Arjantin petrol davasını deniz mahkemesine taşıdı: Duruşma 10 Kasım’da

İngiltere’ye karşı Arjantin’in açtığı Sea Lion petrol projesi davasında Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi, geçici tedbir talebini 10 ve 11 Kasım 2026’da Hamburg’da görüşecek. Arjantin’in 13 Ekim’de sunduğu başvuru, Falkland/Malvinas Adaları’nın kuzeyindeki petrol faaliyetlerinin durdurulmasını hedefliyor. Uluslararası hukuk profesörü Donald R. Rothwell, Lowy Institute için 2 Kasım’da yayımladığı analizde mahkemenin yetkisine ilişkin güçlüğü ele aldı.

Hamburg merkezli Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesinin resmî duruşma takvimine göre ilk gün Arjantin sabah, İngiltere öğleden sonra görüşlerini sunacak. 11 Kasım’da taraflara ikinci söz hakkı verilecek. Mahkeme Başkanı Maurice Kamga’nın 20 Ekim tarihli 2026/10 sayılı kararı bu takvimi belirledi.

Sea Lion petrol projesi için Arjantin ne talep ediyor?

Buenos Aires yönetimi 28 Eylül’de Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’nin (UNCLOS) Ek VII hükümleri uyarınca tahkim sürecine gidileceğini duyurdu. Hükümet, Kuzey Falkland Havzası’nda verilen petrol izinlerinin kendi kıta sahanlığı üzerindeki haklarına aykırı olduğunu savundu. Ardından Arjantin, 13 Ekim’de Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesine geçici tedbir başvurusunu yaptı. Bu iki işlem aynı tarihte gerçekleşmedi: tahkim bildirimi eylül sonunda, geçici tedbir talebi ekim ortasında kayda geçti.

28 Eylül’de yayımlanan 28 Eylül tarihli resmî açıklaması, İngiltere’den Sea Lion faaliyetlerinin durdurulmasını ve bölgede yeni işletme izinleriyle uyuşmazlığın ağırlaştırılmamasını istedi. Başvuruda Sea Lion petrol projesi çevresinde deniz yaşamının korunması ile hidrokarbon arama ve çıkarma faaliyetlerinin etkilerine de yer veriliyor. Sea Lion petrol projesi için işletmeci Navitas Petroleum; ortaklarından biri İngiliz Rockhopper Exploration. Lowy Institute yazısına göre saha, adaların yaklaşık 107 deniz mili kuzeyinde, 541 kilometrekarelik bir alanda bulunuyor.

Río Grande Federal Mahkemesi de 16 Eylül’de ayrı bir çevre davasında Navitas ve Rockhopper’a yönelik ihtiyati karar vermişti. Arjantin Federal Savcılığının duyurusunda bu kararın ulusal yargı sürecine ait olduğu kaydedildi. Hamburg’daki inceleme ise devletler arasında UNCLOS kapsamında açılan ayrı bir süreç. Bu hukuki işlemlerin tarafları ve yetkili mercileri birbirinden farklı.

İngiltere petrol izinlerini nasıl savunuyor?

İngiltere hükümeti Arjantin’in itirazını reddediyor. Dışişleri Bakanlığı temsilcisi Uma Kumaran, 13 Ekim’de Avam Kamarasında yaptığı açıklamada Falkland Adaları yönetiminin verdiği ruhsatları hukuka uygun gördüklerini belirtti. Kumaran, Londra’nın UNCLOS kapsamındaki hukuki sürece katılacağını ve adalar sakinlerinin kendi doğal kaynaklarını kullanma hakkını savunacağını söyledi. Hükümet, 11 Ekim’de Buenos Aires’teki büyükelçiliği aracılığıyla Arjantin’in tahkim bildirimine resmî yanıt ilettiğini de açıkladı. Buenos Aires ise adalar üzerindeki egemenlik iddiasını sürdürüyor; İngiltere 1833’ten beri uyguladığı egemenliği ve ada sakinlerinin kendi geleceklerini belirleme hakkını öne çıkarıyor. 1982’deki savaş iki ülkenin iddialarını ortadan kaldırmadı. Adalarda 2013 yılında yapılan referandumda seçmenlerin büyük çoğunluğu İngiliz denizaşırı toprağı statüsünün sürmesini destekledi. Arjantin yönetimi bu oylamayı egemenlik uyuşmazlığını çözmüş bir işlem olarak kabul etmiyor.

Rothwell mahkemenin yetkisi konusunda ne söylüyor?

Avustralya Ulusal Üniversitesi uluslararası hukuk profesörü Donald R. Rothwell, Lowy Institute’un 2 Kasım analizinde deniz yatağındaki kaynaklar hakkındaki iddiaların adaların kime ait olduğu sorusuyla bağlantılı bulunduğunu yazdı. Rothwell’e göre bir deniz hukuku mahkemesinin kıta sahanlığına ilişkin başvuruyu inceleyebilmesi, egemenlik uyuşmazlığını çözme yetkisinin sınırları nedeniyle tartışılacak. Bu, yazarın mahkemenin yaklaşımına ilişkin hukuki değerlendirmesi. Mahkeme bu aşamada geçici tedbir isteğini değerlendirecek; tahkim heyetinin daha sonra uyuşmazlığın esasına ilişkin inceleme yürütmesi planlanıyor.

UNCLOS’un 286. maddesi, sözleşmenin yorumlanması veya uygulanmasına ilişkin uyuşmazlıkların çözümü için yargısal yollar öngörüyor. Rothwell, adaların egemenliğini belirlemenin genel uluslararası hukuk alanına girdiğini, bu koşullarda Arjantin’in başvurusunun yetki aşamasında güçlükle karşılaşabileceğini savunuyor. 2016 Güney Çin Denizi tahkiminde Filipinler’in Çin’e karşı deniz haklarına odaklanan iddialarını örnek ortaya koyuyor. Chagos takımadalarıyla ilgili deniz sınırı yargılamasını da farklı bir karşılaştırma olarak ele alıyor.

Profesörün makalesinde Birleşik Krallık’ın deniz hukuku savunmasının muhtemel yönleri de ele alınıyor. Sea Lion petrol projesi hakkında karar verecek yargı organlarının önündeki uyuşmazlığın ilk aşaması, geçici tedbir isteğinin kabul edilip edilmeyeceği ve bunun için gerekli hukuki koşullar. Mahkemenin 10–11 Kasım oturumlarında tarafların görüşlerini dinlemesi öngörülüyor.

Sea Lion sahasında faaliyet takvimi ve ekonomik büyüklük

Associated Press’in daha önce aktardığı proje bilgilerine göre Sea Lion yatırımının büyüklüğü yaklaşık 2,2 milyar dolar. Navitas Petroleum ve Rockhopper Exploration, Kuzey Falkland Havzası’nda ticari üretime geçmek için hazırlık yürütüyor; kaynakların aktardığı hedef üretim yılı 2028. Arjantin’in itirazı, bu yatırımın izinlerini ve deniz çevresi bakımından ortaya çıkabilecek etkilerini kapsıyor. Projede petrol üretiminin başladığına ilişkin bir bilgi verilmedi. Sea Lion petrol projesi kapsamında ileride petrol çıkarılması adaların mevcut ekonomik faaliyetleri için yeni bir gelir alanı oluşturabilir. Adaların ekonomik yapısında balıkçılık uzun süredir belirleyici sektörlerden biri. Reuters ve Associated Press’in önceki haberlerinde İngiltere’nin enerji faaliyetlerini destekleyen tutumu ile Arjantin’in karşı adımları birlikte aktarılmıştı. Şirketler ise Arjantin’in hukuki girişimlerine rağmen geliştirme takvimlerini sürdürme niyetinde olduklarını bildirdi.

Dava 10–11 Kasım’da hangi aşamaya gelecek?

Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi 10 Kasım’da saat 10.00–13.00 arasında Arjantin’i, 15.00–18.00 arasında İngiltere’yi dinleyecek. Ertesi gün ikinci tur oturumlar planlandı. Mahkemenin resmî internet sitesinde oturumların canlı yayımlanacağı bildirildi. Geçici tedbir kararı için henüz tarih verilmedi.

Deniz yetki alanları tartışmaları Türkiye bakımından da takip edilen bir hukuk başlığı. Transit Haber’de daha önce Yunanistan ve Mısır’ın Libya deniz hukuku görüşmeleri ile Türkiye–Libya deniz anlaşmasına ilişkin gelişmeler yayımlanmıştı. Falkland/Malvinas dosyasında doğrudan ilgili egemenlik iddiaları ve UNCLOS kapsamındaki başvuru belgeleri temel alınırken, Falkland konusunda önceki ABD açıklamaları da adaların statüsüne ilişkin diplomatik tartışmanın bir parçası olmuştu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Milei Arjantin’in felaketi olma yolunda: 32 bin 290 işletme kapandı, tekstilde makineler durdu

Foreign Policy: Machado döndü, Venezuela’da seçim takvimi tartışılıyor

Erdoğan Sinop için Güney Kore’yi işaret etti: KEPCO ile görüşmeler sürüyor

İran, İngiltere’nin donanması ile hava kuvvetlerini terör örgütü ilan etti