Trump, Grönland’ın güvenliği için süresiz yetki ilan etti

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka ve Grönland yönetimleriyle varılan mutabakatın Washington’a adanın güvenliği üzerinde süresiz yetki vereceğini ilan etti. Reuters’ın 18 Eylül 2026’da aktardığı açıklamaya göre Trump, ABD’nin askerî varlığını genişleteceğini ve Washington’ın rakip gördüğü ülkelerin Grönland’da üs kurmasına veya hassas yatırımlar yapmasına izin verilmeyeceğini söyledi. Kopenhag ile Nuuk, Kuzey Kutbu ve Kuzey Atlantik’te savunma iş birliğini güçlendirmeyi öngören mutabakatı doğruladı; anlaşmanın nihai metni henüz açıklanmadı.

Üç hükümetin 18 Eylül tarihli ortak duyurusunda tarafların anlaşmayı gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında imzalamayı beklediği yazıyor. Metin, imzaların ardından ulusal parlamentolardaki gerekli süreçlerden geçilmesini şart koşuyor. Trump’ın “kalıcı kontrol” sözleri, bu aşamada açıklanmış bir siyasi beyan; yeni yetkilerin kesin sınırları ve uygulanma takvimi kamuya açık anlaşma metniyle belirlenmiş değil.

Trump hangi yetkileri üstleneceğini söyledi?

ABD Başkanı, Washington’ın Grönland’ın güvenliğiyle birlikte adanın başka ihtiyaçları üzerinde de kalıcı kontrol sağlayacağını savundu. Reuters’ın haberine göre Amerikan yönetimi, kendisine karşıt ülkelerin bölgede askerî tesis kurmasını engellemeyi ve stratejik nitelikteki yatırımları ABD onayına bağlamayı hedefliyor. Açıklamada hedef alınan ülkelerin adları, yapılacak yatırımların tanımı ve kararların hangi ortak organ üzerinden alınacağına dair ayrıntılı bir hukukî çerçeve yayımlanmadı.

ABD Başkanı ayrıca adada daha geniş bir Amerikan askerî mevcudiyeti oluşturmak için çalışmalara başlayacağını duyurdu. Associated Press’in anlaşmaya ilişkin haberinde askeri kapasite artışı yeni iş birliğinin merkezi başlıklarından biri olarak aktarılıyor. Açıklama, hangi bölgelerde kaç yeni tesis kurulacağını, bunlarda kaç asker bulunacağını veya yeni görevlendirmenin hangi tarihte başlayacağını kesin rakamlarla belirlemiyor.

Danimarka ve Grönland egemenlik konusunda ne dedi?

Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, hükümetin ortak açıklamasında anlaşmanın krallığın egemenliği ile toprak bütünlüğünü ve Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkını tanıdığını söyledi. Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen de anlaşmanın adanın çıkarlarını ve uluslararası iş birliğindeki yerini tanıdığını ifade etti. İki yönetim, savunma düzenlemesini bu esaslar çerçevesinde desteklediklerini açıkladı.

Grönland, Danimarka Krallığı içinde özerk yönetime sahip. Yeni açıklama, adanın ABD toprağına dönüştürüldüğünü veya Danimarka’nın Grönland üzerindeki egemenlik yetkilerinden vazgeçtiğini söylemiyor. Associated Press de adanın statüsünün korunacağını bildiriyor. Washington’ın güvenlikle ilgili kalıcı sorumluluk iddiasının pratikte nasıl uygulanacağı, imzalanacak anlaşma ve ulusal onay işlemleriyle açıklığa kavuşacak.

ABD Grönland’da hangi askerî haklara sahip?

Amerikan askerî varlığı Grönland’da yeni başlamıyor. ABD ile Danimarka arasında 27 Nisan 1951 tarihli savunma anlaşmasını değiştiren 6 Ağustos 2004 tarihli Igaliku metni mevcut. Bu metin, Pituffik adıyla bilinen eski Thule Hava Üssü’nü Grönland’daki savunma alanı olarak sayıyor; yeni savunma alanları oluşturulması halinde önceki anlaşmanın hükümlerine başvurulmasını öngörüyor.

2004 düzenlemesi, ABD’nin askerî operasyonlarında veya tesislerinde önemli değişiklikler yapılmadan önce Danimarka ve Grönland makamlarına danışılmasını ve bilgi verilmesini de içeriyor. Yerel yönetim ile üs komutanlığı arasında iletişim mekanizması kurulması aynı metinde düzenlenmiş. Yeni mutabakatın bu danışma ve tesis hükümlerini değiştirip değiştirmediği, kamuya açılmış bir nihai metin olmadığı için henüz görülemiyor.

Planlanan daha geniş askerî mevcudiyet, mevcut Pituffik yapılanmasından farklı alanlara uzanırsa yeni tesislerin yeri ve hukukî statüsü ayrı düzenlemeler gerektirebilir. Üç hükümetin ortak açıklaması belirli bir üs haritası veya personel sayısı yayımlamadı. Adadaki mevcut Amerikan varlığı ile gelecekte planlanan genişleme, ilan edilen takvimin farklı aşamalarını oluşturuyor.

Anlaşma ne zaman imzalanacak ve yürürlüğe girecek?

Resmî takvime göre imzalar, 19 Eylül itibarıyla gelecek hafta New York’taki BM Genel Kurulu toplantıları sırasında atılacak. 18 Eylül tarihli resmî duyuru imzadan sonra gereken ulusal parlamenter prosedürlerin tamamlanacağını bildiriyor. Hangi parlamentoda hangi tarihte oylama yapılacağı veya anlaşmanın tam yürürlük tarihi ayrıca ilan edilmedi.

Bu ifade tek başına yürürlük tarihini, yabancı yatırımlara getirilecek sınırlamaların kapsamını veya ABD’nin Grönland’da kendi başına karar verebileceği konuları belirlemiyor. Reuters ile Associated Press tarafların askerî mevcudiyeti genişletme konusunda anlaştığını bildirirken, Danimarka ve Grönland’ın resmî açıklaması egemenlik ve iç onay süreçlerini ayrıca kayda geçiriyor.

Kuzey Atlantik güvenliği ve NATO boyutu

Grönland’ın Kuzey Atlantik’teki konumu, ABD ile Danimarka’nın uzun süredir savunma iş birliği yürüttüğü bir alan. Danimarka Başbakanlığı yeni mutabakatı Kuzey Kutbu ve Kuzey Atlantik güvenliğinin güçlendirilmesi olarak tanımladı; Frederiksen, NATO ve Avrupa güvenliğinden de söz etti. 2004 tarihli ABD-Danimarka metni de tarafların NATO çerçevesindeki ortak savunma yükümlülüklerine açık atıfta bulunuyor.

Washington ile Avrupa ülkelerinin güvenlik ve ticaret alanındaki ilişkileri aynı hafta başka bir tartışmaya da sahne oldu: Trump, Kanada’nın Avrupa Birliği’ne önerilen ortak üyeliğine karşı tarife tehdidinde bulundu. Grönland konusunda açıklanan yeni takvim ise Danimarka ve Grönland’ın imzaya katılacağı üçlü bir güvenlik anlaşması üzerinden ilerliyor. Danimarka ile ilgili mevcut ülke ve haber arşivinde ülkenin diğer güncel gelişmeleri de bulunuyor.

Tarafların kamuya açıkladığı son aşama, mutabakatın gelecek hafta imzalanmasının beklendiği ve ulusal işlemlerin ardından yürürlüğe gireceği yönünde. Grönland’daki Amerikan askerî varlığının yeni tesislere hangi şartlarla genişleyeceği ve yatırım onaylarının hangi makamlarca verileceği, açıklanacak anlaşma metnine bağlı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

BM raporunda ABD’ye suçlama: İki saldırıda savaş suçu için ‘makul gerekçe’ bulundu

Trump ABD’yi dizelsiz bıraktı, Amerikalılar bunu da gördü