Putin’den Avrupa’ya: “Ukrayna’ya asker göndermek Rusya ile savaş demek”

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 11 Eylül’de Yeni Delhi’de gazetecilerin sorusunu yanıtlarken Avrupa ülkelerinin Ukrayna’ya asker gönderme ihtimaline doğrudan karşı çıktı. Rus lider, Avrupa’nın Ukrayna topraklarına asker sevk etmeyi konuştuğunu söyleyerek böyle bir adımın Rusya ile savaş olacağını ifade etti. Aynı açıklamada Moskova’nın Avrupa ülkelerini tehdit etmediğini ve onlarla çatışma için gerekçe görmediğini savundu.

Kremlin’in yayımladığı resmî soru-cevap kaydında Putin’in sözleri şu şekilde yer aldı: “Şimdi Ukrayna topraklarına nasıl asker göndereceklerini düşünüyorlar. Bu, Rusya ile savaş demektir.” Putin devamında Avrupa’da Rus tehdidi anlatısının kullanıldığını ileri sürdü ve Moskova’nın Avrupa ülkelerine saldırma niyeti bulunmadığını söyledi.

Avrupa’nın planladığı askerî güç ne zaman devreye girecek?

Uyarının hedefindeki plan, Birleşik Krallık ve Fransa öncülüğünde oluşturulan “Coalition of the Willing” çatısı altındaki Multinational Force – Ukraine hazırlığı. Planın resmî metinlerinde birliklerin devam eden savaş sırasında cepheye gönderileceği yazmıyor. Birleşik Krallık hükümetinin 24 Ağustos açıklaması, Çok Uluslu Gücün ancak güvenilir bir çatışmasızlık hali sağlandıktan sonra konuşlandırılmak üzere hazırlandığını belirtiyor. Metin, gücü gelecekteki güvenlik garantilerinin bir parçası olarak tanımlıyor.

Hazırlık yalnız siyasi deklarasyon düzeyinde değil. İngiltere Savunma Bakanlığının 24 Temmuz duyurusuna göre İngiliz Korgeneral Tom Bateman, Paris’te düzenlenen devir töreniyle kuvvetin komutasını Fransız komutandan aldı. Duyuruda gücün iki ana amacı Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin yeniden yapılanmasına destek vermek ve güvence sağlamak olarak tarif edildi. Duyuru ayrıca hava ve deniz devriyeleriyle eğitim desteğinden söz ediyor.

Avrupa askerleri bugün Ukrayna’ya mı gönderiliyor?

Hayır. Açıklanmış resmî plan, Avrupa askerlerinin mevcut savaş devam ederken Rus kuvvetleriyle çatışmak üzere Ukrayna’ya girmesini öngörmüyor. Avrupa Konseyinin yayımladığı 6 Ocak Paris Deklarasyonu, güvence tedbirlerinin Ukrayna’nın talebi üzerine ve güvenilir bir çatışmasızlık sağlandıktan sonra uygulanacağını kayda geçiriyor. Belge, güvence tedbirlerinin Avrupa öncülüğünde yürütülmesini ve koalisyondaki Avrupa dışı ülkelerin de katkıda bulunabilmesini öngörüyor.

Bu zamanlama farkı Moskova ile Avrupa arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırmıyor. Rusya, ateşkesten sonra bile Batılı askerlerin Ukrayna’da bulunmasına uzun süredir karşı çıkıyor. Avrupa tarafı ise böyle bir gücü, olası bir barış anlaşmasından sonra yeni bir Rus saldırısını caydıracak güvenlik düzeninin parçası olarak kuruyor. Taraflar aynı planı farklı güvenlik varsayımlarıyla ele alıyor.

Putin neden “Rusya ile savaş” ifadesini kullandı?

Rus lider, yabancı askerlerin Ukrayna’da konuşlanmasını Rusya’nın güvenliğine doğrudan temas eden bir adım olarak tanımlıyor. Yeni Delhi’deki açıklamasında Batılı ülkelerin Ukrayna üzerinden Rusya’yı zayıflatmaya çalıştığını savundu ve Avrupa’daki hükümetleri toplumlarını Rusya ile çatışmaya sürüklemekle suçladı. Aynı konuşmada Avrupa’yı tehdit etmediğini söylemesi, Moskova’nın iki mesajı eş zamanlı vermesine yol açtı: Rusya Avrupa’ya saldırı planı olmadığını savunuyor, fakat Avrupa askerinin Ukrayna’ya girmesini savaş eşiği olarak ilan ediyor.

Associated Press de 12 Eylül tarihli haberinde Putin’in Avrupa askerleri konusundaki uyarısını aktarırken açıklamanın Ukrayna’daki yoğun hava saldırılarının sürdüğü bir dönemde geldiğini yazdı. AP’ye göre Rus saldırılarında sekiz sivil hayatını kaybetti, çok sayıda kişi yaralandı. Savaş sahasında karşılıklı dron ve füze saldırıları devam ederken diplomatik görüşmeler de ateşkes ve güvenlik garantileri başlıklarında sonuç üretmeye çalışıyor.

Moskova ile Avrupa arasındaki gerilim son haftalarda nasıl büyüdü?

Yeni uyarı, Rusya ile Avrupa arasındaki gerilimin yalnız Ukrayna cephesiyle sınırlı olmadığı bir dönemde geldi. Transit Haber’de 25 Ağustos’ta Rus ticari gemilerine el konulması halinde Putin’in misilleme tehdidini aktarmıştık. Rus petrolünü taşıyan gölge filo üzerindeki yaptırım tartışması da iki taraf arasındaki gerilimi büyütüyor.

Washington da doğrudan NATO-Rusya çatışması ihtimalini izliyor. CIA Direktörü John Ratcliffe’in Moskova ziyaretine ilişkin dosyada, ABD’nin Rusya’ya NATO ülkelerine yönelik olası saldırı konusunda uyarı götürdüğü iddiasını ve Donald Trump’ın Putin’in NATO toprağına saldırmayacağını söylediğini aktardık. Trump yönetimi ayrıca Avrupa’dan geçmiş Ukrayna yardımlarının parasını geri isteme çizgisini gündeme taşıdı; bu talebin ayrıntılarını ayrı haberde aktardık.

Şu anda kesinleşmiş olan ne?

11 Eylül itibarıyla kesinleşen iki ayrı durum var. Putin, Avrupa askerinin Ukrayna’ya gönderilmesini Rusya ile savaş olarak değerlendireceğini açıkça söyledi. Avrupa öncülüğündeki Çok Uluslu Güç ise hazırlanıyor ve komuta yapısı kurulmuş durumda; fakat resmî belgelerde konuşlanma şartı güvenilir bir ateşkes veya çatışmaların sona ermesi olarak yazılmış. Avrupa askerlerinin bugün Ukrayna cephesine gönderildiğine ilişkin alınmış bir karar bulunmuyor.

Sonraki eşik, Ukrayna savaşında gerçekten bir ateşkes zemini oluşup oluşmayacağı ve böyle bir durumda koalisyon ülkelerinin hangi kuvvetleri sahaya göndermeyi kabul edeceği olacak. Moskova ise daha bu aşamaya gelinmeden kendi kırmızı çizgisini ilan etti. Avrupa başkentlerinin açıklayacağı kuvvet yapısı ve görev kuralları, planın askerî kapsamını belirleyecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Lavrov Almanya için ‘fiilen bize savaş ilan ediyor’ dedi