İngiltere’de iltica dosyalarında yapay zekâ mercek altında: Hatalı özetler tartışılıyor

İngiltere’de iltica dosyalarında yapay zekâ kullanımını araştıran Open Rights Group (ORG), İçişleri Bakanlığının mülakatların özetlenmesinden başvuruların öncelik sırasına alınmasına kadar çeşitli işlemlerde algoritmik araçlardan yararlandığını ortaya koydu. 27 Ekim 2026’da yayımlanan “Automated Discrimination” raporu, bilgi edinme başvurularıyla sağlanan belgeleri ve uzman görüşmelerini bir araya getiriyor. Araştırmayı hazırlayan gazeteci ve teknoloji araştırmacısı Fabio Chiusi, kullanılan sistemlerin denetimi ve başvuru sahiplerinin bilgilendirilmesi konusunda eksikler bulunduğunu savunuyor. Kuruluşun araştırması iltica kararlarına hazırlık aşamasında kullanılan araçların ayrı ayrı nasıl işlediğine de odaklanıyor.

The Guardian’ın 27 Ekim haberine göre ORG’nin incelediği uygulamalar arasında iltica mülakatlarının özetlenmesi, sınırdaki yüz tanıma sistemleri, yaş değerlendirme araçları ve sahte evlilik şüphelerinin işaretlenmesi bulunuyor. Bakanlık, gazeteye verdiği yanıtta iltica kararlarını eğitimli dosya görevlilerinin aldığını ve yapay zekâ araçlarının mülakat kayıtları ile ülke bilgilerini incelemeye yardımcı olduğunu bildirdi. Tartışma, kararın öncesindeki bilgilerin nasıl oluşturulduğu ve kontrol edildiği üzerinde yoğunlaşıyor.

İltica dosyalarında yapay zekâ hangi işlemlerde kullanılıyor?

Raporda, iltica dosyalarında yapay zekâ kullanımına ilişkin iki destek aracı ayrıntılı olarak ele alınıyor. Asylum Case Summarisation (ACS), iltica mülakatındaki uzun soru-cevap kayıtlarını dosya görevlisinin okuyacağı kısa bir özete dönüştürüyor. Asylum Policy Search (APS) ise başvuranın ülkesine ilişkin resmî politika notlarında arama yapılmasını ve ilgili bilgilerin derlenmesini sağlıyor. İçişleri Bakanlığının 29 Nisan 2025’te yayımladığı pilot değerlendirmesi de bu iki aracın işlevlerini, test tasarımını ve sonuçlarını aktarıyor.

Bakanlığın resmî değerlendirmesinde ACS kullanılarak hazırlanmış özetlerin yüzde 9’unun yanlış veya eksik bilgi nedeniyle pilot çalışmadan çıkarıldığı kaydediliyor. Pilot dönemi Mayıs-Aralık 2024 arasını kapsıyor. Aynı belgede, ACS kullanıcısı görevlilerin yüzde 23’ünün üretilen özetlerin doğruluğuna tam güven duymadığı, APS kullanıcılarının ise yüzde 5’inin bu arama aracının doğruluğundan emin olmadığı yazıyor. Bu oranlar, ACS pilotundaki özetlerin doğruluğu ile dosya görevlilerinin araçlara yönelik güven değerlendirmelerinden geliyor. Pilot araştırmada görevlilerin yüzde 77’si üretilen özetlerin dosyayı hızlı anlamalarına yardımcı olduğunu, yüzde 42’si ise özetlerin bilgi miktarını yeterli bulduğunu bildirdi. Bu değerlendirmeler Bakanlığın pilot çalışmasındaki kullanıcı yanıtlarına dayanıyor.

İltica dosyalarında yapay zekâ özetlerinin doğruluğunu inceleyen ORG’nin 12 Ekim’de yayımladığı daha önceki incelemesinde sonraki örneklem kontrollerinde kullanılamaz bulunan mülakat özeti oranının yüzde 15 olduğu kaydedildi. Kuruluş, başvuru sahibine yapay zekâ kullanımının bildirilmesini ve hatalı özetler üzerinde düzeltme yapılabilmesini istiyor. 2025 pilotundaki yüzde 9 ile Ekim 2026 örneklemindeki yüzde 15, ayrı tarihlerde yapılan kontrollerden geliyor.

Dosyaları önceliklendiren IPIC ve sınırdaki gözetim sistemleri

Yeni araştırma, iltica dosyalarında yapay zekâ kullanımının önceliklendirme boyutunu da inceliyor. Identify and Prioritise Immigration Cases (IPIC) adlı sistem bu amaçla kullanılıyor. ORG’ye göre bu araç göçmenlik dosyalarının sıralanmasında ve değerlendirilmesinde kullanılıyor; hangi ölçütlerle çalıştığına ilişkin kamuya açık bilgi sınırlı. Rapor ayrıca sınır kontrollerinde canlı yüz tanıma, insansız hava araçları ve uydu görüntülerinin kullanıldığını aktarıyor. Kuruluş, farklı teknoloji türlerinin sınır yönetimi üzerindeki etkisini birlikte değerlendiriyor.

Araştırmada sığınma başvurusu yapanların yaşını tahmine yönelik araçlar, ülkeye düzensiz giriş yaptığı tespit edilen kişilerin telefonlarındaki verilerin incelenmesi ve evliliklerin gerçekliğine ilişkin otomatik risk işaretleri de ele alınıyor. ORG, bu alanlardaki kullanım biçimleri hakkında açıklanan bilgilerin parçalı olduğunu ileri sürüyor.

Sınır teknolojilerinin yaygınlaşması konusunda The Independent’ın 27 Ekim tarihli haberinde de birden fazla partiden milletvekilinin şeffaflık çağrıları yer aldı. İşçi Partili Bell Ribeiro-Addy ve İskoç Ulusal Partili Pete Wishart, başvuru sahiplerinin kendi dosyalarında hangi aracın kullanıldığını öğrenebilmesini ve hatalara itiraz edebilmesini istiyor.

İngiltere İçişleri Bakanlığı yapay zekâ eleştirilerine ne yanıt verdi?

Home Office sözcüsü, iltica dosyalarında yapay zekâ kullanımına yönelik eleştiriler hakkında The Guardian’a yaptığı açıklamada yapay zekânın insan karar vericilerin görevini üstlenmediğini söyledi. Bakanlığın açıklamasına göre dosyalar eğitimli memurlar tarafından karara bağlanıyor; otomatik araçlar mülakat kaydında ve ülke politikasına ilişkin kaynaklarda gezinmeyi kolaylaştırmak amacıyla kullanılıyor.

Bakanlığın 2025 pilot raporu da sistemleri dosya görevlisinin karar hazırlığı sırasında kullandığı yardımcı araçlar olarak tanımlıyor. Aynı raporda ACS’nin mülakat kayıtlarını incelemede vaka başına ortalama 23 dakika, APS’nin ülke bilgisi aramada 37 dakika zaman kazancı sağlayabileceği hesaplandı.

Yanlış bilgi veya eksik mülakat özetiyle karşılaşan başvuranın hakları

İltica başvurusunda mülakat kaydının ve ülke bilgisi notlarının doğru aktarılması, başvuranın beyanlarının değerlendirilmesinde dosyanın doğruluğunu doğrudan etkileyebiliyor. ORG, dosyası yapay zekâyla özetlenen kişilerin kullanım hakkında bilgilendirilmesini ve yanlış bilgiyi düzeltebilmesini öneriyor. Kuruluşun mart ayında yayımladığı hukuk görüşü de veri koruma yükümlülükleri ve başvuru sahibinin bilgiye erişimi konularını tartışıyor. Buradaki hukuka aykırılık değerlendirmeleri kuruluşun görevlendirdiği hukukçuların görüşü niteliğinde.

Birleşik Krallık hükümetinin göçmenlik itirazı rehberine göre koruma başvurusu reddedilen kişi, karar türüne bağlı olarak bağımsız First-tier Tribunal’a başvurabilir. İtiraz hakkının bulunup bulunmadığı karar yazısında yer alır; uygun dosyalarda idari inceleme yolu da açıklanır. Dosyada mülakat anlatımına ilişkin somut yanlışlık olduğunu düşünen başvuranın, kayıtları ve ilgili düzeltme belgelerini yetkili hukuk temsilcisiyle değerlendirmesi bu usullerin uygulanması açısından önem taşır. Başvuru süresi İngiltere içinden yapılan uygun itirazlarda genellikle karar yazısının alınmasından sonraki 14 gün, ülke dışından yapılanlarda ise 28 gün olarak açıklanıyor.

İngiltere’de iltica itirazlarının genel işleyişi ve bekleme süreleri Transit Haber’in İngiltere iltica itirazları haberinde açıklanıyor. Göçmenlik sistemlerinde veri paylaşımıyla ilgili ayrı bir süreç olan İngiltere’nin AB veri tabanlarına erişim görüşmeleri ve Kanada’nın göçmenlik dosyalarındaki yapay zekâ yaklaşımı da farklı uygulama alanlarını ele alıyor.

Rapor hükümetten hangi değişiklikleri istiyor?

ORG, iltica dosyalarında yapay zekâ araçlarının bağımsız denetlenmesini, kamu kurumlarındaki algoritmaların erişilebilir bir kayıt sisteminde yayımlanmasını ve bilgi edinme taleplerindeki istisnaların daraltılmasını öneriyor. Ayrıca karar süreçlerinde kullanılacak araçların bağımsız doğruluğunun sınanması ve başvuru sahiplerinin haklarının gözetilmesi çağrısında bulunuyor. 27 Ekim tarihli rapor duyurusunda kuruluşun program yöneticisi Sara Alsherif, göçün teknolojik bir işlem sorunu gibi ele alınmasını eleştiriyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

5 AB ülkesinin Ruanda planında eski İngiliz göçmen tesisleri gündemde

Tayland 10 binden fazla yabancı için ülke çapında vize denetimi başlattı

Kanada, Haiti ve Sudanlılar için çalışma izni uzatmasını 2027’ye taşıdı

Ankara Anlaşması ret dosyalarında aynı gerekçe: İşletmenin gerçekliği