Times of Israel blog yazarı Türkiye–Libya anlaşmasına karşı dört ülkeye çağrı yaptı

Türkiye-Libya deniz anlaşması üzerine İsrail basınında yazan Atina merkezli savunma yorumcusu George Papasimakis, Tel Aviv, Atina, Lefkoşa ve Kahire yönetimlerinin birlikte karşılık vermesini istedi. The Times of Israel’ın üçüncü taraf yazarlara açık blog bölümünde 22 Ekim 2026’da yayımladığı görüş yazısında Papasimakis, Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin anlaşmayı onaylamasının İsrail’in Akdeniz’deki deniz ticareti ve güvenlik hesaplarını etkileyebileceğini savundu. Yazar, Türk donanmasının kapasitesi, Mısır’ın konumu ve Avrupa’ya uzanan enerji yollarını aynı değerlendirmede ele aldı.

Yazının son bölümünde Papasimakis, İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ve Mısır’ın ortak strateji geliştirmesi çağrısında bulundu. Bölgesel ortaklara yaptığı çağrıda, anlaşmanın İsrail’in deniz ulaşımını kısıtlayabilecek sonuçları olacağını öne sürdü. Bu görüşü, Türkiye’nin deniz gücü hakkındaki değerlendirmesine dayandırdı. Bu tartışmanın arka planında Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de 2019 mutabakatını kabul etmesi ve ardından gelen diplomatik açıklamalar bulunuyor.

İsrailli yazar Türkiye-Libya deniz anlaşması için ne önerdi?

Donanma dengesi değerlendirmesinde Papasimakis, Yunan ve İsrail savaş gemilerinin teknolojik kabiliyetlerine ve harekâta hazırlık düzeylerine ağırlık verdi. Türkiye’nin daha fazla gemiye dayalı geniş ölçekli bir deniz gücü oluşturmaya çalıştığını savundu. Türkiye-Libya deniz anlaşması çerçevesinde belirlenen deniz hattının ileride Akdeniz’deki askerî hareketliliği etkileyebileceği görüşünü savundu. Özellikle İsrail’in açık denize erişimi ile bölgedeki ticaret güzergâhlarını stratejik risk başlıkları arasında saydı.

İsrail donanmasının bölgesel görevlerde sahip olduğu teknolojiyi değerlendiren yorumcu, bu gücü Yunanistan’ın deniz kabiliyetleriyle birlikte ele alıyor. Papasimakis, Yunanistan’ın deniz kabiliyetleriyle birlikte düşünüldüğünde ortak caydırıcılık oluşturulabileceğini ileri sürüyor. Yazarın önerisi, tek bir ülkenin savunma kapasitesini değerlendirmekten çok Tel Aviv ile Atina’nın denizdeki görevlerini aynı stratejiye bağlama düşüncesine dayanıyor. Aynı yazar, 26 Eylül’de yayımlanan önceki yazısında da İsrail ve Yunan donanmaları arasında daha geniş görev paylaşımı önermişti. 22 Ekim yazısında Libya Meclisinin yeni kararına odaklandı; Mısır’ın tutumunu, Avrupa’ya enerji taşımacılığını ve İsrail’in Akdeniz’deki ticaret yollarını da önerisinin gerekçeleri arasında saydı.

Mısır ve Mekke Anlaşması yazıda nasıl ilişkilendirildi?

Mısır, Papasimakis’in değerlendirmesinde İsrail’in batısındaki güvenlik hattında merkezi bir konuma sahip. Türkiye ile Libya arasında çizilen deniz yetki alanı hattının Kahire üzerindeki siyasi baskıyı artırabileceğini savunuyor. Yazar Kahire’nin Akdeniz’deki deniz yetki alanı taleplerini İsrail’in bölgesel ittifaklarıyla birlikte tartışıyor. Mekke Anlaşması’nı da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki güvenlik yakınlaşmasıyla ilişkilendiriyor. Kahire’nin Ankara’yla daha yakın hareket ettiği bir bölgesel düzen oluşması halinde İsrail’in çevresindeki ortaklık dengesinin değişeceğini öne sürüyor. Buradaki iddiası, Kahire’nin gelecekteki tercihlerinin İsrail’in batısındaki güvenlik ortaklıklarını değiştirebileceği yönünde.

Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi de görüş yazısında İsrail’in Avrupa’yla deniz bağlantısının temel ortakları olarak tanımlanıyor. Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesiminin deniz yetki alanı taleplerini birlikte savunmasının İsrail açısından güvenlik boyutu taşıdığını düşünüyor. Türkiye ile Libya arasındaki mutabakatın iki yönetimin deniz yetki iddialarını ihlal ettiğini savunuyor.

Libya Meclisi 20 Ekim’de hangi kararı aldı?

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi 20 Ekim 2026’da Türkiye-Libya deniz anlaşması hakkında onay kararı aldı.

Belge,27 Kasım 2019’da Ankara ile Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti arasında imzalanmıştı. Reuters’ın 20 Ekim haberine göre doğudaki meclis, önceki yıllarda karşı çıktığı anlaşmaya ilişkin tutumunu değiştirdi ve Türkiye ile ilişkiler konusunda 2020’de aldığı bazı kararları da kaldırdı. Transit Haber’deki ilk onay haberi, bu kararın ardından Ankara, Atina ve diğer başkentlerden gelen tepkileri aktarmıştı.

Ankara’nın tutumu, Türkiye Dışişleri Bakanlığının 20 Ekim’de yayımladığı 202 sayılı açıklamada ortaya kondu. Bakanlık Libya Meclisinin kararını memnuniyetle karşıladı. Bakanlık, Türkiye-Libya deniz anlaşması için uluslararası hukuk ve hakkaniyet ilkelerini esas alan bir tutum ortaya koydu; iki ülkenin karşılıklı hak ve menfaatlerinin gözetildiğini bildirdi. Mutabakatın 2019’dan beri yürürlükte olduğunu da belirtti.

2019 mutabakatı, Birleşmiş Milletlerin antlaşma sicilindeki 56119 numaralı kayda da işlendi. Resmî kayda göre belge 27 Kasım 2019’da İstanbul’da imzalandı ve 8 Aralık 2019’da yürürlüğe girdi. Libya Meclisinin 20 Ekim 2026’daki onayı bu önceden imzalanmış belgeyle ilgili yeni siyasi ve hukuki işlemdi.

İsrail makamları hangi açıklamayı yaptı?

21 Ekim’de İsrail Dışişleri Bakanlığı, Reuters’ın 21 Ekim’de aktardığı açıklamasında Libya Meclisinin kararını kınadı. Bakanlık anlaşmanın İsrail’in yakın ortaklarının deniz yetki alanlarıyla ilgili taleplerini ihlal ettiğini savundu ve Ankara’yı Doğu Akdeniz istikrarına zarar vermekle suçladı. Türkiye’nin aynı anlaşmaya ilişkin resmî değerlendirmesi ise iki tarafın haklarını koruyan meşru bir sınırlandırma olduğu yönünde.

İsrail Dışişleri Bakanlığının resmî açıklamasında Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesiminin haklarına yapılan vurgu, 22 Ekim görüş yazısında donanma işbirliği ve deniz ticareti önerisine dönüştü. Papasimakis bu çağrıya Kahire’yi de dahil ederek Mısır’ın Akdeniz’deki konumuna daha geniş yer verdi. Associated Press’in 21 Ekim tarihli haberinde de Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ve Mısır’ın itirazlarıyla Türkiye’nin açıklaması ayrı tarafların beyanları olarak aktarıldı.

Deniz ticareti ve enerji hatları hakkındaki tartışma

Avrupa’ya petrol ve doğal gaz taşımacılığıyla İsrail’in Akdeniz üzerindeki ticari erişimi, Papasimakis’in güvenlik değerlendirmesindeki temel başlıklardan. Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesiminin Avrupa Birliği ile olan bağlarının bölgesel güvenlik açısından değerli olduğunu savunuyor. Türkiye-Libya deniz anlaşması ile çizilen hattın bu ülkelerin planladığı veya savunduğu enerji ve ulaşım güzergâhları üzerinde siyasi baskı yaratabileceğini ileri sürüyor.

Emekli albay Eran Lerman, The Jerusalem Post’un 21 Ekim tarihli haberinde de Libya Meclisinin kararını İsrail açısından kaygı verici bulduğunu söyledi. Lerman, denizaltı altyapısı ve bağlantı projelerinin geleceğini tartıştı. Bu görüş, Papasimakis’in deniz ticareti ve enerji hatlarına odaklanan değerlendirmesinin İsrail güvenlik çevrelerindeki benzer bir tartışmayla kesiştiği somut başlığı oluşturuyor.

Deniz yolları ve enerji güvenliği konusunda daha önce yayımlanan Türkiye’nin Libya koridorunu konu alan İsrail istihbaratı haberi, gemi güzergâhları ve enerji bağlantıları üzerindeki güvenlik takibini aktarmıştı. Papasimakis, Libya Meclisinin yeni onay kararını izleyen yazısında İsrail, Yunanistan, Kıbrıs Rum Kesimi ve Mısır arasında deniz güvenliği koordinasyonu kurulmasını önerdi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Fidan dört ülkeli Doğu Akdeniz masası önerdi: Yunanistan listede yok

Türkiye–Libya anlaşmasına karşı Rubio’ya dört talep, BM’ye itiraz: Mısır, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi 3 koldan saldırıyor

Libya Meclisi Türkiye ile deniz anlaşmasını onayladı, Avrupa’da kıyamet koptu!