Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın genelkurmay başkanları toplanıyor

Üç ülkenin dışişleri bakanları, 24 Eylül’de New York’ta yaptıkları görüşmede üç ülkenin genelkurmay başkanlarının acilen toplanması için hazırlıkları ele aldı. Anadolu Ajansının 25 Eylül tarihli haberine göre görüşmeye Hakan Fidan, Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan katıldı. Planlanan askerî toplantının gündemi, Mekke Ortak Savunma Anlaşması uyarınca Suudi Arabistan’a verilebilecek desteğin biçimi olacak. Toplantının tarihi ve destek seçenekleri henüz kamuya açıklanmadı.

Al Jazeera’nin Suudi Arabistan Haber Ajansına dayandırdığı açıklamaya göre üç bakan, Suudi Arabistan’a yönelik son saldırıları ve bölgesel güvenlik durumunu görüştü. Ülkelerin genelkurmay başkanlarının yapacağı toplantı için hazırlıkların gözden geçirilmesi üzerinde duruldu. Üç ülkenin 7 Ağustos’ta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması, taraflardan birine yapılacak saldırının tüm taraflara yapılmış sayılması ilkesini içeriyor. Mekke Anlaşması’nın mevcut metninden kaynaklanan iş birliği yükümlülükleri, o gün açıklanan yeni bir asker gönderme kararıyla karıştırılmıyor.

Genelkurmay başkanları hangi konuyu görüşecek?

The National gazetesinin 25 Eylül haberine göre Suudi Arabistan, Yemen’deki Husilerin füze ve dron saldırıları karşısında savunma desteğini artırmak için ortaklarıyla görüşüyor. New York’taki üçlü görüşmenin ardından genelkurmay başkanlarının toplantı yapması gündeme geldi. Farklı destek türleri değerlendirilebilecek olmakla birlikte bakanların açıklamasında gönderilecek asker sayısı, kullanılacak hava savunma sistemi, operasyon tarihi veya ortak görev emri açıklanmadı. Duyurulan gelişme, askerî heyetler arasında acil istişare toplantısı hazırlığıdır.

Riyad’ın hava savunma güçleri 24 Eylül’de Taif ve Yenbu yönündeki balistik füze saldırılarını engellediklerini açıkladı. Husiler de Suudi Arabistan’daki hedeflere füze ve dronlarla saldırılar düzenlediklerini duyurdu. Saldırıların sürdüğü dönem, üç dışişleri bakanının New York buluşmasının güvenlik bağlamını oluşturdu. Suudi makamları ülkenin kendini savunma hakkını vurgularken taraflar bölgedeki deniz trafiğinin güvenliğinin korunması üzerinde de durdu.

Mekke Anlaşması daha önce nasıl uygulanmaya başladı?

Türkiye Dışişleri Bakanlığının 30 Ağustos tarihli resmî duyurusuna göre Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında kurulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesinin ilk toplantısı 31 Ağustos’ta İstanbul’da düzenlendi. Toplantıya Türkiye’den Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Selçuk Bayraktaroğlu ile Pakistan ve Suudi Arabistan’dan üst düzey yetkililer katıldı. Yeni açıklama, o tarihte kurulan komite çerçevesinde atılacak bir sonraki istişare adımını konu alıyor.

İttifak üyelerine verilebilecek destek hakkında Hakan Fidan’ın 19 Eylül’de yaptığı açıklamada teknik askerî ihtiyaçlar üzerinde durulmuştu. Fidan’ın Suudi Arabistan’a askerî teknik destek açıklaması Mekke Anlaşması’nın uygulamasına ilişkin önceki haber safhasını oluşturuyordu. 24 Eylül’deki New York görüşmesinde üç ülkenin genelkurmay başkanlarının yeni toplantısının hazırlanması, bu açıklamadan sonra kamuya duyurulan ayrı gelişme oldu. Henüz bir askerî sevkiyat yapıldığını gösteren resmî karar yayımlanmadı.

Mekke Anlaşması kapsamında yapılması beklenen genelkurmay toplantısının gündeminde kara, hava ve deniz savunma seçeneklerinin hangi düzeyde görüşüleceği henüz açıklanmadı. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının New York açıklaması, teknik ayrıntıları ve uygulama takvimini askerî yetkililerin sonraki istişarelerine bıraktı.

New York’taki dörtlü toplantı ile üçlü görüşmenin farkı

Suudi Arabistan Haber Ajansının 22 Eylül tarihli duyurusunda Hakan Fidan, Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdülati, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ve Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan’ın bölgesel dörtlü toplantıya katıldığı açıklandı. Dörtlü görüşmenin gündemi krizlerin azaltılması ve bölgesel diplomatik koordinasyondu. 24 Eylül’deki üçlü Mekke Anlaşması toplantısında Mısır açıklanmadı. Üçlü savunma anlaşmasının tarafları Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan; Mısır ise bu anlaşmanın açıklanan imzacıları arasında bulunmuyor.

Reuters’ın 22 Eylül tarihli dörtlü açıklama haberine göre dört ülke Suudi Arabistan’ın uluslararası hukuk çerçevesinde kendini savunma hakkına destek verdi. Bölgesel gerilimin azaltılması ve seyrüsefer güvenliği üzerinde duruldu. 24 Eylül’deki yeni üçlü görüşme, genelkurmay başkanlarının bir araya gelmesini hazırlama kararı bakımından farklı bir aşama. New York’ta açıklanan hazırlık, Suudi Arabistan’ın askerî ihtiyaçlarının nasıl karşılanacağını görüşmeye yöneliktir; henüz üç ülkenin ortak askerî harekâta başlayacağını açıklayan bir bildiri yayımlanmadı.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması için İstanbul’da ağustos sonunda gerçekleştirilen komite toplantısında üç ülkeden dışişleri, savunma ve askerî komuta heyetleri aynı masa etrafında buluşmuştu. Türkiye Dışişleri Bakanlığının toplantı öncesindeki resmî duyurusu, Türkiye’den katılacak üç yetkilinin adını açıkladı. New York’ta 24 Eylül’de yapılan dışişleri görüşmesi ise bu önceki toplantının tekrarı olarak duyurulmadı: Suudi Arabistan’a yönelik son saldırılar sonrasında genelkurmay başkanlarının yeni bir toplantı yapması için hazırlıkların ele alındığı açıklandı. Teknik planlama ve olası destek biçimlerinin ayrıntılarına ilişkin kamuya açık bir belge paylaşılmadı.

Yemen sınırındaki güvenlik gelişmeleri ile Kızıldeniz ve Babülmendep bölgesinde artan riskler, ortak savunma mekanizmasının toplantı gündeminde bulunuyor. Üç ülkenin dışişleri bakanları görüşmelerinde uluslararası hukuka ve egemenliğe saygı ilkelerinden de söz etti. Genelkurmay başkanlarının ne zaman toplanacağı ve hangi teknik destek seçeneklerinin seçileceği, toplantının ardından yapılacak resmî açıklamalarla belirginleşebilecek. 25 Eylül itibarıyla kamuya açıklanmış kesin tarih ve askerî sevkiyat emri bulunmuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Husiler Türkiye ve Pakistan’ı Yemen’e müdahaleye karşı uyardı

Fidan: Mekke İttifakı’yla Suudi Arabistan’ın askerî ihtiyaçlarını karşılayabiliriz

Pakistan “Mekke Anlaşması’nı uygulama zamanı geldi” dedi