Yunan basını İbrahim Kalın’ın Atina’da Miçotakis’le görüştüğünü ve bunun gizlendiğini iddia etti

Yunan SKAI’nin iddiasına göre İbrahim Kalın Atina ziyareti kapsamında Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’le bir araya geldi. Görüşme kamuoyuna önceden duyurulmadı. Yunan basınına yansıyan bilgilere göre MİT Başkanı Kalın, Yunanistan Ulusal İstihbarat Teşkilatı EYP’nin Başkanı Themistoklis Demiris’le yaptığı temasın ardından Maksimu Sarayı’na geçti ve Miçotakis’le görüştü.

Atina yönetimi görüşmenin ayrıntılı gündemini yayımlamadı. Yunan basınındaki haberler Ege ve Doğu Akdeniz’deki anlaşmazlıkların, göçün ve bölgesel güvenlik dosyalarının görüşmelerin arka planını oluşturduğunu aktarıyor.

Kalın Atina’da kimlerle görüştü?

SKAI’nin haberine göre Kalın’ın Atina programında önce EYP Başkanı Themistoklis Demiris’le temas vardı. İki istihbarat başkanının görüşmesinin ardından Kalın ve Demiris’in Maksimu Sarayı’na giderek Miçotakis’le bir araya geldiği bildirildi.

Yunanistan’da görüşmenin kamuoyuna önceden açıklanmaması ayrıca siyasi tartışma yarattı. Documento/Koutipandoras, muhalefetin hükümetten görüşmenin içeriği konusunda açıklama istediğini yazdı. Haberlerde ziyaretin gizli diplomasi ve istihbarat kanallarının Türk-Yunan ilişkilerindeki rolünü yeniden gündeme taşıdığı yorumları yapıldı.

Görüşmenin resmî gündemi açıklandı mı?

Yunan gazeteleri haberlerinde Ege, deniz yetki alanları, göç ve bölgesel gelişmelerin konuşulduğunu öne çıkardı. Middle East Eye ise ziyareti Türkiye-Yunanistan ilişkilerinin yanı sıra İsrail, Suriye ve Doğu Akdeniz’de değişen güvenlik dengeleriyle birlikte değerlendirdi.

Ziyaret neden dikkat çekti?

Kalın ve Demiris arasındaki temas tek başına sıra dışı değil. Ankara ile Atina, son yıllarda askerî ve diplomatik kanalların yanında istihbarat kurumları üzerinden de doğrudan iletişim kuruyor. Bu kanal özellikle Ege’de veya göç güzergâhlarında hızla büyüyebilecek krizlerde tarafların birbirine doğrudan mesaj iletebilmesi açısından önemli.

Fakat bu kez görüşmenin Miçotakis düzeyine çıkması ziyarete siyasi ağırlık kazandırdı. MİT Başkanı’nın Yunanistan Başbakanı tarafından kabul edilmesi, temasın yalnız iki istihbarat kurumunun rutin koordinasyonuyla sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Görüşmenin içeriği açıklanmadığı için bu siyasi boyutun hangi dosyada somutlaştığı henüz bilinmiyor.

Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde hangi dosyalar konuşuluyor?

Ankara ile Atina arasında 2023 sonrasında başlayan normalleşme süreci iletişim kanallarını açık tuttu. Buna rağmen Ege’de karasuları, hava sahası, kıta sahanlığı ve adaların statüsü gibi temel anlaşmazlıklarda tarafların pozisyonları değişmedi. Son haftalarda Yunanistan’da Türk araştırma faaliyetleri ve Great Sea Interconnector elektrik kablosunun güzergâhı yeniden tartışılmaya başladı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da 2 Eylül’de Bişkek dönüşünde Yunanistan’a ilişkin açıklamasında, Türkiye’nin gayriaskerî statüde olduğunu savunduğu adaların silahlandırılmasına itirazını yineledi. Erdoğan, Ankara’nın sakin yaklaşımının zayıflık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Atina ise kendi egemenlik haklarına ilişkin tezlerini sürdürüyor.

İki ülke arasındaki son dönemin bir başka başlığı denizde yürütülen araştırma ve enerji projeleri. Yunanistan’ın Ege enerji planı ve araştırma güzergâhları, tarafların deniz yetki alanı tezleriyle kesiştiğinde kısa sürede siyasi gerilim başlığına dönüşebiliyor. Bu sebeple güvenlik kurumları arasındaki doğrudan temas, yalnız istihbarat paylaşımı değil krizlerin büyümeden yönetilmesi açısından da işlev görüyor.

İsrail faktörü görüşmenin arka planında mı?

Türkiye ile İsrail arasındaki Suriye gerilimi ve Yunanistan’ın İsrail’le hızla büyüyen savunma ilişkisi, ziyaretin gerçekleştiği bölgesel tabloyu etkiliyor. Yunanistan-İsrail savunma anlaşması 31 Ağustos’ta yaklaşık 3 milyar euroluk Aşil Kalkanı paketiyle yeni aşamaya geçti. Atina aynı dönemde F-35 programını ve diğer askerî modernizasyon projelerini ilerletiyor.

Öte yandan Kalın-Miçotakis görüşmesinde İsrail’in ayrı bir gündem maddesi olduğuna ilişkin taraflardan yapılmış resmî açıklama yok. İsrail boyutu görüşmenin doğrulanmış içeriği değil, ziyaretin gerçekleştiği bölgesel güvenlik ortamının bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Suriye’de Türkiye ile İsrail arasında doğrudan çatışma riskini azaltmak için temas mekanizmaları tartışılırken Atina’nın İsrail’le askerî işbirliğini büyütmesi Ankara tarafından yakından izleniyor. Yine de bu iki gelişmeyi Kalın’ın Atina programında doğrudan birbirine bağlayan resmî bir belge yayımlanmadı. Haberlerdeki bölgesel güvenlik yorumları ile görüşmenin teyit edilmiş gündemini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Kalın’ın ziyareti yeni bir Türk-Yunan anlaşması anlamına geliyor mu?

Şimdilik hayır. Görüşmenin ardından yeni bir anlaşma, ortak deklarasyon veya iki ülkenin temel anlaşmazlıklarından birinde pozisyon değişikliği açıklanmadı. Ziyaretin somut sonucu, Ankara ile Atina arasındaki doğrudan güvenlik ve siyasi iletişim kanalının en üst düzeye yakın biçimde işletilmiş olması.

Bundan sonraki önemli işaret, iki hükümetten görüşmenin içeriğine ilişkin yeni açıklama gelip gelmeyeceği ve temasın yaklaşan diplomatik görüşmelere nasıl yansıyacağı olacak. Ege’de yeni bir saha faaliyeti veya deniz yetki alanlarına ilişkin adım atılması halinde Kalın’ın Atina temaslarının kriz yönetimi açısından önemi daha görünür hale gelebilir.

Kalın’ın temasları aynı zamanda Ankara ile Atina’nın anlaşmazlıklar sürerken iletişimi kesmeme politikasının devam ettiğine ortaya koyuyor. Bu kanalın etkisi, tarafların tezlerinin değişmesinden çok olası bir askerî veya diplomatik olayda mesajların ne kadar hızlı iletilebildiğiyle ölçülecek. Önümüzdeki dönemde liderler veya dışişleri bakanları düzeyinde yapılacak görüşmeler, Atina’daki temasın devamının gelip gelmediğini gösterecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunanistan 12 mil kartını Türkiye’ye verdiği notaya yazdı: Atina dört senaryoya hazırlanıyor

Miçotakis Sisi görüşmesinin zamanlaması dikkat çekti. Türkiye’yi ilgilendiren dört dosya masadaydı

Ege F-16 gerilimi yeniden yükseldi: Türkiye ve Yunanistan uçakları karşı karşıya geldi