Rusya’ya karşı 40 ülkeden güvenlik bildirisi: Türkiye imzalamadı
Avrupa güvenliği bildirisi Dublin’de 40 ülkenin desteğiyle kabul edildi. 10 ilke ve 13 hedef içeren metinde Türkiye imzacılar arasında bulunmuyor; Bulgaristan ise giriş bölümüne çekince koydu.

- Avrupa güvenliği bildirisi hangi ilkeleri sıralıyor?
- Türkiye bildiriyi imzalayan ülkeler arasında yer almadı
- Bulgaristan giriş bölümüne çekince koydu
- CSIS: Moskova’nın nüfuz alanı anlayışına karşı siyasi mesaj
- Savunma sanayisi ve ortak askerî kapasite hedefleri
- Karadeniz’de seyrüsefer ve Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliği
Avrupa güvenliği bildirisi, 12 Kasım 2026’da İrlanda’nın başkenti Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesinde 40 ülkenin desteğiyle kabul edildi. Fransa’nın girişimiyle hazırlanan metin, Avrupa’nın güvenliğini ilgilendiren kararların Avrupalı ülkelerin katılımıyla alınmasını istiyor. Fransa Cumhurbaşkanlığının yayımladığı bildiride 10 genel ilke ve 13 ortak hedef bulunuyor. Türkiye, nihai destekçi ülkeler listesinde yer almıyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısı sürerken hazırlanan Avrupa güvenliği bildirisi, Avrupa devletlerinin savunma kapasitesini güçlendirmeyi, Kiev’e güvenlik güvenceleri verilmesini ve savaşın ardından kıtadaki askerî riskleri azaltacak mekanizmaların görüşülmesini öngörüyor. Metnin hukuken bağlayıcı niteliği bulunmuyor; hedefler mevcut uluslararası yükümlülükler ve ülkelerin anayasal düzenleri çerçevesinde tanımlanıyor.
Avrupa güvenliği bildirisi hangi ilkeleri sıralıyor?
Belge, ülkelerin egemen eşitliğini ve sınırların dokunulmazlığını Avrupa güvenliğinin temel kuralları arasında sayıyor. Her devletin diğer ülkelerle ilişkilerini ve ittifaklara katılımını serbestçe belirleme hakkı yeniden teyit ediliyor. Güç kullanma tehdidinden kaçınma, anlaşmazlıkların barışçıl çözümü ve silahlı saldırıya karşı bireysel veya ortak meşru müdafaa hakkı da ilkeler arasında.
Ortak metnin imzacıları, 1975 Helsinki Nihai Senedi, 1990 Yeni Bir Avrupa için Paris Şartı ve 1999 Avrupa Güvenlik Şartı gibi daha önce kabul edilmiş belgelere atıf yapıyor.
NATO üyesi imzacılar, Washington Antlaşması’nın 5. maddesindeki kolektif savunma yükümlülüklerini ve ABD ile Kanada’yla transatlantik bağa bağlılıklarını yineliyor. AB üyesi devletler ise Birliğin savunma ve krizlere müdahale kapasitesini artırma hedefini destekliyor.
Ukrayna’nın bağımsızlığı ve uluslararası alanda tanınan sınırları içindeki toprak bütünlüğü ayrıca teyit ediliyor. Bildirinin giriş bölümü Kiev’in savaş sonrası güvenliği için sağlam güvenceler istiyor. Devletler, Ukrayna’da barışa giden yolun Ukrayna ile, Avrupa’nın güvenliğine ilişkin konuların da Avrupalılarla kararlaştırılması gerektiğini kayda geçiriyor.
Türkiye bildiriyi imzalayan ülkeler arasında yer almadı
Avrupa Konseyi’nin zirve için yayımladığı davetliler listesinde Türkiye de bulunuyor. Ancak Fransa Cumhurbaşkanlığının açıkladığı bildiri metninin destekçi ülkeleri arasında Türkiye’nin adı geçmiyor.
İmzacılar arasında Ukrayna, Birleşik Krallık, Norveç, Almanya, Fransa, Gürcistan ve İspanya gibi ülkeler bulunuyor. Metin ayrıca Kıbrıs Rum Kesimi’ni resmî kaynağın “Republic of Cyprus” adıyla listelediği katılımcılar arasında sayıyor.
Reuters’ın 12 Kasım’da taslak üzerinden yayımladığı haberde, ortak metnin Fransa’nın dışişleri kanadından gelen bir girişimle hazırlandığı ve Avrupa’nın ABD öncülüğündeki Rusya-Ukrayna görüşmelerinde söz sahibi olma talebinin haberin ana unsurlarından olduğu aktarılmıştı. İmzacılar 12 Kasım tarihli bildirinin sonunda sıralanıyor.
Bulgaristan giriş bölümüne çekince koydu
Katılımcı sayısındaki farklı haberler Bulgaristan’ın tutumuyla bağlantılı. Bulgaristan hükümeti 13 Kasım’da, giriş bölümüne çekince koymakla birlikte bildiriyi desteklediğini açıkladı. Başbakan Rumen Radev, resmî hükümet açıklamasında metnin Ukrayna barış müzakerelerinin mevcut aşamasını daha açık yansıtması gerektiğini söyledi. Sofya’nın açıkladığı çekince yalnızca giriş bölümüne yönelikti.
Bulgaristan’ın desteklediği sürümde 40 ülke bulunuyor. Bazı ilk haberler 39 imzacıdan söz etmişti; CSIS’in 13 Kasım değerlendirmesi ise 40 ülkeyi esas alıyor. Radev, bildirinin önceki taslaklarında Abu Dabi’deki görüşmelerin açıkça anıldığını, son metinde bu atfın çıkarıldığını söyledi. Sofya’nın beyanı, belgeye destek ile metnin belirli ifadelerine yönelik çekinceyi birlikte kayda geçiriyor.
CSIS: Moskova’nın nüfuz alanı anlayışına karşı siyasi mesaj
Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS) uzmanı Jérôme Sansonetti, 13 Kasım tarihli değerlendirmesinde ortak ilkeleri Rusya’nın Avrupa’yı nüfuz alanlarına ayırma yaklaşımına yönelik siyasi bir itiraz olarak yorumladı. Sansonetti’ye göre Moskova, ABD ile Ukrayna savaşı üzerine yapılan görüşmelerde NATO’nun genişlemesi ve Avrupa’daki askerî konuşlanmalar gibi daha kapsamlı güvenlik taleplerini yeniden gündeme getirebilir.
Uzman, Rusya’nın 2021 sonunda ABD ve NATO üyelerine sunduğu taslak anlaşmaları da hatırlatıyor. O dönemde Moskova, NATO genişlemesinin durdurulmasını ve 1997’den sonra ittifaka katılan ülkelerde bazı yabancı askerî konuşlanmaların yasaklanmasını talep etmişti.
Sansonetti, Dublin metnindeki devletlerin ittifak seçme özgürlüğü ilkesini bu tarihsel taleplerin karşısına yerleştiriyor. Nüfuz alanı yorumu CSIS uzmanının analizine ait; bildiri metninin kendi hükümleri ise egemenlik, sınırlar ve ortak güvenlik hedeflerini düzenliyor.
CSIS analizinde 10 Kasım’daki Abu Dabi temasları da ele alınıyor. Avrupa temsilcilerinin katıldığı görüşmeler, Transit Haber’in daha önce duyurduğu ABD-Rusya-Ukrayna müzakere takviminin devamında gerçekleşti. Sansonetti, bildirinin hazırlanmasının haftalar sürmüş olabileceğini, metni Abu Dabi toplantısının doğrudan sonucu olarak değerlendirmediğini aktarıyor.
Savunma sanayisi ve ortak askerî kapasite hedefleri
Savunma üretiminin güçlendirilmesi, Avrupa güvenliği bildirisi kapsamındaki 13 ortak hedeften biri. Metin, daha güvenli savunma tedarik zincirleri kurulmasını ve Avrupa ülkeleri arasında ortak kapasite geliştirilmesini istiyor.
Operasyonel planlama başlığı, NATO üyesi devletler için ittifak içindeki uygulamaları, diğerleri için farklı işbirliği düzeneklerini kapsıyor. Taraflar savunma sanayisi şirketlerinin büyümesi için özel sermaye kullanımını kolaylaştırma ve ortak projeleri artırma niyetini de bildiriyor.
Silahlı saldırı eşiğinin altındaki tehditler için ayrı bir hedef tanımlanıyor. Siber saldırılar, hibrit faaliyetler, zorlayıcı girişimler ve kritik altyapıya yönelik risklere karşı devletlerin tespit ve ortak karşılık kapasitesinin güçlendirilmesi isteniyor. Bildiri ayrıca terörizmle, insan kaçakçılığıyla ve organize suç ağlarıyla mücadeleyi ortak güvenlik gündemine alıyor.
Bir başka hedef, stratejik konularda devletler arası görüşmelerin artırılması. İngiltere’nin Rusya ile askerî iletişim kanallarını genişletme çağrısı da 10 Kasım’da ayrı bir tartışma olarak gündeme gelmişti. Dublin belgesinde askerî riskleri azaltacak yeni mekanizmaların ele alınması için Avrupa’da barışın yeniden tesis edilmesi ve gerekli koşulların oluşması şartı bulunuyor.
Karadeniz’de seyrüsefer ve Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliği
Uluslararası deniz yollarının güvenliğine, Avrupa güvenliği bildirisi içindeki ortak hedefler arasında ayrı bir yer veriliyor. Metin, özellikle Karadeniz’de ticari gemilerin serbest ve güvenli seyrinin küresel gıda güvenliği bakımından gerekli olduğunu belirtiyor. Tedarik güvenliği ile kritik malzemelerde dışa bağımlılığın azaltılması da ülkelerin desteklediği başlıklardan.
Ukrayna’nın savaş sonrası güvenlik düzeni, ABD’nin arabuluculuğundaki diplomasi görüşmelerinde de bulunuyor. Washington kaynaklı dört maddelik Ukrayna planına ilişkin önceki gelişmelerde güvenlik garantileri, enerji ve yeniden inşa başlıkları birlikte tartışılmıştı. Dublin bildirisi ise imzacı ülkelerin kendi güvenlik ilkelerini ve ortak çalışma hedeflerini resmî metin halinde kayda geçiriyor.
Dokuzuncu Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi 12 Kasım’da Dublin’de yapıldı. Zirvenin gündeminde Ukrayna savaşıyla birlikte Avrupa’nın savunma kapasitesi ve kıtasal işbirliği vardı. Bildirinin 13 hedefinde ülkeler arasında ayrı anlaşmalar ve ortak çalışmalar için mevcut güvenlik kurumlarına atıf yapılıyor.
Kaynaklar
- Fransa Cumhurbaşkanlığı — Declaration on key principles of European security, 12 Kasım 2026
- CSIS / Jérôme Sansonetti — European Nations State Their Vision for the Future of European Security, 13 Kasım 2026
- Bulgaristan Bakanlar Kurulu — Başbakan Rumen Radev’in Avrupa güvenliği bildirisine ilişkin açıklaması, 13 Kasım 2026
- Reuters / John Irish — European security should be decided with Europeans, 12 Kasım 2026
- The Sofia Globe — Bulgaria supported with reservations declaration in Dublin, 13 Kasım 2026
- Avrupa Birliği Konseyi — Avrupa Siyasi Topluluğu Dublin zirvesi, 12 Kasım 2026
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.
Sıradaki haber
Fransız araştırmacı Afrikalı savaş esirleriyle görüştü: Kimisi iş vaadiyle Rusya’ya gitmişHaber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.
Haber yükleniyor…