Eski Rohingya milletvekilinden 11 yıl sonra iddia: Kimliğini bırakması istenmiş

Myanmar’ın eski milletvekili Shwe Maung, The Diplomat’ta 10 Ekim 2026’da yayımlanan kendi imzasını taşıyan yazısında, 2015 seçimleri öncesinde kendisinden Rohingya kimliği konusunda geri adım atmasının istendiğini anlattı. Maung’a göre iktidardaki Birlik Dayanışma ve Kalkınma Partisinin (USDP) önde gelen ismi Aung Thaung, kendisine ve temsil ettiği topluluğa “Bengalli” adlandırmasını kabul etmelerini önerdi.

Teklifin vatandaşlık belgelerine erişim ve siyasi temsil hakkıyla ilişkilendirildiğini söyledi.

Arakan eyaletinin Buthidaung bölgesinden 2010’da milletvekili seçilen Maung, Temmuz 2015’te Myanmar’ın başkenti Naypyidaw’da gerçekleştiğini belirttiği özel görüşmeyi ilk kez kamuoyuna ayrıntılı biçimde aktardı. Açıklama, üzerinden on bir yıl geçen görüşmenin kendi anlatımına dayanıyor. Buna karşılık Maung’un 2015 seçiminde bağımsız adaylığının reddedilmesi, Human Rights Watch’un aynı dönemde tuttuğu seçim kayıtlarında da yer alıyor.

Shwe Maung, 2015 görüşmesinde kendisine ne söylendiğini anlattı?

Maung’un anlatımına göre Aung Thaung, Rohingya kimliği savunusunu bırakmasını ve seçmenlerini “Bengalli” olarak tanımlanmaya ikna etmesini istedi. Eski milletvekili, ayrıca bu görüşü basın karşısında dile getirmesinin, ancak özel toplantıdan ve Thaung’un adından söz etmemesinin istendiğini yazdı.

Maung, öneriyi kabul etmediğini; kendi kimliğinden ve seçmenlerinin kullandığı topluluk adından vazgeçmeyeceğini muhatabına bildirdiğini aktardı.

Yazıda Aung Thaung’un, dönemin Cumhurbaşkanı Thein Sein ile Genelkurmay Başkanı Min Aung Hlaing’in de “Rohingya” tanımlamasını kabul etmediğini söylediği belirtiliyor. Maung, iki ismin bu isteği doğrudan kendisine iletmediğini ifade ediyor. Kendi ifadesine göre Aung Thaung görüşme sırasında o dönemin Göç Bakanı Khin Yi ile telefonda konuşarak öneriyi teyit etti. Bu telefon görüşmesine ilişkin bağımsız kayıt yayımlanmış değil.

Siyasetçi toplantının gününü belirtmiyor, yalnız Temmuz 2015 tarihini veriyor. Myanmar merkezli The Irrawaddy’nin 23 Temmuz 2015 tarihli ölüm haberine göre Aung Thaung, 9 Temmuz’da hastaneye götürülmüş ve 23 Temmuz’da Singapur’da yaşamını yitirmişti.

Anlatılan yüz yüze görüşmenin, açıklanan sağlık takvimine göre Temmuz’un ilk günlerinde gerçekleşmiş olması gerekiyor; Maung’un yazısında bunu kesinleştiren tarih bulunmuyor.

2010’da seçilen milletvekili 2015’te neden aday olamadı?

Maung, 4 Ağustos 2015’te USDP’den ayrıldığını ve iki gün sonra Buthidaung’dan bağımsız adaylık başvurusu yaptığını aktardı. İlçe seçim alt komisyonu 22 Ağustos’ta, ebeveynlerinin 1965’teki doğumu sırasında Myanmar vatandaşı olmadıkları gerekçesiyle başvuruyu reddetti. Eyalet seçim komisyonuna yaptığı itiraz 1 Eylül’de sonuçsuz kaldı; Maung’a göre ulusal seçim komisyonu da 6 Eylül tarihli yazıyla ret kararını bildirdi. Human Rights Watch’un 2015 seçimleri sırasında yayımladığı kayıtlar, Maung’un iktidar partisinden ayrılarak bağımsız aday olduğunu ve seçim komisyonunun adaylığını reddettiğini doğruluyor. Kuruluş, eski seçilmiş milletvekillerinin de ebeveynlerinin vatandaşlık statüsü üzerinden aday olamadığı vakaları belgeledi. Maung, özel toplantıyla adaylığının reddi arasında ilişki bulunduğunu düşündüğünü söylüyor; seçim kararlarında belirtilen resmî gerekçe ise ebeveynlerinin vatandaşlık koşulları.

Eski milletvekilinin aktardığı başka bir ayrıntı, 2010 seçiminde aynı bölgeden yarışarak milletvekili seçilmesi. Maung, 10 Ocak 2011 tarihli seçilmiş milletvekili belgesinde vatandaşlık kartının kayıtlı olduğunu belirtiyor. Beş yıl sonraki kararda ebeveynlerin vatandaşlık durumuna dayanan farklı uygunluk değerlendirmesi yapılması, kendi yazısının merkezindeki iki resmî işlem arasındaki farkı oluşturuyor. 2010 başvuru dosyasının tamamını paylaşmadığı için iki seçimin bütün evrakı karşılaştırılmış durumda değil.

Rohingya kimliği ve vatandaşlık belgeleri neden birlikte anılıyor?

Myanmar’da 15 Ekim 1982 tarihli Vatandaşlık Yasası’nın UNHCR tarafından arşivlenen metni, vatandaşlık statülerini ve bunlara ilişkin koşulları düzenliyor. Rohingya kimliği üzerinden vatandaşlık belgelerine erişim, seçmen kaydı ve adaylık şartları 2015 seçimleri döneminde de tartışmalıydı. Human Rights Watch’un 2016 Myanmar raporuna göre o seçimlerde 50’den fazla Müslüman adayın başvurusu reddedildi; bunlar arasında Rohingya olarak kendini tanımlayan iki görevdeki iktidar partisi milletvekili de vardı.

Seçime kadar geçici kayıt kartlarının iptali de oy verme haklarını etkiledi. Uluslararası Af Örgütünün 5 Kasım 2015 açıklamasında, geçici kimlik belgelerini kaybeden birçok Rohingya seçmenin sandığa gidemeyeceği ve Müslüman adayların yarış dışı kaldığı bildirildi. Maung’un yeni anlatımı, Rohingya kimliği tanımlamasının seçimlere katılma sürecinde nasıl gündeme geldiğine ilişkin kişisel bir tanıklık ekliyor. Eski milletvekili yazısında “Bengalli” ifadesinin, o dönemde kendisine vatandaşlık belgesi ve siyasi katılım için önerilen seçenek olarak sunulduğunu anlatıyor. Bu teklif, Shwe Maung’un aktardığı özel görüşmeye ait. Seçim komisyonunun kamuya açıklanan adaylık ret gerekçesi vatandaşlık koşullarıydı; Human Rights Watch’un 4 Kasım 2015 değerlendirmesi de aynı dönemdeki aday retlerinin hukuki dayanaklarını inceliyor.

Açıklamanın Malezya’daki Myanmar geri gönderme süreciyle bağlantısı ne?

2015 görüşmesini gündeme getiren Maung, The Diplomat yazısında bugünkü ASEAN–Myanmar temaslarında vatandaşlık belgeleri, kimlik ve siyasi hakların da görüşülmesini savunuyor. Bu, eski milletvekilinin siyasi görüşü. Malezya’nın Myanmar vatandaşlarının geri gönderilmesine ilişkin son dönemde yürüttüğü işlemler ise ayrı bir göçmenlik programı kapsamında ilerliyor.

Malezya Göç İdaresi, Ekim başında ilk 5.000 kişinin ardından da geri gönderme çalışmalarının süreceğini açıkladı. Transit Haber’in 10 Ekim’de yayımlanan haberinde ilk grup ile sonraki aşamanın sayıları ve resmî açıklamaları bulunuyor. Daha önce 29 Eylül’de 1.476 kişinin gemilerle dönüşü haberleştirilmişti. Bu programın kapsamına girenlerin etnik dağılımı ise resmî açıklamalarda ayrıntılı olarak verilmedi.

Myanmar’dan ayrılanların başka ülkelerdeki koruma statüleri ayrıca işlem görüyor. ABD’de Myanmar vatandaşlarının geçici koruma statüsüne ilişkin mahkeme kararları da çalışma izni ve sınır dışı işlemleriyle bağlantılı bir başka dosya.

Maung’un 10 Ekim 2026 açıklamasında ise yeni olan, vatandaşlık belgeleriyle ilişkilendirdiği 2015 özel görüşmesini on bir yıl sonra ilk kez ayrıntılı biçimde paylaşması.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İngiltere Filistinli mülteci programında Gazze’den doğrudan başvuruya izin yok

İspanya’da 163 bin kişinin oy hakkı askıda: Savcılık da itiraz etti

Malezya, Myanmar’a geri göndermede 5 binde kalmayacak: Yıl bitene kadar…

İsveç 900 mülteci alacaktı, 350’si gelebilecek: Türkiye’deki Afgan kadınlar ve çocukları öncelikli