AB Göç ve İltica Paktı 12 Haziran’da uygulanmaya başladı

AB Göç ve İltica Paktı için iki yıllık geçiş dönemi sona erdi. Avrupa Komisyonu, 12 Haziran 2026’da on yasama düzenlemesinden oluşan yeni sistemin uygulamaya girdiğini duyurdu. Dış sınırlarda tarama ve kayıt, daha hızlı iltica ve geri dönüş işlemleri, hangi ülkenin başvurudan sorumlu olacağına ilişkin kurallar ve baskı altındaki üyelere destek sağlayan dayanışma mekanizması artık yürürlükteki uygulama çerçevesinin parçaları.

Pakt bordo pasaportlu Türk vatandaşlarının turistik Schengen vizesi şartlarını doğrudan değiştirmiyor. Türkiye açısından etkisi daha çok dış sınır yönetimi, düzensiz göç rotaları, geri kabul tartışmaları, Frontex iş birlikleri ve AB’nin üçüncü ülkelerle kurduğu göç ortaklıklarında görülüyor.

12 Haziran’da ne değişti?

Pakt 2024’te kabul edildi ve iki yıllık hazırlık süresinin ardından 12 Haziran 2026’da uygulanmaya başladı. AB Konseyi de paketin tamamının bu tarihte uygulamaya girdiğini doğruluyor. Bu tarih yalnız yeni bir hazırlık takviminin başlangıcı değil; üye devletlerin ortak kuralları fiilen uygulamaya başladığı tarih.

Dış sınırlarda tarama nasıl işleyecek?

Giriş şartlarını taşımayan veya düzensiz biçimde dış sınıra ulaşan kişiler için kimlik, güvenlik, sağlık ve kırılganlık taraması daha standart hale getiriliyor. Kayıt sistemleri genişliyor ve başvurunun hangi üye devletin sorumluluğunda olduğunun belirlenmesi için daha ortak bir veri akışı kuruluyor.

İltica ve geri dönüş işlemleri hızlanacak mı?

Yeni çerçeve belirli dosyalarda sınır prosedürlerini ve karar süreçlerini hızlandırmayı amaçlıyor. Koruma hakkı bulunmadığına karar verilen kişiler için geri dönüş işlemlerinin daha etkili yürütülmesi de sistemin hedefleri arasında. Bu hızlandırma, hukuki yardım, tercüman, çocukların korunması ve hassas grupların hakları konusunda sivil toplumun yakından izlediği alanlardan biri.

Uygulamanın ilk günü tamamen sorunsuz geçmedi. Reuters, yeni Eurodac altyapısında 12 Haziran’da teknik aksaklık yaşandığını ve bazı ülkelerin bağlantısının etkilendiğini aktardı. Bu olay, ortak mevzuatın aynı gün bütün ülkelerde kusursuz operasyonel kapasite anlamına gelmediğini gösterdi.

Sorumluluk ve dayanışma modeli nasıl çalışıyor?

Yeni kurallar, hangi üye devletin bir iltica başvurusunu inceleyeceğini daha açık bir sorumluluk çerçevesine bağlıyor. Aynı zamanda yoğun göç baskısı altındaki devletlere destek için yeniden yerleştirme, mali katkı veya operasyonel destek gibi seçenekleri içeren dayanışma mekanizması kullanılıyor. Amaç, Akdeniz ve dış sınır ülkelerinin yükü tek başına taşıdığı yönündeki uzun süredir devam eden siyasi gerilimi ortak bir sistemle yönetmek.

İlk uygulama raporu ne gösterdi?

Avrupa Komisyonunun 16 Temmuz 2026 tarihli ilk değerlendirmesi, paktın ilk üç haftasında üye devletlerin uygulamada ilerleme kaydettiğini bildirdi. Komisyon, Kıbrıs ve İspanya’daki operasyonel iş birliğini yeterli bulurken Yunanistan’ın geçmiş uygulamalarını düzeltmeye başladığını, İtalya’nın da yeni kurallara hazırlıkta önemli adımlar attığını açıkladı. Bir sonraki değerlendirme Ekim ayında yapılacak.

Turistik Schengen vizeleri değişti mi?

Hayır. Paktın odağı iltica, düzensiz göç, dış sınır taraması, sorumluluk paylaşımı ve geri dönüş. Kısa süreli turistik Schengen vizesinin temel başvuru kuralları bu paketle değiştirilmedi. Türk yolcuların vize başvuruları yine Schengen Vize Kodu ve ilgili konsolosluk uygulamaları üzerinden yürütülüyor.

Türkiye açısından neden önemli?

Türkiye AB’ye uzanan Doğu Akdeniz ve Balkan güzergâhlarında önemli bir transit ülke. Paktın üçüncü ülkelerle ortaklık, geri kabul, sınır yönetimi ve kaçakçılıkla mücadele başlıkları Ankara-Brüksel ilişkilerinde daha görünür hale gelebilir. Bu daha geniş dışsallaştırma modelini Türkiye ve AB göç modeli dosyamızda ele aldık.

Üye devletler arasındaki hazırlık farkları ve temel hak tartışmaları uygulama döneminde de sürecek. İspanya’nın farklı göç yaklaşımı için toplu düzenleme dosyamız, ulusal uygulama farklılıkları için Çekya’daki 12 Haziran değişiklikleri haberimiz ek bağlam sunuyor.

Bugünkü tablo şu: AB Göç ve İltica Paktı artık gelecekte başlayacak bir reform değil. 12 Haziran 2026’dan beri yürürlükteki kurallar uygulanıyor; Komisyon da ilk haftalara ilişkin değerlendirmesini yayımladı. Bundan sonraki ana soru, ortak mevzuatın 27 üye devlette ne kadar eşit ve etkili uygulanacağı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Çekya’da yeni göç sistemi başladı: Turistik Schengen vizesi değişmedi

Frontex raporunda Türkler ve Batı Balkan rotası: Schengen içi hareketler de izleniyor

Schengen’e girdiler ama sınır kontrollerini gevşetmediler

AB göç ve iltica kurallarını baştan yazdı