Türkiye’nin otomotiv ihracatının yüzde 73,7’si AB’ye: Made in Europe uyarısı

European Policy Centre araştırmacısı Demir Murat Seyrek’in 22 Ekim 2026 tarihli değerlendirmesi, Made in Europe planı üzerindeki görüşmelerin Türkiye’nin Avrupa otomotiv tedarik zincirlerindeki konumuna etkisini ele aldı. Araştırmacı, 16 Ekim’de otomotiv alanında Fransa ile Almanya’nın üzerinde uzlaştığı yaklaşımın Avrupa Birliği dışındaki ortaklar için daha dar bir menşe kapsamı öngördüğünü yazdı. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği ilişkisini sürdürürken önerilen yeni otomotiv ölçütlerine hangi koşullarda dahil edileceği tartışılıyor.

Uludağ Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliğinin (OİB) eylül sonuçlarına göre Türkiye, 2026’nın ocak-eylül döneminde 31 milyar 145 milyon dolarlık otomotiv ihracatı yaptı. Aynı dönemde Avrupa Birliği ülkelerine yapılan otomotiv ihracatı 22 milyar 948 milyon dolara ulaştı. AB’nin toplam içindeki payı yüzde 73,7 olarak açıklandı. Yüzde 73,7’lik pay, otomotiv sektörünün 2026 ocak-eylül ihracatı için hesaplandı.

Made in Europe planı hangi ülkeleri kapsayacak?

Komisyonun 4 Mart 2026’da sunduğu Industrial Accelerator Act taslağı, stratejik sektörlerde üretim kapasitesini artırmaya ve düşük karbonlu sanayi ürünlerini teşvik etmeye yönelik kurallar içeriyor. Made in Europe planı olarak tartışılan metin, belirli kamu alımlarında ve kamu destek programlarında ürünlerin üretildiği yer ile karbon niteliğini değerlendirmeyi öngörüyor. Taslağın Gümrük Birliği ve serbest ticaret ilişkileri bulunan ülkelerde üretilen bazı ürünlere ilişkin eşdeğerlik hükümleri, Türkiye bakımından da ticari sonuç doğurabilecek maddeler arasında.

Fransa Cumhurbaşkanlığının 16 Ekim’de yayımladığı ortak açıklamada Paris ve Berlin, Avrupa otomotiv sanayisinin dönüşümü için yeni teşvikler ve üretim koşulları üzerinde siyasi uzlaşmaya vardıklarını bildirdi. İki hükümet Avrupa’da araç ve batarya üretimine destek verilmesini, sanayinin karbonsuzlaşma hedefleriyle rekabet gücünün birlikte ele alınmasını önerdi. Açıklama, uzlaşmanın diğer AB ülkeleriyle görüşüleceğini de belirtiyor.

Uzlaşmanın daha ayrıntılı coğrafi kapsamını Alman Otomotiv Endüstrisi Birliğinin (VDA) 16 Ekim değerlendirmesi aktardı. Birliğe göre Made in Europe planı için öngörülen coğrafi çerçeve önce 27 AB ülkesini, belirli şartlarla da Birleşik Krallık’ı kapsıyor; başka ülkeler için sınırlı istisna ölçütleri öneriliyor. VDA, çekiş bataryalarındaki yerel üretim koşullarının uygulama takviminin de yeniden müzakere edilmesini istedi. Reuters’ın 16 Ekim tarihli haberine göre Fransa-Almanya yaklaşımı, 1 Ocak 2020’de AB iç pazarının parçası olan Avrupa ortaklarının otomotivde Made in Europe kapsamına alınabilmesini öngörüyor. Birleşik Krallık’ın olası dahil edilmesi karşılıklılık ve ticaret koruma kurallarına uyum gibi koşullara bağlanıyor. Reuters, Türkiye’nin de bulunduğu Avrupa dışı veya AB üyesi olmayan üretim merkezlerinin kapsamının sektörde tartışıldığını aktardı.

Komisyon taslağı ile Fransa-Almanya önerisi nerede ayrışıyor?

Mart ayında yayımlanan Komisyon önerisinde, AB ile Gümrük Birliği veya serbest ticaret anlaşması bulunan ülkelerin üretiminin belirli menşe koşulları altında eşdeğer sayılmasına yönelik hükümler var. Hergüner Bilgen Üçer hukuk bürosunun 13 Mart tarihli incelemesi, bunun Türk menşeli ürünlere bazı kamu destek mekanizmalarında imkan tanıyabileceğini, kamu ihalelerine doğrudan katılımın ise ayrı kurallara bağlı bulunduğunu belirtiyor. Böylece üretim girdisinin menşei ile şirketin ihaleye doğrudan teklif verme hakkı farklı hukuki araçlarla ele alınıyor.

Fransa ve Almanya’nın ekim ayında açıkladığı otomotiv yaklaşımı, coğrafi çerçeveyi iç pazar bağlantısına dayandırıyor. Seyrek, bu koşulun Birleşik Krallık, Norveç ve İzlanda’nın yanı sıra İsviçre gibi ortaklara alan açarken Türkiye’nin otomotiv tedarik zincirindeki konumunu zorlayabileceğini savundu. Araştırmacı, otomotivdeki uygulamanın gelecekte çelik ile çimento sektörleri, ayrıca alüminyum ve kimya sanayisindeki üretim ve yatırım kararlarını da etkileyebileceğini değerlendirdi.

2026/0068(COD) numaralı Avrupa Parlamentosu yasama dosyası, Sanayi Hızlandırma Yasası’nın olağan yasama usulündeki incelemesinin sürdüğünü ve komite kararının beklendiğini bildiriyor. Made in Europe planı için öngörülen koşulları Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi müzakere edecek. Komisyonun taslağı 4 Mart’ta, Fransa-Almanya uzlaşması ise 16 Ekim’de açıklandı.

Otomotiv ihracatında AB pazarının payı ne kadar?

OİB’nin eylül raporuna göre 2026’nın yalnızca o ayında otomotiv ihracatı 3 milyar 940 milyon dolara ulaştı. O ay Almanya’ya 629 milyon, Fransa’ya 506 milyon ve Birleşik Krallık’a 453 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Eylülün AB ülke grubu payı yüzde 73,4 olurken, dokuz aylık toplamda yüzde 73,7’ye yükseldi. Tedarik sanayisi aynı dokuz ayda 12 milyar 135 milyon dolarlık ihracatla sektör satışlarının yüzde 39’unu oluşturdu.

EPC analizinde Almanya ile Fransa, Türkiye’nin otomotiv ürünleri için önemli alıcılar olarak gösteriliyor. Seyrek, AB pazarının sanayi kuruluşlarının üretim planlarını ve yatırımlarını etkileyen bir ağırlığa sahip olduğunu belirterek Brüksel’de yürütülen görüşmelere iş dünyasının daha sürekli katılmasını öneriyor.

AB ve Türkiye 13 Ekim’de sanayi taslağını görüştü

AB ile Türkiye’nin 13 Ekim 2026 tarihli üçüncü Yüksek Düzeyli Ticaret Diyaloğu ortak açıklamasında taraflar 2025 yılı ikili ticaret hacmini 217,6 milyar avro olarak açıkladı. Toplantıya Avrupa Komisyonu adına Maroš Šefčovič, Türkiye adına Ticaret Bakanı Ömer Bolat eş başkanlık yaptı. Görüşmelerde pazar erişimi, Gümrük Birliği ve ekonomik ortaklığın geliştirilmesi konuşuldu. Transit Haber’in aynı toplantıya ilişkin elektronik imza ve iş insanlarının hareketliliği haberinde ele alınan başlıklar, sanayi politikalarıyla eş zamanlı gündemdeydi.

AB’nin farklı stratejik programlarında da Türkiye’nin katılım koşulları tartışılıyor. Alman SWP araştırmasının Avrupa savunma ortaklıklarına ilişkin bulguları, aday veya yakın ortak ülkelerin katılım ölçütlerine dair ayrı bir örnek sunuyor. AB’de ortak savunma tedarikinin boyutunu gösteren savunma harcamaları verileri, farklı bir sektörde kamu alımlarının ağırlığını ortaya koyuyor. Otomotiv için yürüyen Made in Europe planı ise kendi sanayi yasası ve sektörel menşe ölçütleri üzerinden tartışılıyor.

Demir Murat Seyrek, Avrupa pazarına bağımlı otomotiv üretim zincirlerinde yeni eşiklerin ticari etkilerinin hem Ankara hem Brüksel’de değerlendirilmesini istiyor. EPC’de yayımlanan görüş yazısında Türkiye ile AB arasındaki siyasi anlaşmazlıkların sanayi işbirliğine yansıdığını savunuyor. Otomotiv için hangi ülkelerin ve üretim girdilerinin desteklerde kabul edileceği, 2026 sonbaharında devam eden AB yasama müzakerelerinde belirlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

AP raportörü: Türkiye raporu geçen yıldan daha sert olabilir

Financial Times ve Reuters Türkiye’deki fon krizini yazdı: 18 milyar dolar

Lübnan gazetesi üç uzmana sordu: İran zayıflarken Türkiye güçlenir mi?

Hakan Fidan’dan Brüksel’de SAFE eleştirisi: Türkiye’ye yeterince danışılmadı