5 Türk devleti kimlikle seyahat için hazırlık yapıyor

TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, beş tam üye arasında pasaport yerine ulusal kimlik kartıyla karşılıklı seyahat için hazırlık yürütüldüğünü açıkladı. Türkiye ile Azerbaycan arasında bu imkân zaten var. Çalışma, aynı yöntemi Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’a genişletmeyi hedefliyor; başlangıç tarihi henüz açıklanmadı.

Proje yürürlüğe girerse beş ülke arasındaki kısa süreli seyahatlerde esas değişiklik vize tarafında değil, kullanılan seyahat belgesinde olacak. Türk vatandaşları Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’a zaten kısa süreli ziyaretlerde vizeden muaf. Hazırlanan model bu mevcut serbestiyi pasaport taşımadan, uygun ulusal kimlik kartıyla sınır geçişi yapılabilecek bir sisteme dönüştürmeyi hedefliyor.

Kimlikle seyahat hangi 5 ülkeyi kapsıyor?

T.C. Dışişleri Bakanlığının TDT sayfasında tam üyeler Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan olarak sıralanıyor. Türkmenistan ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti gözlemci statüsünde. Ömüraliyev’in 14 Eylül açıklamasındaki kimlikle seyahat kapsamı da tam üyelerle aynı.

• Mevcut kimlik modeli: Türkiye ile Azerbaycan arasında uygulanıyor.
• Genişleme hedefi: Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan.
• Durum: Hazırlık sürüyor; yürürlük tarihi açıklanmadı.

Bazı yayınlarda kullanılan “6 Türk devleti anlaştı” ifadesi Ömüraliyev’in verdiği listeyle örtüşmüyor. TDT Genel Sekreterinin verdiği listede beş ülke bulunuyor ve açıklamada altıncı bir devlet yer almıyor. Ayrıca ortada yürürlüğe girmiş beşli bir anlaşma değil, tamamlanması için çalışma yürütülen bir proje bulunuyor.

Azerbaycan modeli 2021’den beri uygulanıyor

Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kimlikle seyahat protokolü 1 Nisan 2021’de yürürlüğe girdi. İki ülke vatandaşları doğrudan seyahatlerinde yeni tip kimlik kartlarını kullanabiliyor. Dışişleri Bakanlığının güncel Azerbaycan seyahat bilgisi, Türk vatandaşlarının geçerli yeni tip kimlik kartıyla vizeden muaf giriş yapabildiğini ve 90 güne kadar kalabildiğini yazıyor.

Transit Haber’in Türkiye’ye kimlikle girebilen ülkeler rehberinde Azerbaycan mevcut kimlik kartı rejimindeki ülkeler arasında bulunuyor. Yeni TDT çalışması, bu ikili uygulamanın Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’ı da kapsayacak çok taraflı bir modele genişletilmesini amaçlıyor.

Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’da bugün kural ne?

Üç ülke Türk vatandaşlarından kısa süreli seyahatlerde vize istemiyor, ancak bugün için pasaport kullanılıyor. Kazakistan’a ilişkin 1 Mayıs 2026 tarihli resmî bilgi notuna göre Türk vatandaşları her 180 günlük dönemde toplam 90 güne kadar vizeden muaf; girişte pasaportun en az altı ay geçerli olması gerekiyor. Transit Haber ayrıca Kazakistan’ın QazETA sistemini izliyor; 18 Eylül itibarıyla Türkler için zorunlu ETA başlangıç tarihi açıklanmış değil.

Kırgızistan için Dışişleri Bakanlığı iki ülke vatandaşlarının 90 güne kadar vizeden muaf olduğunu belirtiyor. Kimlikle seyahat projesi yürürlüğe girerse Türkiye-Kırgızistan hattında kısa ziyaretin vize rejimi değişmeyecek; sınırda pasaport yerine kabul edilen ulusal kimlik kartı kullanılabilecek.

Özbekistan’a ilişkin resmî seyahat bilgisinde Türk vatandaşları 30 güne kadar vizeden muaf. Mevcut kurala göre girişte en az altı ay geçerli pasaport gerekiyor ve üç günden uzun kalışlarda ikamet kaydı yükümlülüğü bulunuyor. Kimlik kartıyla giriş hayata geçse bile ülkedeki kayıt ve kalış süresi gibi diğer göç kuralları ayrıca yürürlükte kalabilir.

Astana toplantısında konu içişleri bakanlarının gündemine geldi

TRT Avaz’ın 11 Eylül tarihli haberine göre İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Astana’daki TDT İçişleri Bakanları 3. Toplantısı sonrasında Avrupa Birliği ülkelerinde kullanılan modele benzer seyahat kolaylıklarının TDT içinde de değerlendirildiğini söyledi. Çiftçi, Türkiye-Azerbaycan ve Türkiye-KKTC arasındaki kimlikle seyahat uygulamalarını örnek göstererek benzer mekanizmaların diğer Türk devletleriyle geliştirilmesini destekledi.

Ömüraliyev’in üç gün sonra yaptığı açıklama ise hazırlığın kapsamını beş tam üyeyle sınırlandırdı. Genel Sekreter, “bir ülkeyle değil birlikte” uygulanabilecek bir sistem üzerinde çalışıldığını ve hazırlıkların mümkün olan en kısa sürede tamamlanmasının hedeflendiğini belirtti. Açıklamada teknik protokolün içeriği, kabul edilecek kimlik kartlarının özellikleri veya kara-hava sınır kapıları için ayrı bir başlangıç takvimi açıklanmadı.

Bugün bilet alan yolcu pasaportunu bırakmamalı

18 Eylül 2026 itibarıyla Türkiye’den Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’a kimlik kartıyla seyahat başlamış değil. Bu ülkelere gidecek yolcular mevcut pasaport kurallarını uygulamaya devam etmeli. Türkiye-Azerbaycan hattında ise yeni tip kimlikle doğrudan seyahat mevcut ikili protokol kapsamında zaten mümkün.

Transit Haber’in bordo pasaportla vizesiz gidilen ülkeler listesi dört destinasyondaki mevcut kısa kalış sürelerini ayrı ayrı veriyor. Beşli proje yürürlüğe girdiğinde bu ülkelerde vize muafiyetinin süresinden çok, sınırda ibraz edilen seyahat belgesi değişmiş olacak.

18 Eylül 2026 durumu: Beş ülke için kimlikle seyahat hazırlığı resmen açıklanmış durumda; ancak yürürlük tarihi ve ortak teknik protokol henüz ilan edilmedi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Kazakistan vizesiz yolcuya QazETA hazırlıyor: Türkler için henüz zorunlu değil

Azerbaycan diplomat kaydında 15 gün eşiği önerdi

Kazakistan için Schengen süreci ilerledi: Taslak anlaşma AB Konseyi masasında

Azerbaycan vize kapısını genişletiyor: 34 ülke hedefi, dijital göçebe vizesi yolda