‘Biz petrol satamazsak bölgede kimse satamaz’: Galibaf hatırlattı

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının Hürmüz Boğazı için açıkladığı yeni bilanço üzerine bir aylık petrol tehdidini yeniden gündeme taşıdı. Pars Today’in 28 Ağustos 2026 tarihli aktarımına göre Galibaf, 22 Temmuz’da yayımladığı mesajı yeniden paylaşarak İran’ın petrol satamadığı bir bölgede başka ülkelerin de petrol satamayacağını söyledi.

İran petrol resti, Hürmüz’de kimin kontrolü elinde tuttuğu konusunda Washington ile Tahran’ın aynı gün tamamen zıt açıklamalar yaptığı sırada geldi. Reuters’ın 28 Ağustos haberinde Devrim Muhafızları Donanması, ABD’nin uluslararası geçiş yollarının açık olduğu yönündeki açıklamasını reddetti ve mevcut kısıtlamaların ABD’nin askerî eylemleri sona erene kadar süreceğini bildirdi.

Galibaf neden eski petrol tehdidini yeniden paylaştı?

Tartışmayı ateşleyen açıklama CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper’dan geldi. Cooper, ABD güçlerinin Hürmüz’deki uluslararası seyir hatlarından İran tarafından döşendiğini söylediği deniz mayınlarını temizlediğini, son aylarda yaklaşık 1.500 ticari geminin geçişine koordineli koruma sağlandığını ve bu gemilerin yaklaşık 750 milyon varil ham petrol taşıdığını açıkladı. Arab News’in CENTCOM açıklamasından aktardığına göre Cooper ayrıca ABD’nin temmuz ortasında deniz ablukasını yeniden başlatmasından bu yana İran kıyılarından petrol ihracatı yapılmadığını savundu.

Galibaf’ın yeniden paylaştığı 22 Temmuz mesajı doğrudan bu iddiaya cevap veriyor. Reuters’ın 22 Temmuz’da aktardığı özgün açıklamada Galibaf denklemi “ya hep ya hiç” diye tarif etmiş, İran’ın güvenliği sağlanmazsa bölgedeki altyapının da güvende olmayacağını söylemişti. Galibaf 28 Ağustos’taki paylaşımıyla aynı çizgiyi korudu. Paylaşımda yeni bir saldırı emri veya yeni askerî operasyon ayrıntısı yer almadı.

ABD gerçekten İran’ın petrol ihracatını sıfırladı mı?

Washington bu iddiayı açık biçimde savunuyor ancak Tahran reddediyor. CENTCOM’un “sıfır varil” açıklamasına karşı İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad, ihracatın azaldığını kabul ederken müşterilere İran karasuları dışında teslimatların sürdüğünü söyledi. CBS News de kara yoluyla enerji ticaretinin ve denizde farklı teslimat yöntemlerinin devam edebileceğine dikkat çekti. ABD’nin İran limanlarından doğrudan deniz çıkışını bloke ettiği iddiası ile İran’ın toplam petrol satışının tamamen sıfırlandığı iddiası aynı kapsamı taşımıyor.

Buna karşılık ticari trafik de savaş öncesi düzeyine dönmüş değil. Transit Haber’in Hürmüz Boğazı deniz trafiği dosyasında aktarıldığı gibi Katar ve Umman normal geçişi yeniden kurmak için arabuluculuk yürütürken görünür gemi trafiği hâlâ normalin küçük bir bölümünde seyrediyor. İran da normalleşme için ABD ablukasının kaldırılması, yaptırımlar ve güvenlik başlıklarını içeren şartlar hazırlıyor.

Yeni ABD yaptırımları Galibaf’ın çıkışını neden sertleştirdi?

Petrol tartışmasının hemen öncesinde Washington ekonomik baskıyı da artırdı. Reuters’ın 28 Ağustos tarihli haberine göre ABD Hazine Bakanlığı, Mısır’ın Banque Misr bankasının Birleşik Arap Emirlikleri şubelerini İran bağlantılı işlemler gerekçesiyle dolar sisteminden kesmeye yönelik adım attı. Hazine Bakanı Scott Bessent başka ülkeleri ve kurumları da İran’la ekonomik bağlarını sürdürmeleri halinde ikincil yaptırımlarla karşılaşabilecekleri konusunda uyarıyor.

Transit Haber’in İran yaptırımlarının Türkiye’ye olası etkilerini anlattığı haberde Bessent’in kampanyasında Türkiye’nin de İran’ın önemli ticaret ortakları arasında anıldığı aktarılmıştı. Galibaf’ın petrol mesajının yeniden dolaşıma sokulması böylece yalnız askerî kontrol tartışmasına değil, İran’ın gelir kaynaklarını daraltmayı hedefleyen yeni ekonomik baskıya da cevap niteliği taşıyor.

Hürmüz’deki petrol resti hangi ülkeleri etkiliyor?

Hürmüz Boğazı savaş öncesinde dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyan dar bir geçişti. Bugün Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri alternatif boru hatları ve limanlar üzerinden sevkiyatı artırmaya çalışsa da bu kapasite Hürmüz’ün tamamını ikame etmiyor. Galibaf’ın “biz satamazsak kimse satamaz” sözü bu bağımlılığı siyasi baskı aracına dönüştüren en sert İran mesajlarından biri.

Sözlerin doğrudan hedefi ABD olsa da sonuç Körfez’deki diğer petrol ihracatçılarını da ilgilendiriyor. Galibaf’ın açıklaması, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Irak ve Kuveyt’in enerji altyapısına yönelik ilan edilmiş yeni bir saldırı planı olarak okunamaz; kamuya açık mesaj böyle bir operasyon ayrıntısı vermiyor. İran böylece kendi petrol gelirinin kesilmesini bölgesel enerji güvenliğiyle açıkça aynı denklemde tutuyor. Transit Haber’in İran ülke merkezinde savaş, yaptırım ve seyahat bağlantılı gelişmeler birlikte izleniyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Barron Trump videosuna İran’dan yalanlama geldi: “Suikast planı yalan”

Önce körfezi, sonra dağı değiştirdi: Şimdi de gölün adını ‘Amerika’ yaptı

ABD–Kanada kavgası ticareti aştı: Ottawa egemenliği savunma hattına geçti

ABD İran’la ticarete rest çekti: Türkiye’nin adı da geçti