GPT-6 Astra’nın çözdüğü şifreden İngiliz savaş gemisi çıktı

Birinci Dünya Savaşı döneminden kalma Alman telsiz mesajı, 108 yıl sonra yeniden okunabilir bir metne dönüştürüldü. 17 Eylül 2026’da deneyini yayımlayan prinz adlı araştırmacı, GPT-6 Astra’yı kullanarak 27 Kasım 1918 tarihli şifreli iletiyi çözümlediğini bildirdi. Ortaya çıkan Almanca metin, bir İngiliz kruvazörünün Sivastopol’a gelişi ve ardından gelecek Müttefik filosu hakkında bilgi veriyor. Çözümü inceleyen bağımsız bir ekip, açıklanan anahtarın arşivdeki şifreli harf dizisiyle aynı sonucu veren kodu yayımladı.

Mesajın bildirdiği hareket, Karadeniz’deki Sivastopol limanına 24 Kasım’da bir İngiliz kruvazörünün ulaşması ve Müttefik gemilerinden oluşan bir filonun 26 Kasım’da gelmesi. Araştırmacının karşılaştırdığı donanma kayıtlarında HMS Canterbury adlı kruvazörün 24 Kasım 1918’de Sivastopol’a ulaştığı bilgisi bulunuyor. Şifreli mesaj ise bu tarihlerden sonra, 27 Kasım’da gönderilmiş. Şifre çözümünün doğru olmasıyla mesajın daha önce başka biri tarafından hiç okunmamış olması farklı iddialar; ikinci iddia için kapsamlı tarihsel kayıt taraması yayımlanmış değil.

Şifreli mesajdan hangi bilgi çıktı?

Özgün çalışmada paylaşılan Almanca çözüm, “EIN ENGLISCHER KREUZER” sözleriyle başlıyor; devamında “SEWASTOPOL”, 24 ve 26 tarihleri ile “EIN GESCHWADER DER ALLIIERTEN” ifadeleri geçiyor. Türkçesiyle bir İngiliz kruvazörünün Sivastopol’a 24’ünde geldiği, bir Müttefik filosunun da 26’sında onu izleyeceği anlatılıyor. Mesajda geminin adı bulunmuyor. HMS Canterbury adı, araştırmacının ayrıca taradığı İngiliz deniz kayıtlarıyla yapılan karşılaştırmadan geliyor.

Orijinal mesajda gün bilgisinin bir karakteri eski şifreleme tablosunun el yazısı düzeltmeleri yüzünden belirsiz okunabiliyor. Teknik kontrolü yapan ekip ilk okumada 24 yerine 28 sonucunu gördüğünü, tarihsel gemi kaydıyla karşılaştırınca ilgili hücreyi 4 olarak yeniden okuyup yalnızca bir karakterin değiştiğini aktarıyor. Kaynak belgedeki silik işaretin yeniden okunmasıyla bulunan sonuç ile gemi kayıtlarındaki tarih bu şekilde uyuşuyor.

ADFGVX şifresi nasıl çözüldü?

2017’de Cipherbrain’de yayımlanan tarihsel şifre arşivi, 1918’de Alman askerî haberleşmesinde kullanılan ADFGVX yönteminin işleyişini ele alıyor. Bu sistemde harfler ve rakamlar önce altı harfli bir koordinat tablosuyla ikili işaretlere dönüştürülüyor; ardından elde edilen dizi bir anahtar kelimenin sütun sırasına göre yeniden düzenleniyor. Gönderilen mesaj, rastgele görünen A, D, F, G, V ve X harflerinden oluşuyor. Şifreyi açabilmek için hem yer değiştiren sütunların sırasını hem de koordinat tablosunu doğru kurmak gerekiyor.

Prinz’in yayımladığı deneyde kullanılan anahtar sözcük “TRUPPENVERSCHIEBUNG”; Almancada birliklerin yer değiştirmesini anlatıyor. Sözcük 19 harften oluştuğundan 170 karakterlik mesaj 19 sütuna dağıtılıyor. Sütunların 18’ine dokuzar, birine sekiz karakter düşüyor. Anahtar sözcüğün harfleri sıralandıktan sonra sütun dizilimi ters çevriliyor ve ikili kodlar yeniden okunuyor. Açıklanan yöntem “EIN ENGLISCHER KREUZER” diye başlayan anlamlı Almanca metni üretiyor.

17 Eylül’de yayımlanan bağımsız doğrulama deposu, araştırmacının çözüm kodunu kullanmadan yeni bir ADFGVX çözücüsüyle aynı harf dizisini elde ettiğini açıklıyor. Depodaki inceleme, anahtarı ve arşivden aktarılan 170 karakteri kullanarak Almanca metni yeniden oluşturuyor. Bu kontrol, açıklanan anahtarın paylaşılan şifreli metni açtığını açığa çıkarıyor; anahtarın ilk kez bu çalışmada bulunduğunu veya kaynak belgenin bütün tarihsel ayrıntılarının kesinleştiğini kendi başına kanıtlamıyor.

1918 tarihli mesajdaki anahtar neden tartışılıyor?

Deneyin sahibinin paylaştığı J. Rives Childs kaydında “TRUPPENVERSCHIEBUNG” anahtarının kullanım tarihi 9 Aralık 1918 olarak geçiyor. Çözüldüğü bildirilen telsiz mesajının tarihi ise 27 Kasım 1918. Aradaki 12 günlük farkın nedeni henüz saptanmış değil. Kaydın anahtar kullanım aralığı mı, mesajın tarihi mi yoksa daha eski bir uygulama mı yanlış anlaşılmış, yayımlanan materyaller bunu açıklamıyor.

Bağımsız ekibin inceleme notu, şifreyi matematiksel olarak yeniden üretmenin tarihsel kökeni doğrulamakla aynı şey olmadığını belirtiyor. Ekip, kullandığı şifreli metin ve tabloyu 1918 tarihli kitabın özgün basımıyla bağımsız olarak tek tek karşılaştırmadığını da açıkça yazıyor. Geminin tarihsel seyir defteri için de özgün çalışmada aktarılan görsellerden yararlanılmış; bağımsız ekip seyir defterini ayrıca arşivden doğrulamış değil.

Mesaj gerçekten ilk kez mi çözüldü?

Prinz, kendi bilgisi dâhilinde söz konusu mesajın daha önce çözülmediğini söylüyor. Cipherbrain’in tarihsel arşivi, 2017’de Alman ordusuna ait yaklaşık 20 ADFGVX mesajının çözümsüz kaldığını yazmıştı; bunların bir kısmı sonraki yıllarda başka araştırmacılar tarafından çözüldü. Yayımlanan güncel kod, belirli mesajın mevcut anahtarla okunabildiğini doğruluyor. Önceki bütün şifre araştırmalarının eksiksiz taranmış olduğuna veya bir arşiv sorumlusunun bu kaydı ilk çözüm olarak resmen işaretlediğine ilişkin belge paylaşılmadı.

19 Eylül’de yayımlanan İspanyolca teknoloji haberinde çalışma, GPT-6 Astra’nın tarihsel belgeleri tarayarak aynı mesajı çözmesi ele alınıyor. Deneyin sahibi, sonuçları 17 Eylül’de yayımladı; bağımsız doğrulama deposu ise hesaplamayı ayrı kodla yeniden yaptı. OpenAI’ın 3 Eylül tarihli model duyurusu GPT-6 Astra’nın yayımlandığını doğruluyor fakat 1918 şifresinin çözümünü şirketin bağımsız denetimden geçmiş resmî araştırması olarak sunmuyor.

Yapay zekâ sistemleri askerî karar süreçlerinde de kullanılıyor. Türkiye’nin otonom silahlara ilişkin uluslararası görüşmelerdeki tutumu insan kontrolü ve güvenlik konusunun ayrı bir uluslararası müzakere alanı olduğunu ortaya koyuyor. Bir tarihsel şifreyi açmaya ilişkin iddianın sınanabildiği nokta, açıklanan anahtar ve kaynak metin üzerinden aynı Almanca dizinin tekrar elde edilebilmesi. Kullanım tarihiyle mesaj tarihi arasındaki uyuşmazlık ve ilk çözümün kime ait olduğu ise açık arşiv araştırması gerektiriyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yapay zekâ Çin gemisinin yükünü yanlış tanıdı: ABD ordusu harekete geçti

128 ülke otonom silahlar için uzlaştı: Türkiye gönüllü kurallar çizgisindeydi

Brezilya sınırını “uçaksız havalimanına” çeviriyor: İlk test ekimde

Kişisel ifadeyi yapay zekâya yazdırmayı yasakladılar