ABD Donanması yeni fırkateyn için İstanbul sınıfını da inceliyor
İstanbul sınıfı fırkateyn tasarımı, ABD Donanmasının yeni savaş gemisi programında Japon Mogami ve Güney Kore Chungnam tasarımlarıyla aynı aday havuzunda bulunuyor. Henüz Türkiye’ye verilmiş sipariş, seçilmiş tasarım veya imzalanmış sözleşme yok.
Yeni ABD fırkateyni için yürütülen çalışmada Türkiye’nin İstanbul sınıfı da aday tasarımlar arasına girdi. Washington, Japonya’nın Mogami sınıfının ihracat sürümü ve Güney Kore’nin Chungnam sınıfıyla birlikte Türk tasarımını değerlendiriyor. ABD yönetimi veya Donanma şu ana kadar bir kazanan açıklamadı; Türkiye’ye verilmiş sipariş ya da imzalanmış fırkateyn sözleşmesi de bulunmuyor.
1 Eylül 2026’da yayımlanan USNI News dosyası, Beyaz Saray ve ABD Donanmasının Güney Kore, Japonya ve Türkiye’den fırkateyn tasarımlarını değerlendirdiğini üç savunma sanayisi kaynağına dayandırdı. Aynı süreç için hukuki ve endüstriyel çerçeveyi kuran Beyaz Saray’ın 13 Ağustos 2026 tarihli memorandumu, yabancı tedarikçilerin ilk iki gemiyi kendi ana tersanelerinde inşa edebilmesine izin veren; sonraki üretimi, iş gücünü ve tedarik zincirini ABD’ye taşıyan modeli tanımlıyor.
İstanbul sınıfı ABD’nin listesine nasıl girdi?
İstanbul sınıfının değerlendirme havuzuna temmuzdaki NATO zirvesinin oturum aralarında Türk liderliği ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan bir görüşmenin ardından girdiğini USNI News iki kaynağa dayandırdı. Görüşmenin ayrıntıları veya Türk tarafının sunduğu bir teklif metni yayımlanmadı. Beyaz Saray memorandumunda da Türkiye ya da İstanbul sınıfı adı geçmiyor; resmî belge, yabancı tasarımların hangi koşullarla kullanılabileceğine ilişkin genel modeli kuruyor.
Donanmanın araştırma, geliştirme ve tedarik birimi adına USNI’ye konuşan Yüzbaşı Ron Flanders, müttefiklerin kanıtlanmış gemi inşa becerileri ile endüstriyel uzmanlığından yararlanacak seçenekler geliştirildiğini söyledi. Flanders, İstanbul sınıfının seçildiğini veya yeni fırkateyn için açık bir uluslararası yarışmanın başladığını doğrulamadı. USNI’nin incelediği Donanma yazışmasına göre uluslararası muharip gemileri kapsayan değerlendirme 12 Kasım 2026’ya kadar tamamlanacak.
Ankara-Washington savunma gündemi aynı dönemde başka başlıklarda da hareketli. Transit Haber daha önce ABD Kongre Araştırma Servisinin F-35 ve S-400 dosyasındaki yeni raporunu ve Milli Savunma Bakanlığının Washington’da Ballard Partners ile yaptığı 2,4 milyon dolarlık lobi sözleşmesini yayımladı. İstanbul sınıfına ilişkin mevcut fırkateyn değerlendirmesi bu iki dosyadan ayrı yürütülüyor; açık kaynaklarda aralarında resmî bir bağ kuran belge bulunmuyor.
Beyaz Saray hangi modeli açtı?
Donald Trump’ın imzaladığı memorandumda maliyet artışları, program gecikmeleri ve tersane kapasitesindeki yetersizlikler yeni yaklaşımın gerekçeleri arasında sayıldı. Yönetim, ABD Sahil Güvenliğinin buz kıran programında kullanılan “Finlandiya modeli”ni en fazla üç gemi sınıfına uyarlamak istiyor. Yabancı üretici ilk iki gemiden sonra ABD’de yeni tersane kurmak ya da mevcut bir tersanede çoğunluk payı almak ve sonraki gemileri ABD’de inşa etmek zorunda olacak.
Memorandum teknoloji transferini de sözleşme şartlarına bağlıyor. Yabancı tedarikçinin ana tersanesinde kullandığı gemi inşa teknikleri ve teknolojileri ABD tesislerine lisanslanacak, Amerikan vatandaşlarından oluşan iş gücü eğitilecek ve bakım dâhil sonraki üretim için ABD tedarik zinciri kurulacak. Başkan, yabancı tersanede askerî gemi inşasını sınırlayan federal hüküm için ulusal güvenlik muafiyeti yetkisini ABD Savaş Bakanına devretti. Bu muafiyetle yapılacak sözleşme, Kongreye bildirim ulaştıktan sonra 30 gün geçmeden imzalanamayacak.
İstanbul sınıfının teknik özellikleri neler?
Türkiye’deki resmî kayıtlarda, USNI’nin İstanbul sınıfı adıyla aktardığı tasarım MİLGEM İstif veya İ sınıfı olarak tanımlanıyor. Savunma Sanayii Başkanlığının MİLGEM proje sayfasına göre sınıfın ilk gemisi TCG İstanbul, MİLGEM projesinin beşinci gemisi ve Türkiye’nin ilk millî fırkateyni. SSB, platformun keşif ve gözetleme, üs ve liman savunması, denizaltı savunma harbi, su üstü harbi, hava savunma harbi, amfibi harekât ve karakol görevleri için tasarlandığını bildiriyor. Kurum ayrıca MİLGEM 6-12 projesinde yedi İ sınıfı fırkateynin üç ayrı Türk sivil tersanesinde eş zamanlı inşa edildiğini belirtiyor.
STM’nin İstif sınıfı proje verilerine göre TCG İstanbul F-515, 113 metre uzunluğa ve 14,4 metre genişliğe sahip. Gemi 19 Ocak 2024’te Türk Deniz Kuvvetlerine teslim edildi. Platformda ATMACA gemisavar füzesi, MİDLAS dikey atım sistemi, Gökdeniz yakın hava savunma sistemi, Cenk-S AESA radarı ve ADVENT savaş yönetim sistemi bulunuyor. STM, ilk gemide yerlilik oranının yüzde 80’e ulaştığını kaydediyor. Akdeniz’deki Türk deniz unsurlarına ilişkin son tartışmalar ise Transit Haber’in Türk savaş gemileri dosyasında ayrı olarak izleniyor.
ABD neden yabancı tasarıma yöneldi?
Beyaz Saray memorandumuna göre altı büyük askerî gemi programında sipariş yığılması bulunuyor ve tersaneler arasındaki rekabet yetersiz kalıyor. Yönetim, olgun yabancı tasarımları kısa vadede kullanırken yeni tersane yatırımı, teknoloji transferi ve iş gücü eğitimini ABD’ye çekmek istiyor. Yeni fırkateyn ihtiyacı da Donanmanın yüzey filosundaki görev dağılımıyla bağlantılı. Arleigh Burke sınıfı muhripler yüksek yoğunluklu savaş için tasarlanmış olsa da daha düşük tehditli görevlerde de kullanılıyor; daha küçük bir fırkateyn sınıfının bu görevlerin bir bölümünü devralması planlanıyor.
Washington’ın seçenekleri arasında yalnız Türk tasarımı yok. USNI’nin kaynakları Mitsubishi Heavy Industries tarafından geliştirilen Mogami sınıfının ihracat sürümünü ve Güney Kore’nin Chungnam sınıfını da aynı çalışma içinde saydı. Adaylardan hangisinin teknik veya mali değerlendirmede önde olduğuna ilişkin resmî bir sıralama yayımlanmış değil.
Kongre yabancı gemi planını sınırlayabilir mi?
Yabancı tersanede ilk iki gövdenin üretilmesi seçeneği Kongrede tartışmalı. USNI’nin incelediği 2027 savunma politikası taslaklarına göre Senato Silahlı Hizmetler Komitesi, yönetimin yabancı gemi inşasında kullanmak istediği muafiyeti daraltan bir hüküm hazırladı. Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesinin taslağında ise yabancı tersanede inşa edilmiş bir Amerikan savaş gemisinin alımına ayrılan fonları engellemeye dönük hüküm bulunuyor. Nihai savunma yasasının metni henüz kesinleşmediği için bu maddelerin yürürlüğe girip girmeyeceği belli değil.
Türkiye seçilirse ilk gemiler nerede üretilecek?
Beyaz Saray’ın ilan ettiği model esas alınırsa yabancı üretici ilk iki gemiyi kendi ana tersanesinde inşa edebilecek. Devam eden seri üretim ise ABD’ye taşınacak. Bu yolun İstanbul sınıfına uygulanması için önce Donanmanın tasarımı seçmesi, sözleşme ve bütçe aşamalarının tamamlanması, yabancı inşa muafiyetinin işletilmesi ve Kongrenin ilgili finansmanı engellememesi gerekiyor. Şu anda bu adımların hiçbirinin Türkiye lehine sonuçlandığına dair resmî açıklama yok.
12 Kasım’daki değerlendirme takvimi yaklaşırken İstanbul sınıfı, Japon ve Güney Koreli tasarımlarla birlikte incelenen seçeneklerden biri. Beyaz Saray’ın belgesi yabancı üretim için bir yol açtı; hangi tasarımın seçileceği, kaç gemi alınacağı ve ilk sözleşmenin ne zaman imzalanacağı açıklanmadı. Mevcut aşamada Türk fırkateyni satın alınmış değil; İstanbul sınıfı aday tasarımlar arasında bulunuyor.
Kaynaklar
Naval News’in 10 Eylül 2026 tarihli incelemesi, ABD programıyla ilişkilendirilen adaylar arasında Türkiye’nin İstanbul sınıfını, Güney Kore’nin Chungnam sınıfını ve Japonya’nın geliştirilmiş FFM tasarımını sayıyor. İnceleme ayrıca Japon savunma sanayisinde ABD’de yapılması istenen yatırımın maliyeti konusunda çekinceler bulunduğunu aktarıyor.
WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.
Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.