Schengen’de 90/180 gün kuralı nasıl hesaplanır? Yeni EES sistemi neyi değiştirecek?
Schengen bölgesine seyahat edenler için en kritik kurallardan biri 90/180 gün sınırı. Avrupa’nın yeni Entry/Exit System uygulamasıyla giriş ve çıkışlar dijital olarak takip edildiği için, gün aşımı riski artık daha kolay tespit edilecek.
- 90/180 gün kuralı nedir?
- Vize süresi ile kalış süresi aynı şey değil
- Giriş ve çıkış günü sayılır mı?
- Çok girişli vize alanlar nelere dikkat etmeli?
- EES sistemi neyi değiştirecek?
- EES Türk vatandaşlarını etkiler mi?
- Oturum izni olanlar için durum farklı
- Gün aşımı olursa ne olur?
- Schengen’de 90/180 gün kuralı hesabı nasıl yapılır?
- Basit örnekle Schengen’de 90/180 gün kuralı hesabı
- Schengen’de kaç gün kalabileceğinizi hesaplayın
- Yolcular için pratik uyarılar
Avrupa’ya kısa süreli seyahat edenlerin en sık karıştırdığı konuların başında Schengen’de 90/180 gün kuralı geliyor. Birçok kişi vizesinin üzerinde yazan geçerlilik tarihiyle Avrupa’da kalabileceği süreyi aynı şey sanıyor. Oysa Schengen vizesinin geçerlilik süresi, her zaman Schengen bölgesinde kalınabilecek gün sayısı anlamına gelmiyor.
Avrupa Birliği’nin yeni Entry/Exit System – EES uygulamasıyla bu konu daha da önemli hale geldi. Çünkü sistem, AB dışı ülke vatandaşlarının Schengen bölgesine giriş ve çıkışlarını dijital olarak kaydediyor. Böylece pasaporta basılan damgalara dayalı manuel takip yerine, kalış süresi elektronik kayıtlar üzerinden izlenebiliyor.
90/180 gün kuralı nedir?
Schengen bölgesinde kısa süreli kalış için temel kural şudur: Herhangi bir 180 günlük dönem içinde en fazla 90 gün kalabilirsiniz.
Bu, takvim yılına göre hesaplanan sabit bir sınır değildir. Yani “ocak-haziran arası 90 gün, temmuz-aralık arası yeniden 90 gün” şeklinde işlemiyor. Avrupa Komisyonu’na göre hesaplama, Schengen’de kaldığınız her gün için geriye doğru 180 gün sayılarak yapılır. Bu 180 günlük dönemde Schengen’de geçirdiğiniz toplam gün sayısı 90’ı aşmamalıdır.
Vize süresi ile kalış süresi aynı şey değil
Schengen vizesinde iki ayrı bilgiye dikkat etmek gerekiyor:
Vizenin geçerlilik süresi:
Vizenin hangi tarihler arasında kullanılabileceğini gösterir.
Kalış süresi:
Schengen bölgesinde toplam kaç gün kalabileceğinizi gösterir.
Örneğin vizeniz 6 ay geçerli olabilir; ancak üzerinde “Duration of stay: 30 days” yazıyorsa Schengen’de toplam 30 gün kalabilirsiniz. Avrupa Komisyonu da kısa süreli vize sahiplerinin, vize etiketinde yazan izinli kalış süresini ayrıca kontrol etmesi gerektiğini belirtiyor.
Giriş ve çıkış günü sayılır mı?
Evet. Schengen hesabında giriş yaptığınız gün de, çıkış yaptığınız gün de kalış süresine dahil edilir.
Örneğin 1 Haziran’da Schengen’e girip 10 Haziran’da çıkarsanız bu seyahat 9 gün değil, 10 gün sayılır. Bu nedenle özellikle çok girişli vizeyle sık seyahat edenlerin giriş ve çıkış tarihlerini eksiksiz not etmesi gerekiyor.
Çok girişli vize alanlar nelere dikkat etmeli?
Çok girişli Schengen vizesi, aynı vize geçerlilik süresi içinde Schengen’e birden fazla kez giriş yapma hakkı verir. Ancak bu, her girişte yeni bir 90 gün hakkı doğduğu anlamına gelmez.
Örneğin son 180 gün içinde Schengen’de 70 gün kaldıysanız, yeni seyahatinizde en fazla 20 gününüz kalmış olabilir. Schengen’den çıkıp birkaç hafta sonra yeniden giriş yapmanız, 90 günlük hakkınızı otomatik olarak sıfırlamaz.
Avrupa Komisyonu’nun vize politikası sayfasında da AB dışı ülke vatandaşlarının Schengen ülkelerine istedikleri kadar giriş yapabilecekleri; ancak toplam kalış süresinin 180 gün içinde 90 günü aşamayacağı belirtiliyor.
EES sistemi neyi değiştirecek?
EES, Schengen bölgesine kısa süreli giriş yapan AB dışı ülke vatandaşlarının giriş, çıkış ve giriş reddi kayıtlarını dijital ortamda tutan yeni sınır sistemidir.
Sistem kapsamında yolcunun pasaport bilgileri, giriş ve çıkış tarihi, giriş ve çıkış yeri, yüz görüntüsü ve parmak izi gibi biyometrik verileri kaydediliyor. Avustralya hükümetinin seyahat bilgilendirme sayfasında da EES’in Schengen dış sınırlarında uygulanacağı; Schengen içi seyahatlerde uygulanmayacağı belirtiliyor.
Bu sistemin yolcular açısından en önemli sonucu şu:
90/180 gün kuralı artık daha düzenli ve dijital şekilde takip edilecek.
Yani pasaport damgasının eksik basılması, silik görünmesi veya yolcunun kendi hesabını yanlış yapması gibi durumlar, gün aşımı riskini ortadan kaldırmayacak. EES kayıtları, kişinin Schengen’e ne zaman girdiğini ve ne zaman çıktığını elektronik olarak gösterecek.
EES Türk vatandaşlarını etkiler mi?
Evet. EES, Schengen bölgesine kısa süreli seyahat eden AB dışı ülke vatandaşlarını kapsıyor. Bu nedenle Schengen vizesiyle Avrupa’ya giden Türk vatandaşları da sistem kapsamına giriyor.
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları Schengen bölgesine kısa süreli turistik, ticari veya aile ziyareti amacıyla giderken vize almak zorunda olduğu için, vizede yazan kalış süresi ile 90/180 gün kuralını birlikte dikkate almak gerekiyor.
Oturum izni olanlar için durum farklı
AB’de veya Schengen ülkelerinden birinde oturum izni ya da uzun süreli D tipi vizesi olan kişiler için durum farklı olabilir. Avrupa Komisyonu’nun kısa süreli kalış hesaplayıcısı sayfasında, AB oturum izni veya uzun süreli vize sahibi kişilerin 90/180 gün kuralına tabi olmadığı; çünkü bu belgelerin 90 günden uzun kalış hakkı verdiği belirtiliyor.
Ancak bu istisna, kişinin sahip olduğu oturum izninin kapsamına ve seyahat ettiği ülkeye göre değişebileceği için, özellikle başka Schengen ülkelerine sık seyahat edenlerin kendi belge türünü ayrıca kontrol etmesi gerekiyor.
Gün aşımı olursa ne olur?
Schengen’de izin verilen süreden fazla kalmak ciddi sonuçlar doğurabilir. Gün aşımı yapan kişiler para cezası, sınır dışı, gelecekte Schengen’e giriş yasağı veya yeni vize başvurularında ret riskiyle karşılaşabilir.
EES ile bu risk daha görünür hale geliyor. Çünkü sistem, kişinin dijital sınır kaydını tutuyor. Avustralya hükümetinin bilgilendirme sayfasına göre, gün aşımı yapan kişinin farklı pasaport kullanması bile biyometrik kayıtlar nedeniyle sistemin bunu tespit etmesini engellemeyebilir.
Schengen’de 90/180 gün kuralı hesabı nasıl yapılır?
En pratik yöntem, Avrupa Komisyonu’nun resmi Short-stay calculator aracını kullanmak. Bu hesaplayıcı, önceki Schengen giriş ve çıkış tarihlerinizi girerek 90/180 gün kuralına uyup uymadığınızı kontrol etmenize yardımcı olur. Bu hesap makinesi Türkçe dahil 4 dilde (İngilizce, Fransızca ve İspanyolca ile birlikte) hizmet veriyor.
Komisyonun hesaplayıcısında iki mod bulunuyor:
Check mode:
Geçmiş veya devam eden kalışınızın 90/180 gün kuralına uygun olup olmadığını kontrol eder.
Planning mode:
Gelecekte planladığınız bir giriş tarihi için Schengen’de kaç gün kalabileceğinizi hesaplamaya yardımcı olur.
Komisyon, bu aracın yardımcı bir hesaplama aracı olduğunu; tek başına kişiye kesin bir kalış hakkı vermediğini de hatırlatıyor.
Basit örnekle Schengen’de 90/180 gün kuralı hesabı
Diyelim ki son aylarda Schengen’e şu seyahatleri yaptınız:
1 Mart – 20 Mart: 20 gün
10 Nisan – 29 Nisan: 20 gün
15 Mayıs – 13 Haziran: 30 gün
Bu durumda toplamda 70 gün Schengen’de kalmış olursunuz. Aynı 180 günlük dönem içinde yeniden seyahat etmek isterseniz, kalan hakkınız yaklaşık 20 gündür. Ancak günler ilerledikçe eski seyahat günleri 180 günlük pencerenin dışına çıkabilir ve yeniden kalış hakkı oluşabilir.
Bu yüzden Schengen’de 90/180 gün kuralı hesabı her zaman “bugünden geriye doğru 180 gün” mantığıyla yapılmalıdır.
Schengen’de kaç gün kalabileceğinizi hesaplayın
Avrupa Komisyonu’nun resmi kısa kalış hesaplayıcısı ile önceki giriş-çıkış tarihlerinizi girerek 90/180 gün kuralına uyup uymadığınızı kontrol edebilirsiniz.
Resmi Schengen hesaplayıcısını aç Not: Hesaplayıcı resmi Avrupa Komisyonu sayfasında yeni sekmede açılır.Yolcular için pratik uyarılar
Schengen’e sık seyahat edenlerin her giriş ve çıkış tarihini ayrı ayrı kaydetmesi gerekiyor. Vize geçerlilik tarihine bakarak kalış hakkı hesaplamak yanıltıcı olabilir. Çok girişli vize sahipleri, her seyahatten önce kalan günlerini kontrol etmeli. Aktarmalı seyahatlerde Schengen’e ilk giriş yapılan ülkenin giriş tarihi esas alınmalı.
Yeni EES sistemiyle birlikte, Schengen’de kalış süresini aşmanın tespiti daha kolay hale geleceği için, yolcuların resmi hesaplayıcıyı kullanarak seyahat planı yapması büyük önem taşıyor.
Kaynaklar:
Avrupa Komisyonu – Short-stay calculator / 90-180 gün hesaplayıcısı:
https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/border-crossing/short-stay-calculator_en
Avrupa Komisyonu – Schengen vize politikası ve 90/180 gün kuralı:
https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/visa-policy_en
Avrupa Birliği resmi EES sayfası – Entry/Exit System bilgileri:
https://travel-europe.europa.eu/en/ees
Avrupa Birliği resmi EES aracı – Schengen’de ne kadar kalabileceğinizi kontrol etme sayfası:
https://travel-europe.europa.eu/ees/check-how-long-you-can-stay
Avustralya Smartraveller – EES, biyometrik kayıt ve gün aşımı uyarısı:
https://www.smartraveller.gov.au/news-and-updates/european-union-entry-exit-system-coming
