Türk askeri gönderilmeyecek
Mekke Savunma Anlaşması kapsamında Türkiye’nin Suudi Arabistan’a verebileceği desteğin sınırını Dışişleri Bakanı Hakan Fidan açıkladı. Fidan, 8 Ekim’de Ankara’da düzenlenen ortak basın toplantısında Türkiye’nin Suudi Arabistan’ın savunmasına katkı seçeneklerini değerlendirdiğini, Yemen topraklarında saldırı operasyonu yürütmek için Türk askeri gönderilmeyeceğini söyledi. Reuters, açıklamayı askerî heyetlerin Riyad’ın ihtiyaçlarını belirlemek üzere yürüttüğü görüşmelerle birlikte aktardı.
Mekke Savunma Anlaşması savunma amacıyla kurulan üçlü çerçeveyi Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında tanımlıyor. Fidan’ın sözlerinde bu ayrım doğrudan yer aldı: Bir taraf saldırıya uğradığında savunmasına destek verilmesi anlaşmanın konusu. Türkiye’nin görüşmelerinde hava savunması, elektronik harp ve teknik yardım gibi alanlar bulunuyor. Askerî makamlar hangi kapasitenin hangi biçimde sağlanabileceğini değerlendiriyor.
Anlaşmanın Türkiye açısından uygulanmasında TBMM süreci de belirleyici. Fidan, parlamentoya sevk için hazırlıkların büyük ölçüde tamamlandığını ve dosyanın kısa süre içinde Meclise gönderilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Reuters’a konuşan Türk yetkililer, parlamento onayı tamamlanmadan önce sağlanabilecek desteğin mevcut Türkiye–Suudi Arabistan ikili savunma ilişkileri üzerinden ele alındığını bildirdi.
5 Ekim’de Riyad’da yapılan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısı, bu görüşmelerin kurumsal zeminini oluşturdu. T.C. Dışişleri Bakanlığının duyurusuna göre Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu Türk heyetinde yer aldı. Suudi Arabistan ve Pakistan’dan karşılık gelen üst düzey temsilciler de toplantıya katıldı.
Al Jazeera’nın aktardığı ortak açıklamada üç ülkenin, üzerinde uzlaşılan askerî güç ve kabiliyetlerin hızlı biçimde Suudi Arabistan’a ulaştırılmasına yönelik tedbirleri görüşerek kolektif caydırıcılık kararını devreye aldığı belirtildi. Uygulamanın tarafların ulusal hukuklarına ve onay süreçlerine uygun yürütülmesi öngörüldü. Foreign Policy de anlaşmanın, imzalanmasından kısa süre sonra Husi saldırıları nedeniyle ilk ciddi güvenlik sınamasıyla karşılaştığını yazdı.
Türkiye’nin Kızıldeniz’de seyrüsefer güvenliğine katkı konusu da aynı dönemde gündeme geldi. Fidan, Riyad’ın savunma ihtiyaçlarını belirlemeye yönelik teknik çalışmaların sürdüğünü anlattı. Yemen kıyılarındaki çatışmalar ile Babülmendep çevresindeki deniz trafiği de üçlü anlaşmanın güvenlik gündemine girdi. Reuters, Türkiye’nin desteğinin hem Mekke Savunma Anlaşması hem de Ankara ile Riyad arasındaki mevcut ikili savunma ilişkileri üzerinden değerlendirildiğini aktardı.
Foreign Policy’nin 8 Ekim tarihli değerlendirmesi, anlaşmanın ağustos ayındaki imzadan kısa süre sonra ilk ciddi saha sınamasıyla karşılaştığını yazdı. Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, kolektif savunma kararlarının nasıl uygulanacağı sorusunu hızlandırdı. Ankara’nın Mekke Savunma Anlaşması için açıkladığı adımlar Suudi Arabistan’ın savunmasına katkı seçeneklerinin görüşülmesi, hava savunması ve teknik iş birliği çalışmaları, TBMM onay süreci ve Yemen’de saldırı operasyonu için Türk askeri gönderilmeyeceğine ilişkin Fidan açıklamasından oluşuyor.