Yunanistan AB’ye önerdi: Krizde iltica başvuruları geçici olarak alınmasın

Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi, 1 Ekim 2026’da Lüksemburg’da yapılan AB Adalet ve İçişleri Konseyi toplantısında resmen gündeme getirildi. Yunanistan Göç ve İltica Bakanlığı, Başbakan Kiryakos Miçotakis’in Avrupa acil durum mekanizması önerisini Bakan Thanos Plevris’in üye ülkelere sunduğunu açıkladı. Mekanizma, dış sınırlarda ani ve örgütlü göç baskısı tespit edildiğinde geçici bir istisna rejimi oluşturmayı hedefliyor. Transit Haber, 28 Eylül’de yayımladığı AB İçişleri Bakanları toplantısı ön haberinde Yunanistan’ın hibrit tehditler ve dış sınırlar için bir acil durum mekanizmasını gündeme getireceğini aktarmıştı. 1 Ekim toplantısında önerinin içeriği ilk kez daha ayrıntılı biçimde açıklandı. AB Konseyinin toplantı sonuçları da Yunanistan’ın araçsallaştırma ve hibrit tehditlere karşı Avrupa çapında bir acil durum mekanizmasına ihtiyaç bulunduğunu gündeme getirdiğini kayda geçirdi.

Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi ne içeriyor?

Atina’nın açıkladığı modele göre özel rejim otomatik işlemeyecek. Önce hızlı ve belirgin bir varış artışı, yerel kabul kapasitesinin aşırı yüklenmesi ve akışların üçüncü bir ülke veya örgütlü yapı tarafından kolaylaştırıldığına ilişkin nitel göstergeler birlikte değerlendirilecek. Yunan makamları bu koşulların oluşması halinde kriz durumunun Avrupa düzeyinde tanınmasını ve özel tedbirlerin devreye sokulmasını istiyor.

Teklif kapsamında en somut tedbir, kriz süresince yeni iltica taleplerinin teslim alınmasının geçici olarak durdurulabilmesi. Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi aynı mekanizmada hızlandırılmış geri gönderme prosedürleri ile Frontex’in doğrudan operasyonel desteğini de içeriyor. Yunanistan Bakanlığı bu üç unsuru aynı acil durum çerçevesinin parçaları olarak sundu.

AB Konseyi toplantısında hangi aşamaya gelindi?

Reuters’ın 1 Ekim tarihli haberine göre Plevris, öneriyi büyük ve ani göç hareketlerine karşı mevcut AB kurallarında yeterince hızlı bir müdahale aracı bulunmadığı görüşüyle savundu. Reuters, Hollanda’dan da öneriye destek açıklaması geldiğini aktardı. Yunanistan Bakanlığı ise kendi açıklamasında önerinin üye ülkelerin geniş çoğunluğundan destek gördüğünü belirtti.

AB Konseyinin resmi sonuç metni, önerinin kabul edilmiş yeni bir AB kuralı olduğunu ilan etmiyor. Konsey metninde Yunanistan’ın mekanizma ihtiyacını gündeme getirdiği belirtilirken, bakanların genel olarak göç durum farkındalığı ve erken uyarı kapasitesini güçlendirme konusunda görüş alışverişi yaptığı kaydediliyor. Toplantı sonrasında teklif siyasi ve teknik değerlendirme aşamasında kaldı; ortak AB mevzuatı olarak kabul edildiğine ilişkin bir Konsey kararı açıklanmadı.

Ceuta’daki kitlesel geçiş neden örnek gösterildi?

Yunanistan’ın önerisi, yaz aylarında İspanya’nın Ceuta bölgesinde yaşanan olağanüstü sınır hareketliliğinin ardından şekillenen Avrupa tartışmalarının devamı niteliğinde. Reuters, Plevris’in Ceuta’daki yüksek sayılı girişleri mevcut sistemin ani krizlerde zorlanmasına örnek gösterdiğini aktarıyor. Almanya da birkaç gün önce Münih’te düzenlenen göç toplantısında hızlı geri gönderme ve Frontex kapasitesinin artırılması için ayrı öneriler sunmuştu.

Transit Haber’in Ceuta krizi ve Münih göç zirvesi haberinde, Almanya’nın 24 saat içinde harekete geçebilecek yeni müdahale kapasitesi ve hızlandırılmış geri gönderme mekanizması talebi işlenmişti. Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi aynı kriz tartışmasına başka bir araç ekliyor: başvuru kabulünün belirli koşullarda geçici olarak durdurulabilmesi.

Yeni AB Göç ve İltica Paktıyla ilişkisi ne?

AB Göç ve İltica Paktı 12 Haziran 2026’da tam uygulamaya geçti. Transit Haber’in paktın yürürlüğe girişine ilişkin haberinde sınırda tarama, hızlandırılmış iltica incelemesi, Eurodac kayıtları ve dayanışma mekanizması ayrıntılı biçimde ele alınmıştı. Yunanistan’ın yeni önerisi bu mevcut çerçeveye, araçsallaştırılmış veya olağanüstü büyüklükteki akışlar için ayrıca kullanılabilecek özel bir kriz mekanizması eklenmesini amaçlıyor.

Reuters’a göre AB’nin göçten sorumlu Komiseri Magnus Brunner, değerlendirmede uluslararası hukuk ve temel haklarla uyumun korunması gerektiğini söyledi. Tetikleme ölçütleri, askıya alma süresi ve bireysel dosyaların işlenme biçimi sonraki müzakerelerin konusu olacak.

Yunanistan’ın önerdiği mekanizmada hangi tedbirler var?

• Belirli kriz kriterleri oluştuğunda iltica başvurularının teslim alınmasının geçici olarak askıya alınması.
• Krize konu olan düzensiz girişlerde geri gönderme prosedürlerinin hızlandırılması.
• Frontex’in sınır yönetimi ve operasyonel destek kapasitesinin daha hızlı devreye alınması.
• Ani göç hareketlerini daha erken tespit etmek için AB düzeyinde durum farkındalığı ve erken uyarı araçlarının güçlendirilmesi.

Konseyin sonuç metni erken uyarı başlığını ayrıca genişletiyor. Üye ülkeler, mevcut yapılardan yararlanarak ani hareketlerin daha erken görülmesi ve ortak tepkinin hızlanması üzerinde durdu; sosyal medya takibi ile AB ajanslarının rolü de bu çerçevede anıldı. Yunanistan’ın önerdiği özel istisna rejiminin hangi mevzuat aracıyla ilerleyeceği ise sonuç metninde belirlenmedi.

Türkiye’den Avrupa’ya iltica başvuruları açısından ne değişebilir?

Teklif belirli bir vatandaşlık listesi üzerinden kurulmuş değil. Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi için açıklanan tetikleyiciler sınırdaki varış sayısı, yerel kapasite üzerindeki baskı ve akışların araçsallaştırıldığına ilişkin göstergeler. Olası uygulamanın etkisi, mekanizmanın hangi sınır bölgesinde ve hangi olay için devreye sokulacağına göre belirlenecek.

Türkiye vatandaşları Avrupa’daki iltica sisteminin önemli başvuru gruplarından biri olmaya devam ediyor. EUAA verilerine dayanan Transit Haber dosyasına göre Türk vatandaşlarının başvuruları 2026’nın ilk yarısında yaklaşık 12 bine indi ve bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 30 azaldı. Yunanistan üzerinden AB’ye ulaşan kişiler açısından ise olası yeni mekanizma, kabul noktalarındaki işlem sırası ve başvurunun hangi kriz prosedürüne alınacağı bakımından doğrudan önem taşıyabilir.

Teklifin bundan sonraki aşaması ne olacak?

AB Konseyi 1 Ekim toplantısında Yunanistan’ın önerisini “diğer işler” başlığı altında kayda geçirdi. Bir sonraki aşamada hukuki dayanak, tetikleme kriterleri, temel hak güvenceleri ve kararın kim tarafından verileceği üzerinde çalışma yapılması gerekecek. Yunanistan Bakanlığı teklif için geniş siyasi destek bulunduğunu açıklarken, Konseyin kamuya açık sonuç metni yalnızca mekanizma ihtiyacının Atina tarafından gündeme getirildiğini yazıyor; ortak bir mevzuat taslağı veya yürürlük tarihi yayımlanmış değil.

Haziranda uygulamaya geçen Göç ve İltica Paktı yürürlükte kalıyor. Yunanistan iltica başvurularını askıya alma önerisi, bu yapının yerine geçecek ayrı bir sistemden çok kriz anlarında kullanılmak üzere ek bir Avrupa mekanizması kurulması talebi olarak sunuldu. Önümüzdeki Konsey toplantılarında teklifin mevzuat taslağına dönüşüp dönüşmeyeceği ve hangi koşulların “acil durum” sayılacağı izlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

AB içişleri bakanları 1 Ekim’de Schengen ve geri göndermeyi görüşecek

Avrupa’da Türklerin iltica başvuruları yüzde 30 azaldı

ABD’nin Afrika’ya gönderdiği göçmen için geri getirme kararı

Durban’da yaklaşık 150 sığınmacı için 30 Eylül endişesi