Kosova’nın eski cumhurbaşkanı Haşim Taçi savaş suçlarından 25 yıl hapse mahkûm edildi

Kosova‘nın eski Cumhurbaşkanı Haşim Taçi, Lahey‘deki Kosova Uzmanlık Daireleri tarafından savaş suçlarından 25 yıl hapse mahkûm edildi. Mahkemenin 16 Eylül’de yayımladığı resmî karar özetine göre Taçi ile birlikte Kadri Veseli, Rexhep Selimi ve Jakup Krasniqi keyfî gözaltı, zalimane muamele, işkence ve cinayet şeklindeki dört savaş suçundan cezai sorumlu bulundu. Mahkeme Taçi’ye 25 yıl, Veseli’ye 18 yıl, Selimi’ye 13 yıl ve Krasniqi’ye 25 yıl hapis cezası verdi; sanıkların daha önce gözaltında geçirdiği süreler cezalardan düşülecek.

Türkçede eski Kosova Cumhurbaşkanı’nın adı yaygın olarak Haşim Taçi biçiminde yazılıyor; özgün Arnavutça yazımı Hashim Thaçi. Taçi 1998-1999 Kosova savaşı döneminde Kosova Kurtuluş Ordusu’nun, Türkçede sık kullanılan kısaltmasıyla UÇK’nın önde gelen siyasi ve askerî isimlerinden biriydi. Daha sonra Kosova’nın başbakanı ve cumhurbaşkanı oldu. 2020’de hakkındaki iddianamenin onaylanmasının ardından cumhurbaşkanlığından istifa ederek Lahey’e gitti.

Mahkeme hangi suçları sabit gördü?

Mahkeme heyeti, dört sanığın UÇK’nın siyasi ve askerî hedeflerine karşı olduğu düşünülen kişileri hedef alan ortak suç amacına önemli katkıda bulunduğu sonucuna vardı. Resmî kararda 385 kişinin keyfî biçimde gözaltına alınması, 49 kişinin zalimane muameleye uğraması, 303 kişinin işkence görmesi ve 96 kişinin öldürülmesiyle ilgili savaş suçu sorumluluğu sabit görüldü. Hedef alınanlar arasında farklı siyasi yapılara bağlı Kosovalı Arnavutların yanı sıra Sırp ve Roman azınlıklardan kişiler de bulunuyordu.

Associated Press’in karar sonrası haberinde mahkemenin yargılamayı UÇK’nın bağımsızlık mücadelesinin meşruiyeti üzerinden değil, sanıkların kişisel cezai sorumluluğu üzerinden yürüttüğü vurgulandı. Bu ayrım Kosova’daki siyasi tartışmanın da merkezinde. Taçi ve UÇK’nın birçok destekçisi yargılamanın savaştaki tarihsel bağlamı göz ardı ettiğini savunurken mahkeme, hükmün belirli suçlara ve sanıkların bu suçlardaki sorumluluğuna ilişkin olduğunu belirtiyor.

İnsanlığa karşı suçlardan neden beraat etti?

Kararın önemli ikinci ayağı beraat hükümleri. Mahkeme, savcılığın sivillere karşı yaygın veya sistematik bir saldırının varlığını makul şüphenin ötesinde kanıtlayamadığı sonucuna vardı. Bu çerçevede Taçi ve diğer sanıklar insanlığa karşı suçlamalardan suçlu bulunmadı. Ayrıca bazı belirli savaş suçu olaylarıyla bağlantılı suçlamalarda da beraat kararı çıktı.

Karar kesinleşti mi?

Hayır. Euronews’un karar aktarımında da belirtildiği gibi hüküm ilk derece kararı ve tarafların temyiz hakkı bulunuyor. Taçi’nin savunmasının karara itiraz etmesi bekleniyor. Bu çerçevede haberde ‘kesinleşmiş 25 yıl’ veya temyiz süreci bitmiş gibi bir dil kullanılmamalı. Mahkemenin verdiği ceza şu anda yürürlükteki ilk derece hükmü; nihai hukuki sonuç temyiz sürecinin ardından değişebilir veya onanabilir.

Dava 2023’te başladı ve yüzü aşkın tanığın dinlendiği uzun bir yargılama sürecine dönüştü. Taçi 2020’den beri tutuklu olduğu için cezasında bu süre dikkate alınacak. Karar Kosova’da sert siyasi tepkilere yol açtı; Taçi’nin destekçileri onu bağımsızlık mücadelesinin sembollerinden biri olarak görüyor. Buna karşılık mağdur temsilcileri ve insan hakları kuruluşları mahkûmiyetleri savaş dönemi suçları açısından hesap verebilirlik adımı olarak değerlendiriyor. Bu siyasi tepkiler hükmün kendisinden ayrı tutulmalı.

Kosova Uzmanlık Daireleri, Kosova hukukuna dayanan ancak güvenlik gerekçeleriyle Lahey’de faaliyet gösteren özel bir mahkeme yapısı. Kurumun görevi bütün UÇK’yı veya Kosova’nın bağımsızlık mücadelesini yargılamak değil; belirli kişiler hakkında ileri sürülen suçları ceza hukuku ölçütleriyle incelemek. Taçi davasında da heyet, siyasi ve askerî geçmişten ziyade sanıkların belirli gözaltı merkezleri, kötü muamele ve öldürme olaylarıyla bağlantılı kişisel sorumluluğuna odaklandı. Mahkemenin insanlığa karşı suçlar bakımından beraat kararı vermesi, delil standardının her suç kategorisi için ayrı uygulandığını ortaya koyuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan basınının gözü Söke’ye çevrildi: 51. Komando Tugayı Sisam’ın tam karşısında

Hakan Fidan’dan Suriye mesajı: İsrail’i ‘en büyük potansiyel tehdit’ olarak tanımladı

Rus savaş gemisi Danimarka helikopterine işaret fişeği attı: Komutan ödüllendirildi