçimde Suriye’nin toprak bütünlüğünün ihlal edildiğini belirtti.

Mekanizma Türkiye-İsrail normalleşmesi anlamına mı geliyor?

Hayır. Açıklanan çalışma diplomatik normalleşme süreci değil; sahadaki askerî riskin yönetilmesine dönük teknik bir güvenlik kanalı. Tarafların Suriye’nin geleceği, İsrail’in operasyonları ve Türkiye’nin Şam yönetimine verdiği askerî destek konusunda ciddi görüş ayrılıkları devam ediyor. Mekanizmanın kurulması, siyasi anlaşmazlıkların sona erdiği anlamına gelmeyecek.

Bölgedeki askerî denge son haftalarda ayrıca Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan savunma anlaşması nedeniyle de yakından izleniyor. Transit Haber’in Mekke Anlaşması askerî güç dosyası üç ülkenin kapasitesini karşılaştırmış, İsrail’in bölgesel karşılık arayışına ilişkin haber ise Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki yeni güvenlik eksenlerini ele almıştı. Abu al-Duhur krizi, jeopolitik gerilimin yanına Suriye sahasında yanlış hesaplama riskini de ekledi.

Bundan sonra hangi adımlar izlenecek?

Şimdilik mekanizmanın nerede çalışacağı, askerî temsilcilerin doğrudan mı yoksa ABD üzerinden mi iletişim kuracağı, hangi tür operasyonlar için ön bildirim yapılacağı ve Suriye’nin bu yapıda hangi düzeyde temsil edileceği açıklanmadı. Barrack’ın açıklamasından kesin olarak anlaşılan nokta, Washington’ın mevcut bilgi paylaşımını yetersiz gördüğü ve Abu al-Duhur benzeri bir olayın Türkiye ile İsrail arasında doğrudan askerî karşılaşmaya dönüşmesini önleyecek daha güçlü bir sistem kurmak istediği.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Türkiye sınırına 70 kilometre mesafede İsrail saldırısı: ABD tepki gösterdi

Mekke İttifakı’na karşı İsrail İttifakı: Askeri güçleri karşılaştırdık

Mekke Anlaşması’na karşı 5 ülkelik rakip ittifak kurmak istiyorlar

Erdoğan imzayı attı, Atina hemen karşı çıktı: Meis açıklarında yeni dönem