Avrupa’da 12 Haziran’dan sonra her şey değişecek! AB Göç ve İltica Paktı geliyor

Yazan: Mehmet Sercan Tezcanoğlu

Yayın tarihi: 8 Haziran 2026 18:48

Avrupa Birliği’nin yıllardır tartışılan AB Göç ve İltica Paktı, 12 Haziran 2026’dan itibaren uygulanmaya başlıyor. Yeni sistem; dış sınırlarda daha sıkı kontrol, hızlandırılmış iltica prosedürleri, biyometrik kayıtlar, üye ülkeler arasında dayanışma mekanizması ve geri dönüş süreçlerinde yeni kurallar getiriyor.

Avrupa’da göç ve iltica politikalarında yeni dönem başlıyor. Avrupa Birliği’nin 2024’te kabul ettiği Göç ve İltica Paktı, iki yıllık geçiş sürecinin ardından 12 Haziran 2026 itibarıyla uygulanacak.

Pakt, AB’nin uzun süredir çözmeye çalıştığı temel bir soruya yanıt arıyor: Avrupa’ya düzensiz yollarla gelen kişiler için iltica başvuruları nasıl daha hızlı, daha ortak ve daha kontrollü yönetilecek?

Yeni sistemle birlikte dış sınırlarda ilk tarama süreci güçlendirilecek, bazı iltica başvuruları sınırda hızlandırılmış prosedürle incelenecek, biyometrik verilerin tutulduğu Eurodac sistemi genişletilecek ve göç baskısı altındaki ülkelere diğer AB ülkelerinden destek sağlanacak.

AB Göç ve İltica Paktı nedir?

AB Göç ve İltica Paktı, Avrupa Birliği’nin göç, iltica, sınır yönetimi ve geri dönüş politikalarını ortak kurallara bağlamayı amaçlayan kapsamlı bir düzenleme paketi.

Pakt; tek bir yasa değil, birden fazla yönetmelik ve direktiften oluşan geniş bir sistem. Avrupa Parlamentosu paketi Nisan 2024’te onayladı, AB Konseyi ise Mayıs 2024’te kabul etti. Böylece üye ülkelere sistemi uygulamaya hazırlanmaları için yaklaşık iki yıllık süre tanındı.

Amaç, AB’ye gelen iltica başvurularının ülkeden ülkeye çok farklı işlemesini önlemek, dış sınır ülkelerinin üzerindeki yükü azaltmak ve başvuruların daha hızlı sonuçlandırılmasını sağlamak.

Dış sınırlarda ilk kontrol güçleniyor

Yeni sistemin en önemli bölümlerinden biri, AB dış sınırlarında yapılacak tarama süreci.

Düzensiz yollarla AB sınırına gelen kişiler için kimlik, güvenlik ve sağlık kontrolleri yapılacak. Parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik veriler de sisteme kaydedilecek.

Bu aşamada amaç, kişinin kimliğini tespit etmek, güvenlik riski olup olmadığını değerlendirmek ve dosyanın hangi prosedüre yönlendirileceğini belirlemek.

Bazı başvurular sınırda hızlandırılmış incelenecek

AB Göç ve İltica Paktı ile birlikte bazı iltica başvuruları normal prosedür yerine sınırda hızlandırılmış şekilde değerlendirilecek.

Özellikle iltica kabul oranı düşük ülkelerden gelenler veya güvenlik riski taşıdığı değerlendirilen kişiler için başvuruların daha hızlı incelenmesi hedefleniyor.

Bu model, başvuru sahibinin AB içinde serbestçe hareket etmeden önce dosyasının ilk aşamada değerlendirilmesi anlamına geliyor. İnsan hakları örgütleri ise bu uygulamanın, başvuru sahiplerinin hukuki destek ve etkili itiraz hakkına erişimini zorlaştırabileceğini savunuyor.

Dublin sistemi değişiyor mu?

Evet, mevcut Dublin sistemi de yeni paktla değişiyor.

Dublin sistemi, genel olarak bir iltica başvurusundan hangi AB ülkesinin sorumlu olduğunu belirliyordu. Çoğu durumda sorumluluk, kişinin AB’ye ilk giriş yaptığı ülkeye yükleniyordu. Bu nedenle İtalya, Yunanistan, İspanya, Malta ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi gibi dış sınır ülkeleri uzun süredir sistemin adil olmadığını savunuyordu.

Yeni pakt, bu sorumluluk sistemini tamamen ortadan kaldırmıyor ancak üye ülkeler arasında zorunlu dayanışma mekanizması getiriyor.

Zorunlu dayanışma mekanizması ne demek?

Yeni sistemde göç baskısı altındaki ülkelere diğer AB ülkelerinin destek vermesi gerekecek. Bu destek birkaç farklı şekilde olabilecek: Bazı sığınmacıların başka AB ülkelerine yeniden yerleştirilmesi, mali katkı sağlanması, personel ve operasyon desteği verilmesi, sınır ve iltica kapasitesinin güçlendirilmesi

Yani her ülkenin mutlaka sığınmacı kabul etmesi gerekmeyebilir; ancak göç baskısı altındaki ülkelere bir şekilde katkı sağlaması beklenecek.

Eurodac sistemi genişletiliyor

Yeni paktın bir diğer önemli başlığı Eurodac.

Eurodac, AB’nin iltica ve düzensiz göç alanında biyometrik veri tuttuğu sistem. Yeni düzenlemeyle Eurodac’ın kapsamı genişletilecek. Parmak izi ve yüz görüntüsü gibi veriler, kimlik tespiti ve başvuruların takibi için daha geniş şekilde kullanılacak.

Bu değişiklikle, bir kişinin farklı ülkelerde tekrar tekrar başvuru yapmasının veya farklı kimliklerle işlem yürütmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Geri dönüş süreçleri sertleşiyor

Paktın en tartışmalı boyutlarından biri, başvurusu reddedilen kişilerin geri gönderilmesi.

AB kurumları son dönemde geri dönüş sistemini daha etkili hale getirmek için yeni düzenlemeler üzerinde de uzlaştı. Reuters ve AP’nin aktardığına göre, reddedilen sığınmacıların ve düzensiz göçmenlerin AB dışındaki üçüncü ülkelerde kurulabilecek “geri dönüş merkezlerine” gönderilmesine kapı açan düzenlemeler de gündemde.

Bu başlık, insan hakları örgütlerinin en çok eleştirdiği alanlardan biri. Eleştiriler, özellikle AB dışındaki merkezlerde temel hakların nasıl korunacağı, hukuki denetimin nasıl sağlanacağı ve aileler ile çocukların bu süreçten nasıl etkileneceği üzerinde yoğunlaşıyor.

Türk vatandaşlarını doğrudan etkiler mi?

Bu pakt, turistik Schengen vizesiyle Avrupa’ya giden Türk vatandaşları için doğrudan bir vize düzenlemesi değil.

Yani Schengen vizesi almak, 90/180 gün kuralı, pasaport kontrolü veya EES gibi kısa süreli seyahat süreçleri ayrı başlıklar.

Ancak AB Göç ve İltica Paktı, AB’nin genel sınır ve göç politikasında daha sıkı, daha dijital ve daha merkezi bir döneme geçtiğini gösteriyor. Bu nedenle Avrupa’ya seyahat, oturum, iltica veya göç süreçleriyle ilgilenen herkes için önemli bir değişim başlığı.

Yasal göçmenleri ve çalışma izni sahiplerini kapsıyor mu?

Paktın ana odağı, düzensiz göç, iltica başvuruları, sınır prosedürleri ve geri dönüş süreçleri.

AB’ye çalışma izni, öğrenci vizesi, aile birleşimi, dijital göçebe vizesi veya oturum izni gibi yasal yollarla giden kişiler bu paktın doğrudan hedef kitlesi değil.

Ancak AB’nin sınır ve kimlik kontrol sistemlerini dijitalleştirmesi, genel göç yönetiminde daha fazla veri paylaşımı ve daha sıkı denetim anlamına geliyor.

Neden tartışmalı?

AB kurumları AB Göç ve İltica paktı için “daha düzenli, daha hızlı ve daha adil” bir göç yönetimi sistemi savunması yapıyor. Özellikle dış sınır ülkelerinin üzerindeki yükün paylaşılması, başvuruların hızlandırılması ve düzensiz göçle mücadele öne çıkarılıyor.

Eleştiriler ise farklı bir noktaya odaklanıyor. İnsan hakları örgütleri, hızlandırılmış sınır prosedürlerinin başvuru sahipleri için hukuki güvenceleri zayıflatabileceğini, geri dönüş merkezlerinin hak ihlallerine yol açabileceğini ve çocuklar dahil savunmasız grupların olumsuz etkilenebileceğini savunuyor.

Bu nedenle yeni pakt, sadece teknik bir göç düzenlemesi değil; Avrupa’nın önümüzdeki yıllarda göç, sınır güvenliği ve insan hakları dengesini nasıl kuracağına dair kritik bir sınav olarak görülüyor.

Kısaca: 12 Haziran’dan sonra ne değişecek?

AB dış sınırlarında ilk tarama süreci güçlenecek.

Kimlik, güvenlik ve sağlık kontrolleri daha sistematik hale gelecek.

Parmak izi ve yüz görüntüsü gibi biyometrik verilerin kullanımı artacak.

Bazı iltica başvuruları sınırda hızlandırılmış prosedürle incelenecek.

Dublin sisteminin yerine daha geniş bir sorumluluk ve dayanışma mekanizması gelecek.

Göç baskısı altındaki ülkelere diğer AB ülkelerinin destek vermesi gerekecek.

Reddedilen başvurularda geri dönüş süreçleri daha sert ve daha hızlı işletilmeye çalışılacak.

Turistik Schengen vizesiyle seyahat edenler için doğrudan bir vize değişikliği getirmeyecek; ancak AB’nin sınır ve göç politikalarında daha sıkı bir döneme girildiğini gösterecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak: Avrupa Birliği Göç ve İltica Paktı yürürlüğe girdi

Almanya iltica sistemi AB’ye uyum için değişiyor

AB göç politikası sertleşiyor: ICE tipi geri gönderme merkezleri tartışma yarattı

Schengen’de 90/180 gün kuralı nasıl hesaplanır? Yeni EES sistemi neyi değiştirecek?