İngiltere Başbakanı serbest dolaşımı yeniden tartışmaya açtı

İngiltere’de Brexit sonrası serbest dolaşım tartışması, Başbakan Andy Burnham’ın 25 Ekim 2026’da Avrupa Birliği (AB) ile ilişkileri yeniden ele alma çağrısıyla yeni bir aşamaya girdi. The Guardian’ın 25 Ekim’de aktardığı açıklamasında Burnham, AB ülkeleriyle karşılıklı çalışma ve yerleşme haklarının kamuoyunda açık biçimde tartışılmasını istedi. Birleşik Krallık, 20 Kasım’da Brüksel’de AB liderleriyle yapılacak zirveye hazırlanıyor.

Burnham, İngiltere ekonomisi ve Avrupa ile ticaretin koşullarını değerlendirirken işgücü hareketliliğini de seçenekler arasında sayıyor. 16 Ekim’de Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, İsviçre’nin AB ile kurduğu ilişkiye benzeyen daha yakın bir model önerdi. Guardian’ın Lange ile görüşmesine göre model, serbest dolaşım yanında ortak pazar kurallarına uyum ve AB programlarına katılım gerektiriyor.

Lange’nin modeli komite başkanı olarak önerdiği bir seçenek; Burnham’ın açıklaması ise İngiltere hükümetinin kamuoyuna yönelik tartışma çağrısı.

Serbest dolaşım konusunda İngiltere Başbakanı ne söyledi?

Başbakan, 12 Ekim’de parlamentoda yaptığı resmî konuşmada İngiltere ile AB arasında ilişkilerin uzun vadede hangi biçimi alacağını tartışmak istediğini açıklamıştı. O gün verdiği somut müzakere başlıkları gıda ticareti, emisyon ticareti, enerji sistemlerinin birbirine bağlanması, gençler için karşılıklı deneyim programı ve göç alanındaki veri işbirliğiydi. 25 Ekim’de gündeme getirdiği serbest dolaşım ise bu uzun vadeli seçenekler hakkındaki siyasi tartışmanın bir parçası.

Burnham, AB içinde daha önce uygulanan serbest dolaşımın yarattığı göç sorunlarının tartışılması gerektiğini kabul ederken, bazı insanların başka ülkede geçici olarak çalışıp geri döndüğü hareketlilik modelinden de söz etti. Görüşlerini bir kamuoyu tartışması çağrısı olarak sundu. 25 Ekim haberinde yer aldığı üzere yeni yaklaşım İşçi Partisi içinde de farklı değerlendirmelere yol açtı; muhalefetteki Muhafazakâr Parti ile Reform UK temsilcileri ise serbest dolaşıma dönüş seçeneğini eleştirdi.

İsviçre artı modeli çalışma ve oturum için ne öneriyor?

Avrupa Parlamentosu komite başkanı Lange’nin Londra’da yaptığı açıklama, ortak pazara yakınlaşmanın bedelini ve sağlayacağı hakları aynı anda tartışmaya açtı. Euronews’un 16 Ekim haberinde aktardığına göre İsviçre, AB’ye üye olmadan belirli sektörlerde ortak pazara erişim sağlayan anlaşmalara sahip. Bu ilişkide kişilerin serbest dolaşımı ve AB’nin ortak ekonomik programlarına mali katkı gibi yükümlülükler bulunuyor.

İsviçre ile AB arasındaki düzenlemeler çok sayıda sektörel anlaşmaya dayanıyor. Lange’nin sözünü ettiği “İsviçre artı” ise bu örnekten hareketle İngiltere’ye karar süreçlerinde bir tür siyasi katılım da tanınabilecek daha geniş bir işbirliğini tarif ediyor. Yeni bir anlaşmada tarafların serbest dolaşımın kapsamını, uygulama takvimini, karşılıklı tanınacak hakları ve mali katkıyı belirlemesi gerekecek.

Gümrük birliği ile serbest dolaşım arasındaki fark ne?

Lordlar Kamarası Kütüphanesinin 22 Ocak 2026 tarihli araştırması iki modeli iki ayrı hukuki model olarak ele alıyor. Gümrük birliği mallara yönelik ortak gümrük tarifesi ve ticari işlemlerle ilgili. AB tek pazarı ise mal ticaretine ek olarak hizmetler, sermaye ve kişilerin hareketliliğini kapsayan kurallara dayanıyor. Gümrük tarifelerine ilişkin müzakerelerle bireylerin çalışma ve yerleşme hakları ayrı hukuki süreçlerde ele alınıyor.

Aynı parlamento araştırması, Türkiye ile AB arasındaki gümrük birliğini de karşılaştırma örneği olarak kullanıyor. Türkiye’nin AB ile belirli malları kapsayan gümrük birliği bulunmasına rağmen Türk vatandaşlarının AB ülkelerinde çalışması ve yerleşmesi için ayrı göç ve oturum kuralları uygulanıyor. İngiltere konusunda da ticaret anlaşması ile kişilerin hukuki statüsüne ilişkin bir düzenleme, müzakere kapsamı ve sonuçları bakımından birbirinden ayrılıyor.

20 Kasım zirvesinde hangi konular görüşülecek?

İngiltere Başbakanlığının 12 Ekim duyurusuna göre Burnham, 20 Kasım’da Brüksel’de Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile görüşecek. Zirvenin resmî gündeminde gıda ürünlerinin ticaretindeki engelleri azaltmak, güvenlik, düzensiz göçle mücadele, enerji piyasaları ve gençlerin hareketliliğine ilişkin ilerleme sağlamak bulunuyor.

Avrupa Parlamentosunun 20 Ekim oturumunda yayımlanan resmî konuşma kaydı da gençlik deneyim programını öncelikleri arasında sayıyor.

AB tarafının aktardığı hedef, uygun gençlere karşılıklı olarak belirli bir süre yaşama, çalışma ve seyahat olanağı sunacak sınırlı bir sistem üzerinde anlaşmak. Bu programın ayrıntıları ve uygunluk koşulları devam eden görüşmelere bağlı. Serbest dolaşımın bütün AB ve İngiltere vatandaşlarına uygulanmasına yönelik geniş sistemden daha dar bir müzakere başlığını oluşturuyor.

Zirve öncesinde İngiltere hükümetinin 26 Ekim’deki açıklamalarında kısa vadeli anlaşma gündemi ile uzun vadeli AB ilişkisi tartışması ayrı tutuldu. Başbakanın yaklaşımı, mevcut müzakere paketini sonuçlandırırken İngiltere’nin gelecekte tek pazara yaklaşma veya başka bir kurumsal model seçme ihtimalinin kamuoyunda tartışılması yönünde. 12 Ekim parlamento konuşması da bir sonraki ilişkinin biçiminin toplum önünde şeffaf biçimde değerlendirilmesini esas alıyordu.

Türkiye’den İngiltere’ye çalışma ve seyahat planlayanlar hangi kurallara bakmalı?

Birleşik Krallık, 31 Aralık 2020’de Brexit geçiş dönemini tamamladı. İngiltere hükümetinin güncel pasaport ve göç hakları rehberi AB ve Avrupa Ekonomik Alanı vatandaşlarının önceki serbest dolaşım kurallarının 2020 sonunda sona erdiğini kaydediyor.

Bugün Birleşik Krallık’a çalışma amacıyla gidecek Türk vatandaşları için temel başvuru yolları, işveren sponsorluğu ve diğer ilgili İngiltere vize kategorilerindeki koşullarla belirleniyor.

Transit Haber’in 19 Ekim tarihli İngiltere–AB üyeliği araştırması kamuoyu desteğiyle uzun vadeli üyelik seçeneklerini ele alıyordu. Buna karşılık 25 Ekim açıklaması, işgücü hareketliliğini doğrudan tartışmanın içine sokan yeni siyasi gelişme. Daha kısa süreli hareketlilikle ilgili görüşmeler için İngiltere’de Erasmus ve vize yolları haberi, çalışma izni koşulları içinse Skilled Worker başvuru rehberi ayrı başvuru başlıkları sunuyor.

20 Kasım görüşmesi öncesindeki temel takip noktaları, İngiltere ve AB’nin gençlik deneyim programında hangi yaş grubunu ve süreyi kabul edeceği, hükümetin tek pazar seçeneğini nasıl tanımlayacağı ve parlamentoda serbest dolaşım üzerine hangi somut tekliflerin görüşüleceği. Bu başlıklardaki anlaşma metinleri ve başvuru koşulları, iki tarafın resmî duyurularıyla açıklanacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Laos’un Güney Kore işçi programında üç yıllık durdurma eşiği

ABD’de Green Card için PERM reformu Beyaz Saray incelemesini geçti

Angola’da yabancı işçilere oturum yolu: Başvurular 5 Kasım’da

Ürdün’de izinsiz çalışanlara 1 Aralık’a kadar süre: 2027’de sınır dışı işlemleri