Nijerya Parlamentosu Güney Afrika ziyaretlerini askıya aldı: Gerekçe göçmenlere yönelik saldırılar

Nijerya Ulusal Meclisi, Güney Afrika’da Nijeryalılar ve diğer Afrikalı göçmenlere yönelik saldırılarla ilgili gerilimi diplomatik bir adıma taşıdı. Parlamento, Güney Afrika’ya yapılacak resmî yasama ziyaretlerini süresiz askıya aldı. Milletvekilleri ve Meclis personeli, Güney Afrika yasama makamlarının düzenlediği programlara da katılmayacak. Karar iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri kesmiyor; Nijerya hükümetinin bütün resmî ziyaretlerini de kapsamıyor.

Reuters’ın 11 Eylül tarihli haberine göre Nijerya Parlamentosu, ülkedeki yabancı karşıtı şiddet nedeniyle Güney Afrika’ya yönelik resmî parlamenter ziyaretleri askıya aldı. Yasama organının kararı, Güney Afrika’da düzenlenen yasama faaliyetlerine fiziksel ve çevrim içi katılımı da kapsıyor. Reuters ayrıca talimatın hükümet düzeyindeki ziyaretlere uygulanmadığını belirtiyor; yani alınan karar devletler arası genel seyahat yasağı değil, doğrudan parlamenter ilişkiler üzerinden verilen siyasi bir tepki.

Nijerya’nın aldığı karar tam olarak kimi kapsıyor?

Kararın kapsamı Nijerya vatandaşlarının Güney Afrika’ya seyahatinden çok daha dar. Voice of Nigeria’nın Ulusal Meclis açıklamasına dayandırdığı metinde askıya alma kararının Senato ve Temsilciler Meclisi üyeleri, komiteler, yetkililer ve çalışanlar için geçerli olduğu yazıyor. Güney Afrika makamlarının ev sahipliği yaptığı konferans, seminer, çalıştay, parlamenter toplantı ve yasama değişim programları da boykot kapsamında. Talimat “bir sonraki duyuruya kadar” yürürlükte kalacak ve Ulusal Meclis yönetimi şartlara göre kararı yeniden değerlendirebilecek.

Bu ayrım seyahat planlayanlar için de net tutulmalı. Karar, Nijerya pasaportu taşıyan kişilerin Güney Afrika’ya girişini yasaklayan bir sınır tedbiri değil. Güney Afrika’nın yabancılar için uyguladığı vize, ETA veya sınır kurallarında bu parlamenter kararla bağlantılı yeni bir genel yasak duyurulmuş değil. Transit Haber’de daha önce Güney Afrika ETA sisteminin Türk vatandaşlarına etkisini ayrı dosyada incelemiştik; bu yeni siyasi karar Türk yolcuların mevcut giriş şartlarını değiştirmiyor.

Nijerya Parlamentosu neden bu adımı attı?

Ulusal Meclis açıklamasında, Nijeryalıların öldürüldüğü veya yaralandığı ve bazı kişilerin evleriyle işyerlerini terk etmek zorunda kaldığı yönündeki vakalar gerekçe gösterildi. Associated Press’in haberinde Meclis Yazmanı Kamoru Ogunlana’nın, kararın Güney Afrika’da yaşayan ve yasal iş yapan Nijeryalıların güvenliği için “güçlü bir endişe ifadesi” olduğunu söylediği aktarılıyor. AP ayrıca haziranda iki Nijeryalının öldürüldüğünü ve Nijerya Dışişleri tarafının 2022’den beri çete saldırıları, nefret bağlantılı şiddet ve yargısız öldürmeler dahil olaylarda en az 98 Nijeryalının hayatını kaybettiğini açıkladığını yazdı.

Gerilim, yalnız parlamentonun aldığı kararla başlamadı. Güney Afrika Uluslararası İlişkiler Bakanlığının 27 Temmuz tarihli resmî açıklamasına göre Dışişleri Bakanı Ronald Lamola Abuja’ya giderek Nijerya tarafıyla göç, güvenlik ve iki ülke arasındaki ilişkileri görüştü. Güney Afrika heyeti yabancı düşmanlığını, ırkçılığı ve ayrımcılığı reddettiğini söylerken Nijerya tarafı da vatandaşlarının adil yargılanma, hukuka uygun muamele ve güvenlik taleplerini gündeme getirdi. İki taraf temmuzda doğrudan görüşmüş olsa da eylüldeki parlamento boykotu gerilimin sona ermediğini ortaya koydu.

Güney Afrika hükümeti yabancı karşıtı saldırılar için ne diyor?

Pretoria yönetimi, göç tartışmasıyla yabancılara yönelik şiddetin birbirine karıştırılmaması gerektiğini savunuyor. Güney Afrika Dışişleri Bakanlığının 23 Temmuz açıklaması, hükümetin xenofobi, ırkçılık ve ayrımcılığın bütün biçimlerini reddettiğini ve şiddet uygulayanların hukuk önünde hesap vermesi gerektiğini söylüyor. Hükümet ayrıca yasa dışı göçle mücadele yetkisinin yalnız resmî kurumlarda olduğunu söylüyor; sivillerin yabancıların kimlik veya statüsünü zorla denetleme yetkisi bulunmuyor.

Bu resmî söylem ile sahadaki şiddet haberleri arasındaki fark iki ülke arasındaki tartışmanın merkezinde. AP’nin 12 Eylül tarihli yeni haberine göre Nijerya Dışişleri iki vatandaşının Güney Afrika’da kısa aralıklarla öldüğünü açıkladı. James Uchechukwu Nwankwo’nun Cape Town’da polis sorgusu sırasında hayatını kaybettiği iddia edilirken Bishop Taiwo Michael Fakunle’nin Johannesburg’daki evinde öldürüldüğü bildirildi. İkinci olayın faili ve nedeni açıklanmış değil. Bu yüzden iki ölümü de kesin biçimde yabancı karşıtı saldırı olarak sınıflandırmak mümkün değil. Nijerya tarafı ise vakaları vatandaşlarının güvenliği üzerindeki baskının yeni örnekleri olarak değerlendiriyor.

Göç gerilimi Güney Afrika’da ne kadar büyüdü?

2026 boyunca göç ve geri dönüş operasyonları Güney Afrika’nın iç siyasetinde de belirginleşti. Transit Haber’in 178 bini aşan yabancı geri dönüşleri dosyasında hükümetin açıkladığı resmî sınır dışı rakamlarıyla kaynak ülkelerin geri dönüş verileri arasındaki farkı aktarmıştık. Musina’daki geçici geri dönüş merkezinin kapanışını izleyen süreçte de yabancıların statü kontrolleri ve sınır dışı işlemleri sürdü. Parlamento boykotu, iç göç tartışmasının artık Güney Afrika’nın başka Afrika ülkeleriyle siyasi ilişkilerine de yansıdığını ortaya koydu.

Nijerya ile Güney Afrika arasındaki ilişkiler kesildi mi?

Hayır. Ulusal Meclisin kararı iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri kesen bir adım değil. Büyükelçilikler çalışmaya devam ediyor ve hükümetler arasında diplomatik temas kanalı açık. Parlamento yönetimi, kararın iki ülke arasındaki tarihsel ilişkileri zayıflatma amacı taşımadığını; güvenlik kaygısına siyasi tepki vermek için alındığını belirtiyor. Güney Afrika tarafı da temmuzdaki ikili görüşmelerde ilişkileri düzeltme ve göç konusunu hukuk çerçevesinde ele alma niyetini açıklamıştı.

Şimdi izlenecek nokta, Güney Afrika makamlarının son ölümler ve yabancı karşıtı şiddet vakalarıyla ilgili soruşturmalarda ne açıklayacağı ve Nijerya Parlamentosunun boykotu hangi koşullarda kaldıracağı. Karar şu anda süresiz; ancak otomatik olarak vatandaşlara seyahat yasağı, vize iptali veya iki ülke arasında ulaşımın durması anlamına gelmiyor. Mevcut tablo parlamenter işbirliğinin askıya alınması, diplomatik temasın ise sürmesi şeklinde özetlenebilir.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

AfD’li lider silah üretimi ile sınır dışı operasyonlarını bağladı, Almanya karıştı

İspanya gizli servisi, Ceuta’daki kitlesel giriş çağrısını bir gün önce bildirdi: İstifa geldi