Türkiye’nin tuhaf Libya stratejisi: Rakip kamplardan 502 asker aynı tatbikatta

Türkiye’nin Libya stratejisi hem Trablus hem Bingazi ile yürütülen askerî ilişkiler üzerinden yeniden tartışılıyor. ABD merkezli Jamestown Foundation’da 9 Ekim 2026’da yayımlanan Brian G. Karamuka imzalı analiz, Ankara’nın Libya’nın rakip yönetimleriyle eş zamanlı çalışmasını uzun vadeli güvenlik diplomasisi olarak yorumladı. Analizin dayanakları arasında mayıstaki EFES-2026 tatbikatı ve Türk donanmasının iki ayrı Libya limanına yaptığı ziyaretler bulunuyor. Jamestown’ın özgün yayın kaydı ile Libya Tribune’un 10 Ekim’de yeniden yayımladığı tam metin aynı değerlendirmeyi içeriyor.

Ülkenin doğusunda Halife Hafter’e bağlı askerî yapı, batısında Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti etkin. Ankara’nın Libya stratejisi bu iki merkezle temasın farklı kanallardan yürütülmesine dayanıyor. Türkiye, 2019’da Trablus’un yanında yer alarak Hafter güçlerinin başkente yönelik saldırısının püskürtülmesine destek vermişti. Son dönemde ise iki merkezle de kurulan askerî ve diplomatik bağlantılar somut programlara dönüştü. Karamuka, bu değişimi Libya’nın muhtemel siyasi uzlaşmasında Ankara’nın güvenlik kurumlarının oluşturulmasına katkı sunma arayışı olarak değerlendiriyor.

Libya stratejisi EFES-2026’da nasıl uygulandı?

Millî Savunma Bakanlığının 20 Mayıs 2026 haftalık basın bilgilendirmesine göre İzmir’deki tatbikata Libya’nın doğusundan 331, batısından 171 asker katıldı. Toplam 502 personel, Türk Silahlı Kuvvetleriyle birlikte aynı Libya bayrağı altında eğitim gördü. Bakanlık bu katılımı, Libya’daki farklı askerî yapıların ülke dışında ortak eğitimine ilişkin bir aşama olarak tanımladı. Birliklerin geldikleri bölgelerin sayılarını açıklaması, ortak çalışmanın kapsamını da ölçülebilir hale getirdi.

Eğitim programında bot kullanımı, mayın ve el yapımı patlayıcılarla mücadele, özel kuvvetler faaliyetleri, ilk yardım, amfibi harekât ve muhabere gibi alanlar yer aldı. MSB, faaliyetleri “Tek Libya, Tek Ordu” hedefiyle ilişkilendirdi. Bakanlığın EFES-2026 takviminde bilgisayar destekli safhanın 11–17 Nisan, fiilî safhanın ise 20 Nisan–21 Mayıs arasında gerçekleştiği görülüyor. Jamestown analizi, ortak eğitim ortamının Libyalı birliklerin ortak koordinasyonu için bir temas kanalı oluşturduğunu savunuyor.

Kınalıada’nın Trablus ve Bingazi ziyaretleri hangi tarihte yapıldı?

Türk Deniz Kuvvetlerine ait TCG Kınalıada korveti, Ağustos 2025’te önce Trablus’a, sonra Bingazi’ye uğradı. Defense News’in 26 Ağustos 2025 tarihli haberine göre gemi 17–18 Ağustos’ta Trablus Limanı’nda bulunurken Libyalı deniz yetkilileriyle eğitim görüşmeleri yaptı; 20–21 Ağustos’ta Bingazi Limanı’nı ziyaret etti. Böylece aynı görevlendirmede Libya’nın rakip güç merkezleriyle ayrı temaslar yürütüldü.

Trablus ayağında deniz eğitim faaliyetleri ve hızlı hücumbot Şafak ile ortak manevralar yapıldı. Bingazi’de Türk askerî heyeti, Libya Ulusal Ordusu Genel Komutan Yardımcısı Saddam Hafter ile deniz ve askerî işbirliği olanaklarını görüştü. Defense News, Bingazi görüşmesinde hava savunması ve teknik kapasitenin de konuşulduğunu bildirdi. Bu temaslar Jamestown’ın 2026 analizinde askerî diyaloğun sürekliliğine örnek gösteriliyor.

Fidan’ın ağustos temaslarında hangi Libyalı yetkililer vardı?

Diplomatik temasların en belirgin örneği Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 11–12 Ağustos 2026 ziyaret programı oldu. T.C. Dışişleri Bakanlığının resmî ziyaret kaydında Fidan’ın Trablus’ta Başbakan Abdülhamid Dibeybe, Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed Menfi ve Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Miftah Takala ile görüştüğü kaydediliyor. Bakan, başkentte Türk Silahlı Kuvvetleri Libya Görev Grup Komutanlığını da ziyaret etti.

Bingazi’deki görüşmelerde Halife Hafter, Saddam Hafter, Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih ve Kalkınma ve Yeniden İmar Fonu Başkanı Bilkasım Hafter yer aldı. Askerî ve siyasi kurumların temsilcileri aynı ziyarette, ancak ayrı görüşmelerde buluştu. Transit Haber’in daha önce yayımladığı Fidan–Hafter dosyası da ziyaretin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanı tartışmalarıyla bağlantısını ele almıştı.

Bakan Fidan’ın 12 Ağustos’ta Bingazi’de yaptığı açıklamada, her iki bölgenin yöneticileriyle ilişkilerin sürdürülmesini Libya’nın birleşmesi için bir diplomatik imkân olarak gördüğü ifade edildi. Karamuka’ya göre Libya stratejisi, bu temasların uzun vadeli eğitim ilişkilerinde ve olası güvenlik düzenlemelerinde Ankara’ya daha geniş çalışma alanı sağlayabileceğini değerlendiriyor. Birinci bilgi dışişleri yetkilisinin beyanı, ikincisi ise araştırmacının siyasi yorumudur.

Deniz yetki mutabakatı iki tarafın ilişkilerinde nasıl ele alınıyor?

Türkiye ile Trablus merkezli dönemin yönetimi, Kasım 2019’da deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve güvenlik işbirliği için iki ayrı mutabakat imzaladı. Jamestown analizi, doğu Libya yönetimiyle geliştirilen ilişkilerin 2019 deniz yetki anlaşmasının Libya içindeki siyasi desteğini genişletme hedefiyle bağlantılı olduğunu savunuyor. Yunanistan ve Mısır’ın deniz yetkileri konusundaki itirazları da bölgesel tartışmanın parçası.

Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisinin anlaşmaya yaklaşımı henüz belirleyici bir diplomatik başlık. Alessandra Bajec’in Libya Tribune’da 18 Eylül’de yayımlanan araştırmasında, doğudaki parlamentonun 2019 mutabakatını henüz onaylamadığı, Ankara’nın bu kesimle yürüttüğü temasların anlaşmaya daha geniş siyasi destek arayışıyla ilişkili olduğu yazıldı. Transit Haber’in Libya koridoru haberinde ise anlaşmanın İsrail güvenlik basınındaki yansımaları incelendi.

Türkiye’nin Libya’daki ekonomik faaliyetleri hangi alanlarda?

Brian G. Karamuka, Ankara’nın Libya stratejisi çerçevesindeki ilişkilerinin liman işletmeciliği yanında altyapı ve yeniden inşa faaliyetleriyle askerî alanın dışına yayıldığını ele alıyor. Yazar özellikle Misrata limanındaki Türk deniz varlığını ve Vatiyye Hava Üssü’ndeki faaliyetleri mevcut güvenlik ortaklığının parçaları olarak ele alıyor. Doğu Libya’yla çalışabilen şirketler için yeniden imar ve savunma sanayisi sözleşmeleri de analizde uzun vadeli işbirliği başlıkları olarak sıralanıyor. Libya Tribune’un eylül araştırmasında Türkiye’nin 1972’den bu yana Libya’da yürüttüğü 633 müteahhitlik projesinin toplam değerinin yaklaşık 31 milyar dolar olduğu ve 2025’te iki ülke arasındaki ticaretin 4,4 milyar dolara ulaştığı aktarılıyor. Bunlar 9 Ekim Jamestown yazısının yeni açıkladığı rakamlar değil; Türkiye’nin askerî temaslarının arka planındaki ekonomik bağı anlatan daha önce yayımlanmış verilerdir.

Libya’nın doğusuyla temas kuran ülkeler arasında Avrupa Birliği de bulunuyor. Transit Haber’in 14 Ekim tarihli Doğu Libya göç fonu haberinde AB’nin bölgedeki sınır yönetimi ve arama-kurtarma işbirliği için açıkladığı 25 milyon avroluk ek kaynak ele alındı. İki ayrı diplomatik dosya, Bingazi’deki askerî ve idari kurumların uluslararası temaslarında son aylarda görülen genişlemeyi belgeliyor.

Libya’daki askerî birleşme sürecinin önünde hangi sorunlar var?

Güvenlik kurumlarının tek komuta altında birleştirilmesi, Libya’nın yıllardır çözülmeyen siyasi bölünmesiyle bağlantılı. Ülkenin batısında çeşitli silahlı gruplar ve Trablus merkezli kurumlar; doğusunda ise Hafter’in komuta yapısı farklı yetki alanlarına sahip. 2020 ateşkesinden sonra Birleşmiş Milletler öncülüğündeki seçim ve kurumları birleştirme görüşmeleri devam etti, fakat ülke çapında kalıcı ortak hükümet kurulamadı.

Bajec’in araştırmasında görüşlerine başvurulan uzmanlardan Nebahat Tanrıverdi, Ankara’nın 2019 anlaşmalarını korumak, güvenlik kurumlarının yeniden yapılandırılmasında rol almak ve yeniden inşa projelerine erişmek istediğini değerlendiriyor. Aynı haberde Amanda Kadlec, 2019–2020 dönemindeki askerî taraflaşmanın doğu Libya’daki güven ilişkilerini etkileyebileceğini, Libyalı aktörlerin kendi siyasi çıkarlarını korumayı sürdüreceğini söylüyor. Libya stratejisi için Jamestown’ın çizdiği “güvenlik arabuluculuğu” çerçevesinin sahada nasıl sonuçlanacağı, ortak tatbikatların ardından kurulabilecek kalıcı kurumlarda görülecek.

Jamestown yazısının ilk yayını 9 Ekim, Libya Tribune’daki yeniden yayımı 10 Ekim 2026 tarihli. Haberimizin dayandığı olguların önemli bölümü Nisan–Ağustos 2025 ile Mayıs–Ağustos 2026 arasında gerçekleşti. Ekimdeki Libya stratejisi değerlendirmesinin yeni yönü, Karamuka’nın bu askeri eğitimler ve üst düzey temaslardan hareketle Türkiye’nin Libya’daki rolüne ilişkin ortaya koyduğu bütünlüklü güvenlik stratejisi değerlendirmesi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Limes’in ‘karanlık’ Ege öngörüsü: Türkiye ve İsrail karşı karşıya gelecek

Dört ülke Kızıldeniz yönetiminde ortak tutum aldı: Türkiye’nin Somali hattı yeni denklemde

Halk TV’ye kayyum atandı: 11 gözaltı, haber yayını kesildi