Reuters’e göre Türkiye-Azerbaycan anlaşmazlığı başörtüsü sorunundan daha derin

Türkiye Azerbaycan ilişkileri, 30 Ekim 2026’da Ankara’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı zirvesine Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in katılmaması üzerine Reuters’ın araştırmasına konu oldu. Tuvan Gümrükçü imzalı haberde, Aliyev’in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kişisel davetine rağmen Ankara’ya gelmediği, zirvede Azerbaycan’ı Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov’un temsil ettiği aktarıldı. Reuters, son haftalardaki başörtüsü tartışmasının yanı sıra iki ülkenin İsrail ve Ermenistan politikalarındaki farklılıkları da inceledi.

Türkiye Cumhuriyeti İletişim Başkanlığının 30 Ekim tarihli zirve kaydı, aile fotoğrafında Bayramov’un yer aldığını doğruluyor. Beştepe’deki toplantıya Erdoğan’ın yanı sıra Kazakistan ile Özbekistan ve Kırgızistan devlet başkanları katıldı. Türk Devletleri Teşkilatının dönem başkanlığı, Ankara zirvesiyle birlikte Azerbaycan’dan Türkiye’ye geçti. Bayramov zirvede konuşarak Türkiye’ye ev sahipliği için teşekkür etti.

Aliyev neden Ankara zirvesine katılmadı?

Azerbaycan basını, Aliyev’in yoğun çalışma programını ve daha önce belirlenmiş Bakü etkinliklerini gerekçe gösterdi. Interfax’ın 29 Ekim’de aktardığı Report haberinde, Aliyev’in 30 Ekim günü Bakü’deki FIFA 15 Yaş Altı Dünya Kupası ve Festivalinin kapanışına katılacağı, zirve için Bayramov’u görevlendirdiği bildirildi. Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının resmî kaydına göre Aliyev, 30 Ekim’de Bakü Crystal Hall’daki finali izledi ve kazananlara düzenlenen ödül törenine katıldı.

Reuters, Aliyev’in yokluğunu Ankara ile Bakü arasında son haftalarda yaşanan siyasi tartışmalarla birlikte ele aldı. Azerbaycanlı yetkililer, zirveye katılmama kararının bir diplomatik protesto olduğunu kamuya açık bir açıklamayla bildirmedi. AP, Azerbaycan basınının önceden belirlenen program gerekçesini aktarırken iki ülke arasındaki anlaşmazlıklar hakkında farklı yorumların yapıldığını yazdı.

Reuters başörtüsü tartışmasının ötesinde hangi konulara işaret etti?

Washington merkezli Middle East Institute Türkiye Programı Direktörü Gönül Tol, Reuters’a yaptığı değerlendirmede Türkiye Azerbaycan ilişkileri içinde daha eski anlaşmazlıklardan söz etti. Tol’a göre Azerbaycan’ın egemenliği, Ankara’nın Bakü üzerindeki etkisi, iki ülkenin İsrail’e yaklaşımı ve Türkiye’nin Ermenistan ile ilişkileri normalleştirme arayışı gerilim başlıkları arasında. Tol, okullardaki başörtüsü konusundaki tartışmayı bu daha geniş ayrışmanın belirtisi olarak tanımladı.

Azerbaycan’da eylül ayında okul üniformalarına ilişkin getirilen kurallar Türkiye’de bazı siyasetçilerin ve yorumcuların tepkisini çekti. Azerbaycan yönetimi, iç işlerine dışarıdan müdahale edilmemesi yönünde açıklamalarda bulundu. Aliyev’in partisinden AK Parti’ye başörtüsü ve İsrail tartışması üzerinden gelen tepki, Transit Haber’de daha önce ayrı olay olarak haberleştirildi. Reuters, Azerbaycan makamlarının sosyal medya paylaşımları nedeniyle 31 Türk vatandaşını istenmeyen kişi ilan ettiğini de hatırlattı.

İsrail ile ilişkilerde Ankara ve Bakü hangi noktalarda ayrılıyor?

Türkiye, İsrail’in Gazze’de yürüttüğü askerî operasyonları sert biçimde eleştirirken Azerbaycan ise İsrail ile yakın diplomatik ve ticari ilişkilerin yanında güvenlik ilişkilerini sürdürüyor. Reuters bu farklı yönelimi iki ülke arasındaki siyasi sürtüşmenin başlıklarından biri olarak işledi. Eurasianet’in 30 Ekim tarihli ayrı değerlendirmesinde de İsrail’le ilişkilerin Ankara ve Bakü arasındaki anlaşmazlıkta öne çıktığı kaydedildi.

Türkiye Azerbaycan ilişkileri uzun yıllardır enerji ve savunma işbirliğiyle destekleniyor. Azerbaycan doğal gazının Türkiye’ye sevkiyatı ve iki ülke arasındaki askerî işbirliği, Reuters araştırmasının da hatırlattığı temel alanlar. Eski büyükelçi Ömer Önhon’un İsrail ve Azerbaycan bağlantılı dış politika değerlendirmesi, iki ülkenin bölgesel ilişkilerine dair daha önce yayımlanan ayrı bir analiz.

Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme neden tartışılıyor?

Ankara yönetimi Ermenistan ile diplomatik ilişkilerin normalleştirilmesi ve kara sınırının yeniden açılmasına dönük görüşmeler yürütüyor. Türkiye, bu yöndeki somut adımları Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecindeki ilerlemeye bağladığını daha önce açıkladı. Reuters, Ankara’nın Erivan’la yakınlaşma arayışının Bakü açısından siyasi hassasiyet taşıdığını belirtti. Gönül Tol da Ermenistan başlığını iki müttefik arasında biriken görüş ayrılıklarından biri olarak saydı.

Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan’ın Azerbaycan ile barış anlaşmasına ilişkin son açıklaması, müzakere sürecinin ayrı bir gelişmesi olarak 2026 Ekim ayında haberleştirildi. Türkiye ile Ermenistan’ın kara sınırı 1990’lı yıllardan beri kapalı; normalleşme görüşmeleri ve Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış müzakereleri farklı diplomatik süreçler olarak ilerliyor.

Ankara zirvesinde Erdoğan ve Bayramov ne söyledi?

Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatı zirvesinde Türk dünyasının ortak geleceğine ilişkin birlik mesajları verdi. İletişim Başkanlığı tarafından yayımlanan konuşmada Cumhurbaşkanı, Türk devletlerinin ortak tarihine ve işbirliğine vurgu yaptı. Reuters, Erdoğan’ın zirvede ayrılık ve anlaşmazlığın Türk dünyasının aile fotoğrafında yeri olmadığı yönündeki ifadesine yer verdi. Bayramov ise ev sahibi Türkiye’ye teşekkür ederek zirvenin gündemine ilişkin konuştu.

Türkiye Azerbaycan ilişkileri hakkında 30 Ekim’de yayımlanan Reuters araştırması, Aliyev’in katılmama kararını başörtüsü tartışması, diplomatik açıklamalar ve İsrail ile Ermenistan politikalarıyla birlikte işliyor. AP’nin aynı gün yayımladığı haberde de Azerbaycan basınının takvim gerekçesi, Erdoğan’ın daveti ve görüş ayrılıkları ayrı kaynaklara dayandırıldı. Aliyev’in Bakü’deki ödül törenine katılımı ise Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının aynı günkü resmî duyurusuyla kayıt altına alındı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Zelenskiy İstanbul’a geldi: Erdoğan’la görüşecek, gündemde Karadeniz var

Erdoğan, Erhürman’la Ankara’da görüştü: Türk devletleriyle doğrudan temas çağrısı

Eski büyükelçi Önhon, Suudi savunmasını ve İsrail-Azerbaycan gerilimini birlikte yazdı