Türkiye yapay zekânın enerji tüketimi için uluslararası girişim başlattı

Türkiye, yapay zekâ altyapısının artan elektrik tüketimini 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek COP31 iklim konferansının gündemine taşıdı. Reuters’ın 21 Eylül’de New York’tan aktardığı açıklamaya göre, COP31 Başkanlığı ülkelerin yapay zekâ altyapısını küresel iklim hedefleriyle uyumlu geliştirmesine yönelik uluslararası bir siyasi taahhüt üzerinde çalışıyor. Girişim, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu haftasında duyuruldu. Hazırlanacak metnin Antalya’daki toplantıdan önce paylaşılması planlanıyor.

Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü adı verilen girişim, Birleşmiş Milletlerin uzman kuruluşu Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU) ile birlikte geliştiriliyor. Reuters’ın haberine göre ülkelerden yapay zekâ sistemlerini kurarken elektrik kaynağını, enerji tüketimini ve iklim hedeflerini birlikte değerlendirmelerini isteyen bir siyasi taahhüt hazırlanıyor. COP31 Başkanlığı bu çalışmayı eylem gündeminin teknoloji başlığına dahil etti. 21 Eylül itibarıyla açıklanan takvimde taslağın konferanstan önce yayımlanacağı belirtildi.

Murat Kurum şirketlerden enerji tüketimini açıklamalarını istedi

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, New York’taki açıklamasında yapay zekânın büyüyen enerji tüketiminin hükümetler arasında açıkça tartışılması gerektiğini söyledi. Reuters’ın aktardığı sözlerinde Kurum, teknoloji şirketlerinden enerji kullanımları konusunda şeffaf olmalarını ve faaliyetlerini temiz enerjiyle yürütmelerini beklediklerini bildirdi. Açıklama, yapay zekâ model ve hizmetlerinin çalıştığı veri merkezlerinin elektrik ihtiyacına odaklandı.

Yeni çalışma, ülkelerin gönüllü olarak destek verebileceği bir siyasi taahhüt şeklinde hazırlanıyor. Associated Press’in 21 Eylül tarihli haberinde Antalya Taahhüdü’nün sürdürülebilir yapay zekâ geliştirme hedefiyle duyurulduğu ve ayrıntılarının hazırlık aşamasında olduğu aktarıldı. Girişimin taraf olacak ülkelere hangi raporlama adımlarını getireceği, hangi şirketlerin katılacağı ve enerji kullanımının nasıl izleneceği açıklanacak taslakla netleşecek.

BM kuruluşu ITU dijital şirketlerin elektrik verilerini yayımladı

ITU ile World Benchmarking Alliance’ın 2 Eylül 2026’da yayımladığı ortak araştırma, yapay zekâ ve bulut hizmetleriyle bağlantılı enerji ihtiyacını şirket raporları üzerinden inceledi. Araştırma, dünyadaki 200 dijital şirketin kamuya açık 2024 verilerine dayanıyor. ITU, elektrik tüketimini açıklayan 163 şirketin toplam 494 teravat-saat elektrik kullandığını bildirdi. Bu miktar, 2024 yılı dünya elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,7’sine karşılık geliyor.

ITU’nun rapor özetine göre söz konusu 163 şirketin bildirdiği elektriğin yüzde 54’ünü 10 şirket tüketti. Araştırmaya alınan 200 şirketten 25’i elektrik ihtiyacının tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşıladığını açıkladı. ITU, enerji talebinin ve altyapı genişlemesinin başlıca yapay zekâ ve bulut hizmeti sağlayıcılarında 2020–2024 dönemindeki operasyonel emisyon artışıyla bağlantılı olduğunu kaydetti. Raporun 2024 verileri tüm veri merkezlerini veya yalnız yapay zekâ sistemlerini kapsayan küresel tüketim toplamı olarak sunulmadı.

Aynı araştırmada şirketlerin doğrudan ve satın aldıkları enerjiden kaynaklanan operasyonel emisyonları 2024 için toplam 301 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplandı. ITU açıklaması, bu büyüklüğün küresel enerji bağlantılı emisyonların yaklaşık yüzde 0,8’ine denk geldiğini bildirdi. Kuruluş, teknoloji şirketlerinin enerji tüketimini, tedarik zinciri emisyonlarını ve iklim hedeflerine yönelik ilerlemelerini daha ayrıntılı raporlaması için ortak göstergeler üzerinde çalışıyor.

COP31’de yapay zekâ için ayrı gün ve temiz teknoloji pilotları

Reuters’ın COP31 Başkanlığından aktardığı programa göre Antalya’daki konferansta teknoloji ve yapay zekâya ayrılmış bir gün yapılacak. Türkiye, yapay zekâ kullanan temiz teknoloji deneme projeleri için ayrı bir çalışma başlatmayı da planlıyor. Hazırlık, teknoloji geliştiricileri, sanayi kuruluşları ve yatırımcıları bir araya getirmeyi amaçlıyor. Açıklamada elektrikli araçlar ve ısı pompaları, bu proje portföyünün uygulama alanları arasında sayıldı.

Veri merkezlerinin enerji ihtiyacına ilişkin siyasi taahhüt ile yapay zekânın temiz teknoloji uygulamalarında kullanılması, COP31 programında ayrı çalışma alanları olarak tanımlandı. Birinde şirketlerin kullandığı elektrik ve altyapının iklim hedefleriyle uyumu, diğerinde yapay zekâ destekli sistemlerin enerji kullanımını azaltmaya yönelik uygulamaları ele alınacak. Türkiye’nin duyurduğu pilot çalışma için katılımcı şirketlerin ve uygulama sahalarının listesi 21 Eylül açıklamasında paylaşılmadı.

Türkiye 2035 yılı için yüzde 35 elektrik hedefini de duyurdu

Türkiye’nin COP31 gündemindeki diğer girişimi, dünyadaki nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma çağrısı. BM İklim Değişikliği Sekretaryasının 9 Haziran 2026 tarihli kaydında, COP31 Başkanlığının bu hedefi Bonn’daki toplantılarda açıkladığı görülüyor. 21 Eylül’de New York’ta yapılan duyuruda 35×35 adı verilen girişimin uluslararası siyasi taahhüt aşamasına taşındığı bildirildi. Mevcut küresel payın yüzde 20’nin biraz üzerinde olduğu bilgisi BM kaydında yer alıyor.

Reuters’ın yeni girişimle ilgili haberine göre 35×35 programı binalar, ulaşım ve sanayide elektrik kullanımının artırılmasını; temiz elektrik kaynaklarının, enerji depolamanın ve şebeke modernizasyonunun desteklenmesini öngörüyor. Ülkelerin elektrifikasyondaki toplu ilerlemesini izlemeye yönelik uluslararası bir mekanizma da gönüllü taahhüt taslağının parçaları arasında gösterildi. Gelişmekte olan ülkelerin enerji dönüşümüne destek verilmesi, programın açıklanan diğer çalışma başlığı.

Türkiye’nin COP31 Başkanlığı sayfasına göre konferansa Murat Kurum başkanlık edecek. Yapay zekâ için hazırlanan Antalya Taahhüdü ile 35×35 elektrifikasyon girişimi, 9–20 Kasım’da yapılacak toplantı öncesinde ülkelerin desteğine sunulacak çalışmalar arasında bulunuyor. İlk girişimin taslağı COP31’den önce kamuoyuyla paylaşılacak; teknoloji ve yapay zekâya ayrılan konferans gününün ayrıntıları da organizasyon programında duyurulacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Fidan: Mekke İttifakı’yla Suudi Arabistan’ın askerî ihtiyaçlarını karşılayabiliriz

İsrail gazeteleri Yunanistan’la savunma anlaşmasında Türkiye’yi gündeme taşıdı

Yunanistan, Ege anlaşmazlıklarını New York’a taşıyacak

Yunan basını: Atina, İsrail anlaşmasının ardından Ege için yeni adım hazırlığında