Trump “Bizim için değil” dedi, ABD Rus dizeline ithalat izni verdi

ABD Başkanı Donald Trump, Rus dizeli tedariki konusunda 9 Ekim 2026’da Vladimir Putin’le anlaştığını duyurdu. Dört gün sonra, 13 Ekim’de gazetecilerin soruları üzerine Reuters’ın aktardığı sözlerinde yakıtın ABD için değil dünya piyasası için serbest bırakıldığını söyledi.

ABD Hazine Bakanlığının aynı gün yayımladığı Rus dizeli için Genel Lisans 135 duyurusu, Rusya menşeli motorinin ABD’ye ithalatı da dâhil olmak üzere satışı ve teslimatına 7 Nisan 2027’ye kadar izin veriyor.

Beyaz Saray’ın bu dönüşü, ABD’de motorin fiyatlarının yüksek seyrettiği ve Rusya’ya enerji yaptırımlarının genişletildiği bir dönemde geldi. Reuters’ın 9 Ekim haberine göre Trump, Putin’le yaptığı görüşmenin ardından Rusya’nın Amerikan ve küresel piyasaya ilave dizel sağlayacağını bildirdi. Washington bu yolla arzı artırmayı hedefliyor. Ukrayna yönetimi ve ABD Kongresindeki farklı partilerden senatörler, Rus enerji satışlarından sağlanacak gelir nedeniyle plana karşı çıktı.

Rus dizeli anlaşması için kaç ton yakıt açıklandı?

Trump’ın 9 Ekim duyurusunda ilk aşama 300 bin tonun üzerinde motorinin hemen piyasaya verilmesi. Kasım için ilave 500 bin ton, ardından 1 milyon tonluk başka bir parti açıklandı. Başkan, Rus rafinerilerinin durumuna bağlı olarak kısa süre içinde 3 milyon ton daha gönderilebileceğini söyledi. Bu rakamlar toplamda yaklaşık 4,8 milyon tonluk aşamalı bir hedefi oluşturuyor; ilk üç kalem ile koşula bağlı son bölüm farklı zamanlara ait. Reuters miktarları duyurunun parçası olarak aktardı.

Rusya’nın bu takvimde üretim ve ihracat kapasitesini hangi hızda kullanabileceği, rafinerilerinin faaliyetlerine ve mevcut iç piyasa ihtiyacına bağlı. Petrol piyasasını izleyen Polonya merkezli Doğu Araştırmaları Merkezinin (OSW) 12 Ekim analizinde, Moskova’nın temmuz ayında uyguladığı dizel ihracat yasağını görüşme sonrasında kısmen gevşettiği bildirildi. Araştırma, Rusya’nın aynı dönemde yakıt ithalatına da başvurduğunu belirtiyor.

ABD Hazine Bakanlığının 135 sayılı lisansı neye izin veriyor?

Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), 9 Ekim 2026 tarihli Genel Lisans 135’in tam metninde Rus dizelinin satışı, teslimatı, boşaltılması ve ABD’ye ithalatını da içeren işlemlere özel bir yaptırım istisnası tanımladı. Yetki, ABD Doğu Yaz Saati ile 7 Nisan 2027 saat 00.01’e kadar geçerli. Lisans, Rusya yaptırım düzenlemelerinin 587 ve 589 numaralı kısımlarına atıfta bulunuyor.

Belgenin ikinci maddesi, Rusya Merkez Bankasının, Ulusal Varlık Fonunun veya Maliye Bakanlığının ABD bankalarındaki hesaplarından borç kaydı yapılmasını yetki dışında bırakıyor. Dolayısıyla işlemlerin hangi taraflar üzerinden yürütülebileceği, lisansın kendi maddeleriyle sınırlı. Trump’ın 13 Ekim’de kullandığı “bizim için değil” ifadesiyle ABD’ye ithalatı da içeren bu hukukî yetkinin yan yana bulunması, resmî duyuru ile siyasi açıklama arasındaki somut farkı oluşturuyor.

ABD Senatosunda Rusya anlaşmasına kimler karşı çıktı?

Dört Cumhuriyetçi ve iki Demokrat senatör, 11 Ekim Pazar günü yönetimin Rus dizeli alma planını geri çekmesini istedi. Associated Press’in yayımladığı ortak açıklama haberinde Cumhuriyetçiler Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis ve John Curtis ile Demokratlar Jeanne Shaheen ve Richard Blumenthal imzacılar arasında sayıldı. Senatörler, karar öncesinde Kongreyle görüşülmemesini ve Rus enerji ithalatını sınırlayan mevcut mevzuatla doğabilecek çatışmayı gündeme getirdi.

Açıklamada 2022’de Rus enerji ürünlerine getirilen ithalat yasağı hatırlatıldı. Altı senatör, Rus dizeli için yeni iznin bu yasanın amacına aykırı olduğunu savunurken Cumhuriyetçi John Barrasso, Trump’ın enerji fiyatları ile Rusya’ya karşı pazarlık gücünü birlikte değerlendirdiğini söyledi. Böylece Kongre içinde anlaşmanın hukukî dayanağı ve enerji piyasasındaki beklenen sonucu hakkında birbirinden farklı siyasi tutumlar oluştu. Altı senatörün karşı çıkışı, 11 Ekim tarihli ortak siyasi ve hukukî itiraz metninde kayıtlı.

Transit Haber’in 6 Ekim’de yayımladığı ABD’nin Rus petrolünü satın alan ülkelere yönelik yaptırım yetkileri haberinde, 18 Eylül yasasının büyük enerji alıcılarına yüzde 100’e kadar tarife uygulanmasına olanak verdiği anlatılmıştı. Yeni dizel lisansı, bu geniş yaptırım politikasına aynı ay içinde getirilen somut bir istisna. İki ayrı kararın tarihleri, uygulama araçları ve muhatapları farklı: biri üçüncü ülkelerin Rus enerji alımına ilişkin tarife yetkisi, diğeri belirli dizel işlemleri için ABD Hazine Bakanlığının verdiği izin.

Rusya ne kadar dizel ihraç edebiliyor?

OSW’nin Rus enerji ticaretine ilişkin çalışmasına göre Rus dizeli üretimi ve ihracatında Rusya, 2025’te günde ortalama yaklaşık 820 bin varil motorin ihraç ediyordu. 2026’nın üçüncü çeyreğinde rafinerilere yönelik saldırılar ve üretim sorunlarıyla ihracatın günlük yaklaşık 200 bin varile gerilediği bildirildi.

Aynı çalışmada 300 bin tonluk ekim ve 500 bin tonluk kasım sevkiyatları sırasıyla günlük yaklaşık 75 bin ve 125 bin varillik miktarlara çevriliyor. Bu değerler Rusya’nın önceki ihracat kapasitesi ve küresel arz açığıyla karşılaştırıldığında, anlaşmanın tek başına dünya piyasasını dengelemesi sınırlı görülüyor.

OSW, küresel dizel arzındaki günlük eksikliği 1 milyon varilin üzerinde tahmin ediyor. AP’nin görüştüğü enerji araştırmacısı Richard Nephew ise ilan edilen toplam miktarın ABD’nin bir günlük dizel tüketiminden daha düşük olduğunu belirterek fiyat üzerindeki olası etkinin sınırlı kalabileceğini söyledi. Enerji araştırmacılarının değerlendirmesi, duyurulan motorin miktarı ile ABD tüketim verileri arasındaki ölçek farkına dayanıyor.

ABD’de dizel fiyatlarının seyri anlaşmanın neresinde?

Motorin fiyatlarının çiftçiler, nakliyeciler ve ülke içi taşımacılık üzerindeki etkisi, Trump’ın anlaşmaya ilişkin açıklamalarının gerekçeleri arasındaydı. Transit Haber’in daha önce yayımladığı ABD’de dizel fiyatları ve Kaliforniya’daki stok sıkıntısı haberinde, ABD Enerji Bilgi İdaresinin (EIA) 14 Eylül verileriyle galon başına 6,285 dolarlık ulusal ortalama aktarılmıştı. Bu fiyat baskısı, Rus dizeline getirilen istisnanın neden ekim ayında açıklanmış olduğunu anlamak için doğrudan ilgili piyasa verisi.

Ortadoğu’daki savaşın enerji nakliyatı üzerindeki etkileri de küresel yakıt fiyatlarının arka planında bulunuyor. Transit Haber’in Katar’ın LNG ihracatındaki kaybı dosyası gaz piyasasına ilişkin ayrı verileri içeriyor. Motorin ticaretinde ise rafineri kapasitesi, Rusya’dan yükleme yapılabilecek limanlar ve üçüncü ülke alıcılarının yaptırımlara yaklaşımı belirleyici. Rus dizeli için verilen izin, bu taşıma zincirinin yalnızca ABD yaptırım hukukuyla ilgili tarafını düzenliyor.

Trump 13 Ekim’de Rusya ile ilgili başka ne söyledi?

13 Ekim’de Trump, Ukrayna’ya istihbarat paylaşımının sürdüğünü ve Washington’ın hem Kiev hem Moskova ile savaşın sona ermesi için görüştüğünü söyledi. Aynı basın görüşmesinde Rusya’nın dizel geliriyle savaş malzemesi satın alabileceği sorusuyla karşılaştı. Reuters’a göre doğrudan bu gelir sorusunu yanıtlamak yerine dizelin dünya piyasasına sunulacağını söyledi. Bu sözler, ilan edilen motorin sevkiyatının Ukrayna savaşı ve Amerikan yaptırım politikasıyla birlikte tartışıldığını ortaya koyuyor.

Rus dizeli için OFAC lisansı 7 Nisan 2027’de sona erecek. Rusya’nın açıklanan sevkiyatları ne ölçüde gerçekleştirdiği, ABD’ye fiilî ithalat miktarı ve Kongredeki itirazların yeni bir düzenlemeye dönüşüp dönüşmediği ise teslimat ve resmî işlem kayıtlarıyla izlenebilecek ayrı gelişmeler.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD Rus dizeline kapıyı açtı: Trump’ın Putin’le anlaşması neden fiyatları düşürmeyebilir?

Rus oligarklar neden Putin’e karşı çıkmıyor?

ABD’den gönderilen 22 kişi Jamaika’ya ulaştı: Anlaşmanın ilk uçuşu yapıldı

Avrupa’da silah şirketlerinin yöneticilerine koruma: Rusya kaynaklı suikast uyarısı