Jerusalem Post yazarı Türkiye–İsrail rekabetinde 5 gerilim hattı saydı: Suriye’den Kızıldeniz’e

Jerusalem Post yazarı Jonathan Spyer, 3 Ekim 2026 tarihli analizinde Türkiye İsrail rekabeti için tek bir kriz alanı yerine beş başlık kurdu. Hukuki girişimleri ayrı bir alan saydı; Suriye’deki askerî dengeyi ikinci başlık yaptı. Doğu Akdeniz’de enerji ve deniz yetki alanlarını, Kudüs-Batı Şeria’daki siyasi ve kurumsal mücadeleyi, son olarak Kızıldeniz ile Afrika Boynuzu’ndaki gelişmeleri aynı yazıda topladı. Metin gazetenin “Behind the Lines” bölümünde Spyer imzasıyla yayımlandı ve yazarın bölgesel gelişmelere ilişkin stratejik değerlendirmelerini içeriyor.

Türkiye, 5 Ekim tarihli açıklamasında Suriye’nin egemenliği, siyasi birliği ve toprak bütünlüğüne desteğini yineledi. Cumhurbaşkanı Erdoğan haziranda Doğu Akdeniz’de Türkiye ile KKTC’nin haklarını vurguladı. TİKA Filistin’deki programlarını eğitimden kültürel mirasa uzanan başlıklarda yürütürken Somaliland Savunma Bakanı haziranda İsrail’le askerî üs görüşmesi veya planı bulunmadığını söyledi.

Türkiye İsrail rekabeti hangi 5 alanda tartışılıyor?

Hukuk bölümünde Spyer, Netanyahu’nun İsrail Adalet Bakanlığındaki uluslararası hukuk birimine Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında dosya hazırlanması talimatı verdiğini hatırlatıyor. Ankara’nın Netanyahu hakkında yürüttüğü hukuki girişimleri de aynı bölümde anıyor. Yazar iki süreci karşılıklı baskı hamlesi olarak yorumluyor. Dosya hazırlığına ilişkin gelişme daha önce Netanyahu-Erdoğan UCM dosyasında ayrı kaynaklarla ele alınmıştı.

Suriye bölümünde Spyer, Türkiye’nin yeni Suriye yönetiminin savunma kapasitesine verdiği desteği İsrail’in hava sahasındaki hareket serbestisiyle ilişkilendiriyor ve iki ülkenin sahadaki çıkarlarının giderek daha fazla temas ettiğini savunuyor. Ankara’nın Suriye’ye ilişkin güncel resmî açıklaması Dışişleri Bakanlığının 5 Ekim tarihli metninde yer aldı. Bakanlık İsrail’in Kuneytra’daki faaliyetlerini kınadı; Türkiye’nin Suriye’nin egemenliği, siyasi birliği ve toprak bütünlüğüne desteğini sürdüreceğini bildirdi. Daha önce yayımlanan Suriye için üç İsrail basını okuması bu tartışmanın önceki aşamalarını bir araya getiriyordu.

Doğu Akdeniz’de enerji ve deniz yetki alanları

Doğu Akdeniz bölümünde yazar 2019 Türkiye-Libya deniz yetki alanı mutabakatını merkeze alıyor. Yunanistan ile İsrail’in enerji ve elektrik bağlantısı projelerini de bu çerçeveye ekliyor. Reuters’ın 10 Haziran tarihli haberine göre Cumhurbaşkanı Erdoğan aynı dönemde İsrail’in Suriye ve Lübnan’daki saldırılarının Türkiye’yi de tehdit ettiğini söyledi; Doğu Akdeniz’de Türkiye ile KKTC’nin haklarının ihlal edilmesi halinde Ankara’nın karşılık vereceğini açıkladı.

Türkiye İsrail rekabeti açısından Doğu Akdeniz’de birkaç ayrı süreç aynı coğrafyada kesişiyor. Deniz yetki alanı tezleri hukuk ve diplomasi dosyasını oluştururken enerji hatları ile elektrik bağlantıları altyapı boyutunu taşıyor; deniz kuvvetlerinin faaliyetleri ise güvenlik başlığında izleniyor. İsrail basınındaki analiz bunları ortak bir Ankara-Tel Aviv gerilim alanı içinde yan yana getiriyor. GSI kablo hattına ilişkin önceki haber Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanı tartışmasını ayrıca aktarıyor. İsrail istihbaratının Türkiye’nin Libya hattındaki faaliyetlerini izlediğine ilişkin Libya koridoru dosyası da Doğu Akdeniz başlığının başka bir boyutunu oluşturuyor.

Kudüs ve Batı Şeria bölümünde TİKA da tartışmaya dahil edildi

Kudüs ve Batı Şeria, yazının üçüncü bölgesel hattı. Spyer, Türkiye’nin Filistin sahasındaki siyasi ve kurumsal varlığını İsrail açısından nüfuz mücadelesinin parçası sayıyor; TİKA’nın bazı faaliyetlerini Hamas ve Müslüman Kardeşler bağlantılı yapılarla ilişkilendiriyor. Bu değerlendirme Spyer’a ait. TİKA’nın resmî Filistin-Ramallah Program Koordinasyon Ofisi sayfası ise Batı Şeria’daki faaliyetlerini idari ve sosyal altyapı, eğitim, sağlık, tarım ve hayvancılık; Kudüs’teki çalışmalarını kültürel mirasın korunması, restorasyon ve eğitim başlıklarında listeliyor.

Spyer güvenlik bağlantısı kuruyor; TİKA kendi faaliyetlerini kalkınma işbirliği ve kültürel miras programları olarak kayda geçiriyor.

Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu hattında Somaliland

Kızıldeniz ve Afrika Boynuzu başlığı, Türkiye’nin Somali’deki uzun süreli varlığıyla İsrail-Somaliland ilişkilerini aynı denklemde ele alıyor. Spyer, İsrail’in Somaliland’ı tanımasını Türkiye’nin Mogadişu ile kurduğu bağlara karşı yeni bir stratejik unsur olarak okuyor. Türkiye’nin Somali’deki enerji faaliyeti Bakanlığın 10 Nisan tarihli kaydında ayrıntılandırıldı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Çağrı Bey sondaj gemisinin Somali açıklarında Türkiye’nin yurt dışındaki ilk derin deniz sondajını gerçekleştireceğini duyurdu.

Somaliland başlığında Spyer, İsrail’in Husileri izlemek amacıyla askerî üs kurmayı planladığını yazıyor. Reuters’ın 17 Haziran 2026 tarihli haberinde ise Somaliland Savunma Bakanı Mohamed Yusuf Ali, İsrail’in polis ve askerî personele eğitim desteği verdiğini, ancak askerî üs kurulmasına ilişkin görüşme ya da plan bulunmadığını söyledi. Ekim tarihli Jerusalem Post analizi ile hazirandaki Somaliland açıklaması aynı konuda farklı bilgiler içeriyor.

Beş başlığı aynı dosyada birleştiren ortak nokta ne?

Analiz, Türkiye İsrail rekabeti konusunu beş ayrı dosyayı aynı anda kapsayacak biçimde kuruyor. Hukuki girişimler ve Suriye’deki askerî denge bir tarafta; Doğu Akdeniz’deki altyapı ve deniz yetki alanı dosyaları başka bir hatta ilerliyor. Filistin sahasındaki kurumlar ile Afrika Boynuzu’ndaki diplomatik ve güvenlik ilişkileri de aynı çerçeveye ekleniyor.

3 Ekim tarihli analiz, Suriye merkezli tartışmaların yanına deniz güvenliği, enerji bağlantıları, hukuk dosyaları ve Afrika Boynuzu başlıklarını ekliyor. Türkiye İsrail rekabeti, Spyer’ın yazısında farklı bölgelerde birbirine temas eden devlet politikaları ve güvenlik hesapları üzerinden ele alınıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan medyası Rubio’nun Atina ziyaretini Türkiye üzerinden okudu: F-35 ve Ankara detayı

İsrail istihbaratı Türkiye’nin ‘Libya koridoru’nu takibe aldı: Deniz yolları ve enerji hatları gözetleniyor

27 diplomat resti: İngiltere, İsrail’e karşı sınır dışı seçeneğini masaya koydu