Uruguay diasporası pasaport kuralı için uyardı: ABD’de sınır dışı riski gündemde

Yurt dışında yaşayan Uruguay vatandaşlarının pasaport yenileme işlemlerinde istenen adli sicil belgesi yeniden tartışma konusu oldu. Dünyanın farklı ülkelerindeki Uruguaylı örgütlerinin temsilcileri, 2022’de yürürlüğe giren 281/022 sayılı kararname için Devlet Başkanı Yamandú Orsi’ye başvurdu. Talebin merkezinde, başvuru sahibinin yaşadığı ülkeden alınmış adli sicil belgesinin pasaport işlemlerinde aranması var.

Tartışmayı gündeme taşıyan mektupta, bu şartın özellikle ABD’de yaşayan ve göçmenlik statüsü hassas olan Uruguaylılar açısından gözaltı veya sınır dışı edilme riski yaratabildiği ileri sürülüyor. El País Uruguay’ın 7 Eylül tarihli haberinde aktarılan bu iddia, mektubu imzalayan diaspora temsilcilerine ait. Transit Haber’in taradığı kamuya açık kaynaklarda, belirli bir sınır dışı vakasının yalnızca bu belge talebi nedeniyle gerçekleştiğini bağımsız biçimde ortaya koyan mahkeme kararı veya resmî dosya bulunmadı.

Uruguay pasaport yenilemesinde hangi belge isteniyor?

Dışişleri Bakanlığının güncel konsolosluk sayfaları, yetişkinlerin yurt dışında pasaport yenilerken yaşadıkları ülkeden alınmış adli sicil belgesini sunmaları gerektiğini doğruluyor. Örneğin Uruguay’ın Madrid Başkonsolosluğu, belgenin apostilli olmasını ve 90 günden eski olmamasını istiyor. Kanada dahil başka ülkelerdeki temsilcilikler de benzer bir belge istiyor. Belgenin teknik biçimi ve geçerlilik süresi ülkeye göre değişebiliyor.

Bu yükümlülük 31 Ağustos 2022 tarihli 281/022 sayılı kararnameyle pasaport mevzuatında yapılan değişikliklerden sonra getirildi. Kararname, yurt dışındaki pasaport işlemlerinde yalnız Uruguay’daki adli sicil kaydına bakılmasıyla yetinilen eski çerçeveyi değiştirdi. Böylece konsolosluk başvurularında kişinin ikamet ettiği ülkedeki adli sicil bilgisinin de sürece dahil edilmesi mümkün hale geldi.

Diaspora neden değişiklik istiyor?

Orsi’ye gönderilen mektubu ABD, İspanya, Danimarka, Arjantin ve İtalya’da yaşayan sekiz Uruguaylı temsilci imzaladı. İmzacılar, ek belgenin yalnızca maliyet ve bürokrasi yaratmadığını; bazı kişilerde göçmenlik makamlarıyla temas riskini artırdığını savunuyor. Özellikle ABD’de statüsü düzensiz veya kırılgan olan kişilerin adli sicil belgesi almaya çalışırken kimlik ve ikamet bilgilerinin resmî sistemlere girmesinden kaygı duyduğu aktarılıyor.

Mektup, çok sayıda gözaltı ve sınır dışı vakası yaşandığını ileri sürüyor. Ancak yayımlanan haberlerde vaka isimleri, mahkeme dosyaları veya deportasyon kararlarının gerekçeleri tek tek sunulmuş değil. Doğrulanabilen nokta, diaspora örgütlerinin bu riski bildirmesi ve düzenlemenin değiştirilmesini istemesi. Belirli deportasyonlarla kararname arasında doğrudan nedensellik bulunduğu ise kamuya açık belgelerle henüz gösterilmiş değil.

281/022 sayılı kararname neden çıkarıldı?

2022’deki değişiklik, Sebastián Marset’e Dubai’de tutukluyken pasaport verilmesi sonrasında başlayan siyasi tartışmanın ardından geldi. El País bunu güvenlik kontrollerinin sıkılaştırıldığı dönemin bir adımı olarak aktardı. El País, kararname değişikliğinin o tartışmanın ardından yapıldığını yazdı. Resmî metnin kendisi ise pasaport ve kimlik belgelerinin düzenlenmesinde adli sicil kontrollerini ayrıntılandırıyor; siyasi gerekçe konusunda gazete haberindeki çerçeveyi bire bir tekrar etmiyor.

Diaspora temsilcileri güvenlik kontrolünün tamamen kaldırılmasını istemediklerini söylüyor. Talepleri, 281/022 ile getirilen düzenlemenin yeniden değerlendirilmesi ve daha önce yürürlükte olan 129/014 sayılı rejimin bazı hükümlerine dönülmesi. Mektupta ayrıca hükümet ile yurt dışındaki Uruguaylı örgütleri arasında doğrudan görüşme yapılması talep edildi.

Hükümetten karar çıktı mı?

10 Eylül 2026 itibarıyla Uruguay hükümetinin mektuba karşılık verdiğini veya 281/022 sayılı kararnamede değişiklik yaptığını gösteren yeni bir resmî karar yayımlanmış değil. Dışişleri Bakanlığının güncel konsolosluk sayfaları adli sicil belgesini hâlâ başvuru şartları arasında sayıyor. Haberin yayımlandığı tarihte uygulama devam ediyor. Değişiklik talebi içinse yeni bir resmî karar yok.

Yurt dışında yaşayan Uruguay vatandaşları açısından pratik sonuç, pasaport işlemi öncesinde kendi konsolosluklarının güncel belge listesini kontrol etmek. İspanya örneğinde apostilli adli sicil belgesinin 90 günden eski olmaması isteniyor. ABD veya başka bir ülkedeki başvuru sahibi için ise ilgili konsolosluğun yayımladığı şartlar esas alınmalı. Transit Haber’in konsolosluk işlemleri rehberinde de anlatıldığı gibi, yurt dışındaki pasaport ve belge süreçlerinde ülkeye ve temsilciliğe göre evrak listesi değişebiliyor.

ABD'deki Uruguaylılar için tartışmanın merkezinde ne var?

Mektubun ABD bölümündeki temel mesele, pasaport yenilemenin kendisiyle göçmenlik statüsünün birbirine karışması. Uruguay konsolosluğu pasaport düzenleyen makam; ABD’deki göçmenlik statüsüne karar veren kurum değil. Buna karşılık adli sicil belgesi gibi yerel makamdan alınması gereken belgeler, kişinin ABD’deki resmî sistemlerle ayrıca temas etmesini gerektirebiliyor. Diasporanın itirazı bu temasın bazı kişiler için risk yaratabileceği yönünde.

ABD’de bir yabancının sınır dışı edilip edilmeyeceği tek bir konsolosluk belgesine göre belirlenmiyor; kişinin statüsü, geçmiş kararlar ve federal göçmenlik süreci birlikte değerlendiriliyor. Transit Haber’in ABD’deki ICE gözaltıları dosyasında da vize etiketi ile ülkede yasal kalış statüsünün aynı şey olmadığı anlatılıyor. Uruguay’daki mevcut tartışma, bu genel göçmenlik çerçevesi içinde pasaport yenileme prosedürünün ayrıca risk yaratıp yaratmadığı sorusuna odaklanıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

O kararla ABD’den çıkanlara 10 yıllık giriş yasağı riski doğdu

Ülkeden çıkmayanlara günlük 998 dolar ceza yazıyorlar