Guardian: Antalya COP31 öncesi Türkiye ve Avustralya’nın kömür politikaları tartışılıyor

9–20 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenecek Antalya COP31 iklim zirvesine günler kala, İngiliz Guardian gazetesi Türkiye ve Avustralya’nın kömüre dayanan enerji politikalarını gündeme taşıdı. Fiona Harvey’nin 6 Kasım tarihli değerlendirmesi, Türkiye’nin kömürden elektrik üretmesini ve Avustralya’nın kömür ihracatını iki ülkenin konferanstaki görevleriyle birlikte inceliyor. Harvey, temiz enerji hedefleriyle kömürden çıkış kararlarının ilişkisini değerlendiriyor.

Guardian’ın eleştirisinin merkezinde aynı anda yürüyen iki süreç bulunuyor. Türkiye COP31 başkanlığını üstlenirken Avustralya resmî iklim müzakerelerini yönetecek.

Her iki ülkenin enerji sektöründe kömürün tuttuğu yer, uluslararası kuruluşların fosil yakıtlardan uzaklaşma çağrılarını Antalya gündemine taşıyor. Harvey’nin yazısı, bu siyasi gerilimi iklim diplomasisi açısından değerlendiriyor.

Antalya COP31 toplantısında Türkiye ile Avustralya’nın görevleri

Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Sekretaryasının duyurduğu takvime göre konferans 9 Kasım’da Antalya EXPO Center’da başlayıp 20 Kasım’da sona erecek. Türkiye’den Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum konferansa başkanlık edecek. Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen ise müzakere başkanı olacak. Devlet ve hükümet başkanlarının katılacağı zirve 11–12 Kasım için planlandı.

Antalya COP31 kapsamında Türkiye’nin yönettiği gönüllü eylem gündeminde elektrifikasyon, enerji dönüşümü, döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir üretim gibi başlıklar bulunuyor. Avustralya’nın resmî müzakerelerdeki rolü ise emisyon azaltımı, iklim finansmanı ve adil geçiş kararlarına uzanıyor. İki ülkenin görev paylaşımı, ev sahipliği ve müzakere başkanlığı için yapılan görüşmelerin sonunda kararlaştırıldı.

Zirvenin finansman başlığı ayrı bir tartışma konusu. COP31 öncesi kayıp ve zarar fonuna ilişkin değerlendirmede, 176 başvurunun toplam 2,8 milyar dolarlık finansman talebi oluşturduğu anlatılıyor. Antalya COP31 için Guardian yazısı ise müzakere gündeminin başka bir cephesine, enerji üretiminde kömürün geleceğine odaklanıyor.

Guardian’ın eleştirdiği Türkiye kömür politikası ve elektrik üretimi

Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 21 Ekim 2026’da güncellediği istatistiklere göre, 2025’te üretilen elektriğin yüzde 33,3’ü kömürden sağlandı.

Aynı yıl rüzgârın payı yüzde 10,8, güneşin payı yüzde 11,9 oldu. Bakanlık verileri, kömürün elektrik üretimindeki en büyük tek kaynak olduğunu ortaya koyuyor.

Uluslararası enerji araştırma kuruluşu Ember’in Nisan 2026 incelemesi, kömürün Türkiye elektrik üretimindeki ağırlığını yaklaşık yüzde 34 olarak hesaplıyor. Raporda güneş ve rüzgârın birlikte yüzde 22 paya ulaştığı aktarılıyor. Kuruluş, yenilenebilir kurulu gücünün büyümesiyle birlikte kömürlü üretimin hâlâ çok yüksek olduğunu değerlendiriyor. Guardian da bu tabloyu Türkiye’nin Antalya’daki liderlik rolüyle ilişkilendiriyor.

Ankara’nın resmî iklim politikası, yenilenebilir elektriği artırma girişimlerini de içeriyor. Türkiye’nin COP31 kapsamında yapay zekânın enerji tüketimine yönelik uluslararası girişimi, zirvenin enerji başlığı altında duyurduğu ayrı bir çalışma. Guardian değerlendirmesinin konusu ise kömür üretim ve tüketiminden çıkış yönünde ülkelerin ne tür taahhütler vereceği.

2035 emisyon hedefi neden tartışılıyor?

Türkiye’nin Kasım 2025’te BM’ye sunduğu İkinci Ulusal Katkı Beyanı, 2035 yılı sera gazı emisyonlarını 643 milyon ton CO₂ eşdeğeriyle sınırlama hedefi belirliyor. Belge, bu rakamı normal gidişatın devam ettiği referans senaryoya göre 466 milyon tonluk azaltım olarak tanımlıyor. Hedef, arazi kullanımı ve ormancılık sektörünü de kapsıyor.

Climate Action Tracker’ın Haziran 2026 değerlendirmesi, Türkiye’nin 2035 hedefinin arazi kullanımı ve ormancılık etkileri dışarıda bırakıldığında yaklaşık 694 milyon ton CO₂ eşdeğerine karşılık geldiğini hesaplıyor. Kuruluşa göre bu seviye, 2018 emisyonlarının yaklaşık yüzde 31 üzerinde. Araştırmacılar bu hesaplamaya dayanarak açıklanan hedefi küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlama yoluyla uyumsuz buluyor.

Guardian yazarı Harvey, emisyon azaltımının gelecekteki yüksek bir referans senaryoya göre hesaplanmasının eleştirilerin odaklarından biri olduğunu aktarıyor. Türkiye’nin resmî belgesi referans senaryoya göre azaltım hedefi koyarken, bağımsız kuruluşun değerlendirmesi geçmişte gerçekleşmiş emisyonlarla karşılaştırma yapıyor. İki hesap farklı ölçüm dayanaklarını kullanıyor.

Türkiye ve Avustralya’dan 50 kuruluş kömürden çıkış istedi

3 Kasım’da duyurulan ortak açık mektupta, Türkiye, Avustralya ve başka ülkelerde kömür projelerine karşı çalışan 50 kuruluş iki COP31 yöneticisine seslendi. Mektup, kömürlü termik santrallere yeni yatırım yapılmamasını, yeni maden projelerinin durdurulmasını ve kömürden çıkış takviminin işçileri ve yerel ekonomileri koruyacak şekilde hazırlanmasını istiyor.

İmzacılar arasında Afşin-Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu, Adana Ekoloji Platformu ve Avustralya’daki farklı kömür bölgelerinden topluluk örgütleri var. Guardian’ın aktardığı üzere Afşin-Elbistan platformundan Mehmet Dalkanat, yöre halkının uzun yıllardır kömür madenciliği ve santrallerin çevresel etkileriyle yaşadığını söyledi; yerel hukuk mücadelesini kömürden çıkış çağrısıyla ilişkilendirdi.

Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne iki ünite daha eklenmesini öngören proje için 2024’te verilen ÇED olumlu kararı, Temmuz 2026’da idare mahkemesince iptal edildi.

Deutsche Welle’nin haberine göre mahkeme, insan sağlığı, su kaynakları ve tarım alanlarına ilişkin değerlendirmeleri yetersiz buldu. Mahkemenin kararı, çevre örgütlerinin Antalya öncesi ortak mektubunda yerel mücadele örneği olarak ele alınıyor.

Avustralya’nın kömür ihracatı COP31 müzakerelerine nasıl yansıyor?

Avustralya hükümetinin 2024–2025 enerji ticareti verilerinde ülkede üretilen taşkömürü enerjisinin yüzde 88,9’unun ihraç edildiği kayıtlı. Ülke kömürün yanı sıra sıvılaştırılmış doğal gazda da büyük bir ihracatçı. Guardian, Avustralya’nın uluslararası iklim müzakerelerine başkanlık ederken fosil yakıt ihracatını sürdürmesini eleştiri konusu yapıyor.

Harvey, iki ülkenin temiz elektriğe geçişi gündeme taşırken kömürden çıkış için verecekleri mesajın da zirve boyunca izleneceğini yazıyor.

Antalya COP31 öncesinde Avustralya’daki kömür üretim ve ihracatının geleceğine ilişkin siyasi tutum, Pasifik ada ülkelerinin iklim finansmanı ve emisyon azaltımı talepleriyle aynı müzakere dönemine denk geliyor. Guardian’ın bu değerlendirmesi bir politika yorumu niteliğinde.

ABD’den zirveye katılması beklenen heyet de uluslararası ilginin başka bir örneği. ABD Kongresi’nden 19 kişilik heyetin Antalya COP31 programı 5 Kasım’da haberleştirildi. Zirvede hükümetler arası resmi müzakerelerin yanı sıra sivil toplum kuruluşlarının fosil yakıt politikalarına yönelik talepleri de farklı toplantılarda gündeme gelecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Küresel ısınma mağdurları için ayrılan paralar nerede? Yerle bir olan Nepal hala bekliyor

Antalya COP31’de Hindistan ile AB arasında kriz yaşanması bekleniyor

Türkiye-BAE rekabeti BM Genel Sekreterliği yarışına sıçradı: No To Lana kampanyasında Türkiye bağlantısı iddiası

Avrupa’da gıda fiyatları: Türkiye’deki artış inanılmaz! Avrupa ortalamasının 9 katı!