Malezya, Myanmar’a geri göndermede 5 binde kalmayacak: Yıl bitene kadar…

Malezya Myanmar geri gönderme programı, 6 Ekim 2026 tarihinde açıklanan yeni aşama planıyla genişliyor. Malezya Göç İdaresi Başkanı Zakaria Shaaban, Bernama’nın aktardığı basın toplantısında Myanmar hükümetiyle başlangıçta kararlaştırılan 5.000 kişinin ardından da sevklerin süreceğini söyledi. Göç İdaresi, sonraki dönem için sayısal kota belirlemedi. Aynı gün Başbakan Enver İbrahim, yılbaşından beri yaklaşık 10 bin Myanmar vatandaşının ülkesine gönderildiğini bildirdi.

İlk geniş sevk 29 Eylül’de gerçekleşmişti. Perak eyaletindeki Lumut’tan hareket eden üç Myanmar gemisiyle gönderilen 1.476 kişinin içinde 27 çocuk bulunuyordu. Bu kafilenin ayrıntılarını Transit Haber’in 29 Eylül’de güncellenen ilk sevk haberinde yayımlamıştık. Yeni açıklamada ise başlangıç grubundan 3.000’den fazla kişinin Malezya’da olduğu belirtildi. Resmî yetkililer ikinci aşama için Myanmar makamlarıyla yürütülecek görüşmelerin sonucunu bekliyor.

Malezya Myanmar geri gönderme programında 5 bin kişiden sonra ne olacak?

Zakaria Shaaban, 6 Ekim’deki açıklamasında ilk 5.000 kişinin tamamlanmasıyla işlemlerin bitmeyeceğini belirtti. Bu sayı, Myanmar yönetiminin ilk etapta geri kabul etmeyi kabul ettiği grubu ifade ediyor. Yetkili sonraki dönem için sabit kota açıklamadı ve hedefin daha fazla kişinin gönderilmesi olduğunu söyledi. Bu açıklamanın ardından yeni bir sevk takvimi, gemi sayısı veya ülke bazında ayrıntılı liste yayımlanmadı.

Malezya’nın geri gönderme takviminde ikinci grup için diplomatik görüşmeler sürüyor. Göç İdaresi, Malezya Dışişleri Bakanlığının Myanmar tarafıyla yapacağı temasların yanıtını beklediğini aktardı.

Böylece ilk 5.000 kişilik mutabakatın kalan bölümünü tamamlama hazırlıkları ile bu rakamın sonrasındaki program ayrı aşamalar halinde yürütülüyor. Önceki günlerde gerçekleştirilen gemi sevki, ikinci aşamadaki kabul düzenlemeleri için ilan edilmiş bir tarih oluşturmuyor.

29 Eylül’de gönderilen 1.476 kişinin dağılımı 1.370 erkek, 79 kadın, 20 erkek çocuk ve yedi kız çocuk olarak bildirilmişti. Toplam 27 çocuk bulunması nedeniyle güvenlik ve koruma incelemelerinin kapsamı özellikle gündeme geldi. Malezya yetkilileri ilk grubun kimlik kontrollerinin Myanmar makamlarıyla eşgüdümlü yapıldığını ve katılımcıların geri dönmeye rıza gösterdiğini açıkladı.

Başbakanın açıkladığı 10 bin kişi hangi dönemi kapsıyor?

Geri gönderme bilançosunu Meclise taşıyan Enver İbrahim, 6 Ekim’de parlamentoda verdiği yanıtta 2026 yılının ocak ayından itibaren yaklaşık 10 bin Myanmar vatandaşının hava ve deniz yoluyla geri gönderildiğini söyledi. Bunların bir bölümü Myanmar hükümetince düzenlenen uçuşlarla, son yaklaşık 1.400 kişilik bölümü de gemilerle taşındı. Başbakanın yıl toplamı, 29 Eylül kafilesini de içeriyor; açıklanan önceki sayılarla ayrıca toplanacak yeni bir sevk rakamı değil.

Reuters’ın aynı gün yayımladığı habere göre Başbakan, geri gönderilen kişilerin Myanmar’a ulaştıktan sonraki muamelesini de parlamentoda anlattı. İbrahim, Myanmar yetkililerinden dönenlerin adil muamele görmesi, baskı ve hak ihlaline maruz kalmaması konusunda güvence istediklerini söyledi. Yanıtında, Myanmar’daki yetkililerle doğrudan görüşmeler sayesinde hava ve deniz taşımacılığının koordine edildiğini aktardı.

İbrahim, açıklanan dönüşlerin yalnız Rohingya topluluğuyla sınırlı olmadığını; Arakan, Karen ve Shan gibi farklı topluluklardan kişilerin de bulunduğunu belirtti. Buna karşılık 29 Eylül kafilesinin etnik gruplara göre kesin dökümü yayımlanmadı. Dolayısıyla belirli bir topluluğun kaç kişinin içinde yer aldığına ilişkin sayı, mevcut resmî toplamdan ayrı tutuluyor.

BM, Myanmar’a geri gönderilenlerin güvenliği konusunda hangi uyarıyı yaptı?

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliğinin 30 Eylül açıklaması, 1.476 kişinin Myanmar’a gönderilmesi sonrasında yayımlandı. UNHCR, Myanmar’da devam eden silahlı çatışmalar ve insani koşullar nedeniyle bazı kişilerin uluslararası korumaya ihtiyaç duyabileceğini açıkladı. Kurum, geri gönderilenlerle göçmenlik merkezlerinde görüşme imkânı bulamadığını ve kararların gerçekten özgür ve bilgilendirilmiş biçimde verilip verilmediği konusunda kaygı taşıdığını bildirdi.

UNHCR’nin açıklamasında bireysel koruma değerlendirmesi, sığınma prosedürlerine erişim ve kişilerin güvenliğinin incelenmesi talepleri yer aldı. Kurum, zulüm, işkence veya yaşam için ciddi tehdit bulunan yere geri göndermeme ilkesinin uygulanmasını istedi. BM temsilcilerinin geri gönderilen kişilerle bireysel görüşme yapamadıkları da açıklamanın doğrudan konusu oldu. Myanmar’da 2021 askerî darbesinin ardından başlayan çatışmalar çeşitli bölgelerde sürüyor. Güvenlik koşulları eyaletlere ve kişilerin bireysel durumlarına göre farklı riskler barındırıyor. UNHCR, korumaya ihtiyaç duyanların tekil dosyalarının incelenmesi çağrısını bu nedenle yineledi. Malezya hükümeti ise Myanmar yönetiminden alınan güvenceleri ve ikili iş birliğini programın gerekçeleri arasında gösteriyor.

Myanmar heyetinin Malezya ziyareti geri gönderme görüşmelerini nasıl etkiliyor?

Associated Press’in 7 Ekim tarihli haberinde, Myanmar’ın askerî destekli yönetiminin başındaki Min Aung Hlaing’in Malezya’ya geldiği, Başbakan Enver İbrahim ile görüşmesinin planlandığı belirtildi. Ziyaretin gündeminde ekonomik iş birliğiyle birlikte Myanmar vatandaşlarının geri gönderilmesi de bulunuyor. AP, görüşmenin Ekim başındaki ilk büyük kafileden kısa süre sonra yapılmasına ve uluslararası kuruluşların güvenlik kaygılarına dikkat çekti.

Malezya, Myanmar ile ilk 5.000 kişinin geri kabulü için anlaşmıştı. Göç İdaresi Başkanı 6 Ekim’de bu mutabakatın tamamlanmasının ardından başka sevklerin de yürütüleceğini açıkladı.

Yetkililerin sonraki aşama için takvim ve sayı vermemesi, kamuoyuna duyurulmuş mevcut uygulama kapsamını 5.000 kişilik ilk bölümle ve ondan sonraki plansız dönemle sınırlıyor.

Malezya göçmenlik merkezlerindeki sayı nasıl belirleniyor?

Göç İdaresinin açıklamasına göre kurum UNHCR tarafından düzenlenen kartları da kullanarak kayıtlı mülteci sayısını karşılaştırıyor. Zakaria Shaaban ülkede 200 binden fazla kayıtlı mülteci bulunduğunu, bunların yaklaşık yarısının Myanmar vatandaşı olarak değerlendirildiğini söyledi. Kesin sayıyı belirlemek amacıyla DPP (Refugee Registration Document) kayıt sistemi uygulanıyor. Kayıt çalışması yeni sevk takviminden ayrı bir idari süreç.

Malezya’nın geri gönderme uygulamasında göçmenlik merkezlerindeki kişilere ilişkin sayılar ile UNHCR’ye kayıtlı mülteci toplamı aynı nüfusu ölçmüyor. Göç İdaresinin verdiği 5.000 kişilik ilk mutabakat, merkezlerden seçilen belirli bir dönüş grubunun kapsamı; yaklaşık 10 binlik rakam ise ocaktan beri gerçekleşmiş bütün geri göndermelerin bildirilen toplamı. Bu iki sayının hangi dönemi anlattığı haberin farklı tablolarında ayrıca belirtiliyor.

Myanmar’daki çatışmaların farklı ülkelerdeki koruma dosyalarına etkisi, Transit Haber’in ABD’de Myanmar vatandaşlarına yönelik geçici koruma ve sınır dışı süreçleri haberinde de ele alınmıştı. Malezya’nın programında ise temel işlem, iki hükümet arasında göçmenlik merkezlerindeki vatandaşların geri kabulünün düzenlenmesi. 6 Ekim’den sonraki aşamanın pratik kapsamı, Malezya Göç İdaresi ve Dışişleri Bakanlığının yeni takvim açıklamalarından izlenebilecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Dominik Cumhuriyeti’nde bir haftada 8 bin 856 sınır dışı işlemi

İsveç 900 mülteci alacaktı, 350’si gelebilecek: Türkiye’deki Afgan kadınlar ve çocukları öncelikli

Güney Afrika’da 24 araç yakıldı, sığınma genelgesi geri çekildi

ABD’de göçmenlere kesilen 1,8 milyon dolarlık cezalara mahkeme freni