Yunan basınından uyarı: Türkiye ile askerî gerilimde İsrail’e güvenilemez

2 Kasım 2026’da Yunanistan merkezli The Analyst’te yayımlanan değerlendirme, Yunanistan İsrail savunma işbirliği konusunda Atina’nın askerî beklentilerini tartışmaya açtı. “Ελλάδα και Τουρκία, αποτροπή ή εμπλοκή;” başlıklı yazı, Türkiye’yle yaşanan anlaşmazlıklarda İsrail’le yapılan savunma anlaşmalarının sağlayabileceği desteği, Fransa’yla imzalanmış karşılıklı yardım anlaşmasından ayırıyor. Metin Analyst Team imzasını taşıyor. Yazıda Atina’nın Türkiye’ye karşı savunma hazırlığını güçlendirmesi gerektiği savunulurken, İsrail’in bölgedeki çatışmalarına kendi kararı dışında dahil olma riski üzerinde duruluyor. Analizin ana sorusu, Yunanistan’ın hangi askerî işbirliğinin doğrudan yardım yükümlülüğü doğurduğunu ve hangisinin teknoloji, eğitim veya tedarik kapsamında kaldığını nasıl değerlendireceği. Araştırma ekibi Türkiye ile İsrail arasındaki güncel gerilimin gelecekte aynı biçimde sürmeyebileceğini de ileri sürüyor.

Yunanistan İsrail savunma işbirliği hangi alanları kapsıyor?

Yunanistan İsrail savunma işbirliği, hava kuvvetleri eğitimi ve savunma sanayisi anlaşmalarını içeriyor. Yunanistan Millî Savunma Bakanlığının 16 Nisan 2021 açıklamasında, Kalamata’daki 120. Hava Eğitim Kanadında uluslararası uçuş eğitim merkezi kurulması için iki ülke arasında anlaşma imzalandığı bildirildi. Açıklama, eğitim uçuş saatleri ve modern ekipman sağlanması gibi somut proje hedeflerini sıralıyor.

Ortaklığın yeni büyük projesi 31 Ağustos 2026’da duyuruldu. Yunanistan Millî Savunma Bakanlığı; İsrail ile hava, balistik füze ve insansız hava araçlarına karşı “Aşil Kalkanı” sistemi için hükümetler arası anlaşma imzalandığını açıkladı.

Programın toplam bütçesi 3 milyar 35 milyon avro olarak duyuruldu. Bakanlık, 19 Yunan şirketinin çalışmalara dahil edildiğini, yerli katılımın yüzde 25’i ve yaklaşık 750 milyon avroyu aştığını bildirdi.

Yunanistan İsrail savunma işbirliği açısından bu proje, İsrail’le ortaklığın teknoloji ve savunma sanayisi yönüne örnek gösteriliyor. İki ülkenin savunma işbirliği kapsamındaki eğitim ve tedarik programları, yazıda dile getirilen hukuki ayrımın somut örnekleri olarak sıralanıyor. Bu faaliyetlerin her biri kendi sözleşme ve uygulama koşullarına dayanıyor.

Fransa anlaşmasındaki karşılıklı yardım hükmü

2021’de Fransa’yla kurulan stratejik ortaklık ise ayrıca bir karşılıklı yardım maddesi içeriyor. Yunanistan Millî Savunma Bakanlığının dönemin anlaşmasına ilişkin açıklamasına göre 2. madde, taraflardan birinin ülkesine üçüncü bir devlet tarafından silahlı saldırı düzenlenmesi durumunda askerî araçlar dahil yardım öngörüyor. Yardım hükmünün uygulama koşulları, tarafların silahlı saldırıya ilişkin ortak değerlendirmesine bağlı.

25 Nisan 2026’da Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 25 Nisan 2026’daki Yunanistan ziyaretinde iki ülke arasındaki ortaklığın beş yıl daha yenilendiğini ve silahlı saldırı halinde karşılıklı yardım hükmünün bulunduğunu yineledi. The Analyst yazısı, Fransa’yla yapılan bu anlaşmayı İsrail’le yürütülen savunma programlarından farklı bir hukuki dayanak olarak ele alıyor.

Fransa anlaşmasının tartışıldığı bölümde, Fransa’nın karşılıklı yardım hükmünün silahlı saldırı koşuluna bağlandığı özellikle yazıyor. Türkiye ile deniz yetki alanları konusunda yaşanan siyasi anlaşmazlıklar veya her askerî gerilim, aynı hukuki koşulla değerlendirilmek zorunda değil. Analiz, müttefiklerden beklenen desteğin kapsamını farklı anlaşmaların hükümleri üzerinden karşılaştırıyor.

İsrail ile Türkiye arasında gerilim Atina için nasıl değerlendiriliyor?

Araştırma ekibi Türkiye ile İsrail arasındaki karşıtlığın Suriye, bölgesel nüfuz ve Orta Doğu güvenliği konularında belirginleştiğini yazıyor. Metnin yazarları Yunanistan’ın İsrail’e sağladığı askerî kolaylıkların, üslerin kullanımı veya bilgi paylaşımı üzerinden bölgesel bir çatışmaya dahil olma riski yaratabileceği görüşünde. Bu yorum, Yunan hükümetinin ilan ettiği yeni bir askerî görevden ziyade bağımsız analizde ileri sürülen stratejik bir uyarı niteliği taşıyor. Siyasi tartışma bölümünde, İsrail’de 27 Ekim’de yapılan seçimlerin ardından hükümet kurma müzakereleri de anılıyor. Yazarlar, Tel Aviv ile Ankara arasındaki ilişkilerin farklı hükümetlerin tercihleriyle değişebileceği olasılığını tartışıyor. Bu bölümdeki gelecek senaryoları The Analyst’ın siyasi değerlendirmeleridir; Türkiye ve İsrail arasında yeni bir anlaşma ya da askerî karar açıklandığı bilgisi verilmiyor.

Kısa süre önce Transit Haber’de yayımlanan Al-Monitor değerlendirmesi, İsrail’de hükümet değişikliğinin Türkiye ile ilişkilere olası etkilerini ele almıştı. The Analyst’ın 2 Kasım yazısı ise İsrail ve Yunanistan arasındaki savunma ortaklığının kapsamına odaklanıyor. Bu iki yayının konu başlıkları, farklı ülkelerdeki yorumcuların aynı bölgesel gerilime hangi sorularla yaklaştığını aktarıyor.

Türkiye–Libya anlaşması ve Doğu Akdeniz tartışması

Yunan analizinin önemli bir bölümü de 2019 Türkiye–Libya deniz yetki alanları mutabakatına ayrılmış. The Analyst yazarları, mutabakatın Yunan adalarının deniz alanlarına ilişkin Atina’nın görüşleriyle çeliştiğini savunuyor. Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin 20 Ekim 2026’da attığı adımın Yunanistan’daki tartışmaları artırdığını yazıyorlar. Buradaki hukuki nitelendirmeler ve öneriler yazı sahiplerine ait.

Türkiye–Libya mutabakatına ilişkin önceki dış basın haberinde, Atina ile Tel Aviv ekseninde yapılan uluslararası çağrılar aktarılmıştı. Ayrıca İsrail’in Atina Büyükelçisinin Türkiye–Libya anlaşması hakkında yaptığı açıklama da ayrı bir diplomatik gelişme olarak haberleştirilmişti. The Analyst, bu tartışmaları deniz yetki alanları ile ittifak ilişkilerinin birlikte değerlendirildiği daha geniş bir Yunan strateji yazısına taşıyor.

Son bölüm Ege’de karasularının 12 deniz miline genişletilmesini savunuyor. Kıbrıs Rum Kesimi ile münhasır ekonomik bölge sınırlandırması da önerileri arasında. Yazının bu kısmı, Yunanistan’ın uygulamaya koyduğu yeni bir sınırlandırma kararı değil; politika önerilerinden oluşuyor. Kıbrıs adasının kuzeyindeki KKTC ve güneyindeki Kıbrıs Rum Kesimi, deniz alanlarına ilişkin farklı siyasi ve hukuki pozisyonlara sahip.

Yazarların caydırıcılık ve ekonomik kapasite değerlendirmesi

Harcamalara ayrılan bölüm, Türkiye’nin savunma bütçesinin Yunanistan’dan yüksek olmasına karşın askerî kapasitenin yalnız harcama miktarıyla ölçülmemesi gerektiğini savunuyor. Personel eğitiminin yanı sıra sistemlerin bakımına ve operasyonel hazırlığa değiniliyor. Avrupa ile ticaretin Türkiye ekonomisindeki yeri, uzun süreli krizlerin olası maliyetine ilişkin tartışmada kullanılıyor. Yunanistan İsrail savunma işbirliği üzerine yazılan analiz, Atina’nın kendi üretim ve savunma altyapısını geliştirmesini önererek sona eriyor. İsrail ve Fransa ile ilişkilere ilişkin farklı hükümleri aktaran bölümün temelinde ise Yunanistan İsrail savunma işbirliği ile Fransa anlaşmasındaki yardım yükümlülüğünün farklı hukuki metinlerde düzenlenmesi bulunuyor. Bu ayrım, The Analyst’ın Türkiye ile gerilimlerde müttefik desteğinin kapsamını tartışırken başvurduğu hukuki çerçeveyi oluşturuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Times of Israel blog yazarına göre Türkiye, İsrail’i 3 taraftan kuşattı

Estia’dan Türkiye–Libya uyarısı: Yunan donanması Akdeniz’e yönelmeli

Öcalan’ın İmralı’daki yeni konutu