Miçotakis Yunan Genelkurmay Başkanı’yla Türkiye’nin dibindeki Meis’te ne yapıyor?

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis bu kez yalnız Meis’e gitmedi. Kaş’ın hemen karşısındaki adadan Ro ve Strongyli’ye geçti; iki adacıktaki askerî karakollara girdi, askerlerle görüştü ve Ro’da yeni yapılan askerî tesisleri inceledi. eKathimerini’nin 12 Eylül tarihli haberine göre Miçotakis’in yanında Yunanistan Genelkurmay Başkanı Dimitrios Choupis, Parlamento Başkanı Nikitas Kaklamanis ve Güney Ege Bölge Valisi Giorgos Hatzimarkos da vardı.

Üç durak Türkiye kıyısına birkaç kilometre mesafede. Meis, Ro ve Strongyli Yunanistan anakarasından yüzlerce kilometre uzakta; Türkiye kıyısına ise birkaç kilometre mesafede. Üstelik Miçotakis’in ziyaret ettiği Ro ve Strongyli’de Yunan askerî karakolları bulunuyor. Başbakanın Genelkurmay Başkanıyla birlikte bu iki karakola gitmesi, ziyaretin sivil bölümünden ayrı bir askerî görüntü oluşturdu.

Meis, Ro ve Strongyli Türkiye’ye ne kadar uzak?

Meis’in resmî adı Megisti. Megisti Belediyesinin resmî bilgisine göre ada Türkiye’nin güneybatı kıyısına 1,25 deniz mili uzaklıkta. Bu yaklaşık 2,3 kilometre demek. Meis limanından Kaş kıyıları çıplak gözle görülebiliyor.

Ro, Meis’in batısında ve Türkiye kıyısına daha uzak olsa da mesafe yine çok kısa. Ro için verilen coğrafi ölçüme göre Türk kıyısıyla arasındaki mesafe yaklaşık 5,6 kilometre. Strongyli ise Meis’in doğusunda; coğrafi kaynaklarda Türkiye kıyısına 3 kilometrenin biraz üzerinde mesafede gösteriliyor. Böylece Miçotakis’in aynı programda bulunduğu üç nokta da Türkiye sahiline yaklaşık 2 ila 6 kilometrelik bir bant içinde kalıyor.

Miçotakis Meis ziyaretinde askerî karakollarda ne yaptı?

Miçotakis Ro ve Strongyli’de görevli askerler ve zorunlu askerlik yapan personelle görüştü. Ro’da yeni inşa edilen iskele hakkında bilgi aldı; karakolun yeni ana binasını, yemekhanesini, mutfağını ve askerler için yapılan konaklama alanlarını gezdi. Aynı adacıkta, yıllarca Yunan bayrağı göndere çeken Despina Achladiotou için yapılan anıta da çelenk bıraktı.

Ziyaret öncesinde Yunanistan Başbakanlığının yayımladığı 11-13 Eylül programında Meis’te belediye başkanıyla görüşme, altyapı projeleri ve anma törenleri sıralanmıştı. 12 Eylül’deki fiilî programa Ro ve Strongyli’deki askerî karakollar eklendi. Ziyaret sırasında yeni bir birlik sevkiyatı veya yeni bir silah sistemi konuşlandırıldığı açıklanmadı; Miçotakis mevcut karakolları ve Ro’daki yeni tesisleri gezdi.

1947 Paris Barış Antlaşması askerî varlık için ne diyor?

Adaların egemenlik zincirinde önce Lozan var. 1923 Lozan Barış Antlaşması’nın 15. maddesinde Türkiye, Castellorizzo adıyla Meis üzerindeki haklarından İtalya lehine vazgeçti. Lozan’ın yayımlanmış antlaşma metninde Meis ayrıca sayılıyor. Meis ve On İki Ada’nın İtalya’dan Yunanistan’a devri ise İkinci Dünya Savaşı sonrasında imzalanan 1947 Paris Barış Antlaşmasıyla gerçekleşti.

Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Serisi’ndeki 1947 Paris Barış Antlaşması 14. maddede Castellorizo’yu ve “bitişik adacıkları” Yunanistan’a devrediyor. Aynı maddenin ikinci fıkrası açık: Bu adalar silahsızlandırılmış olacak ve öyle kalacak. Ro ve Strongyli maddede adlarıyla yazılmıyor; ikisi de Meis/Megisti ada grubunun çevresindeki adacıklardan.

Türkiye Dışişleri Bakanlığının resmî görüşü, Paris Antlaşması’ndaki bu hükmün On İki Ada için kalıcı bir silahsızlandırma yükümlülüğü doğurduğu ve Yunanistan’ın askerî varlığının antlaşmaya aykırı olduğu yönünde. Ankara, Castellorizo’nun antlaşmada açıkça sayılmasına ve bitişik adacıkların da aynı maddede yer almasına dayanıyor.

Yunanistan askerî varlığı hangi gerekçeyle savunuyor?

Atina, Paris Antlaşması’nda silahsızlandırma hükmü bulunduğunu kabul ediyor; ancak Türkiye’nin bu hükmü Yunanistan’a karşı ileri sürebileceğini reddediyor. Yunanistan Dışişleri Bakanlığının resmî tezine göre Türkiye 1947 Paris Antlaşması’na taraf değil ve antlaşmanın hükümlerini Yunanistan’a karşı ileri süremez. Atina ayrıca güvenlik tehditleri karşısında meşru müdafaa hakkına dayanıyor ve On İki Ada’da Ulusal Muhafız varlığı bulunduğunu açıkça belirtiyor.

Hukuki anlaşmazlığın düğümü burada. Antlaşmanın 14. maddesindeki silahsızlandırma cümlesi açık; iki ülkenin ayrıldığı nokta bu hükmün bugün nasıl uygulanacağı ve Türkiye’nin onu Yunanistan’a karşı ileri sürüp süremeyeceği. Bu yüzden “Yunanistan’ın asker bulundurma hakkı var” ya da “hiçbir koşulda yok” şeklindeki tek cümlelik bir hüküm, tarafların mevcut hukuki tezlerini eksik bırakıyor.

Ro ve Strongyli’deki askerî karakolların statüsü ne?

Ro ve Strongyli, Meis/Megisti belediye grubunun parçaları. Paris Antlaşması bu iki adı tek tek vermiyor; Castellorizo ile birlikte “bitişik adacıklar” ifadesini kullanıyor. Bugün ise iki adacıkta da Yunan askerî karakolu bulunuyor. Miçotakis’in 12 Eylül’de Genelkurmay Başkanıyla birlikte tam bu karakollara gitmesi, silahsızlandırma tartışmasının teorik bir hukuk başlığından ibaret olmadığını sahada görünür hale getirdi.

Atina’nın verdiği mesaj neydi?

Yunan devlet televizyonu ERT, Meis ziyaretini “Kimse yalnız değil” mesajıyla duyurdu. ERT’nin 12 Eylül yayınında Miçotakis’in ülkenin doğu ucundaki Meis, Ro ve Strongyli programı ulusal birlik ve sınır adalarına destek çerçevesinde aktarıldı. Aynı gün başbakanın Genelkurmay Başkanıyla askerî karakolları dolaşması, verilen siyasi mesajı askerî bir sahneyle tamamladı.

Meis ve çevresi son yıllarda Türkiye-Yunanistan arasındaki deniz yetki alanı ve güvenlik tartışmalarında sık sık gündeme geliyor. Transit Haber’in Meis çevresindeki kriz tartışması dosyasında bölgedeki güvenlik söylemleri; Yunanistan’ın 12 mil yaklaşımına ilişkin haberde ise Atina’nın Türkiye’ye verdiği nota ve olası gerilim başlıkları ele alınmıştı.

Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanı tartışması da aynı hatta uzanıyor. Transit Haber’in Miçotakis-Sisi görüşmesine ilişkin dosyasında Yunanistan’ın bölgesel yaklaşımı aktarılmıştı. 12 Eylül’deki yeni gelişme, Yunanistan Başbakanının Türkiye kıyısının hemen karşısındaki üç noktayı aynı programda dolaşması ve iki askerî karakolu Genelkurmay Başkanıyla birlikte ziyaret etmesi oldu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Miçotakis Sisi görüşmesinin zamanlaması dikkat çekti. Türkiye’yi ilgilendiren dört dosya masadaydı

Yunan basını İbrahim Kalın’ın Atina’da Miçotakis’le görüştüğünü ve bunun gizlendiğini iddia etti

Yunan Bakan’a “Türkiye ile sıcak çatışmadan korkuyor musunuz?” diye soruldu

Yunanistan 12 mil kartını Türkiye’ye verdiği notaya yazdı: Atina dört senaryoya hazırlanıyor