Tarihi an: ABD, Danimarka ve Grönland birlikte imzaladı

Grönland güvenlik anlaşması, ABD, Danimarka ve Grönland liderlerinin 22 Eylül’de New York’ta attığı imzalarla resmileşti. Metin, Pituffik Üssü’nün genişletilmesini ve iki ilave savunma alanı kurulmasını öngörüyor; yürürlük için parlamento işlemleri gerekiyor.

Haberi dinle Sesli okuma hazır
Yazı boyutu Mobil okuma için
Bu haberde

12 Ekim: Grönland Parlamentosunda ABD anlaşmasına çoğunluk desteği

Grönland Parlamentosu Inatsisartut, ABD ve Danimarka ile 22 Eylül’de imzalanan güvenlik anlaşmasını 12 Ekim 2026’da ilk görüşmede ele aldı. Parlamentonun resmî gündeminde 249 numaralı teklif için ilk görüşme 12 Ekim olarak kaydedildi; ikinci görüşme daha sonraki bir toplantıya bırakıldı. Gündem kaydı, teklifin mevcut biçimiyle ikinci görüşmeye geçtiğini belirtiyor.

Reuters’ın 12 Ekim tarihli parlamento haberine göre koalisyon partileri ve Siumut’un desteği, anlaşmanın milletvekilleri arasında çoğunluk desteğine sahip olduğunu gösterdi. Naleraq lideri Pele Broberg, ABD’ye tanınan geniş haklar karşılığında Grönland halkına sabit bir ödeme güvencesi bulunmadığını söyledi. Dışişleri Bakanı Mute Egede anlaşmayı güvenlik bakımından ileri bir adım olarak nitelendirdi. Eski Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt de anlaşmanın Grönland’a güçlü bir koruma sağladığını savundu.

İki üs ve Golden Dome anlaşmasının kapsamı

22 Eylül’de imzalanan anlaşma, ABD’nin Narsarsuaq ve Mestersvig’de iki savunma alanı oluşturmasının ve Pituffik Uzay Üssü’nü genişletmesinin önünü açıyor. Anlaşma, Golden Dome füze savunma sistemiyle ilgili iş birliğini de kapsıyor. Danimarka Başbakanlığının imza açıklamasına göre anlaşmanın yürürlüğe girmesi için gerekli parlamento işlemlerinin tamamlanması gerekiyor. Inatsisartut’ta 12 Ekim’de yapılan işlem ilk görüşme aşamasıydı; sonraki görüşme ve oylama bekleniyor.

Muhalefetin gündeme getirdiği ekonomik karşılık ve uygulama ayrıntıları, anlaşmanın Grönland’daki parlamenter tartışmasının başlıkları arasında. Siumut lideri Erik Jensen ise Grönland’ın kendisini ilgilendiren savunma anlaşmalarında doğrudan taraf olarak yer almasını uzun süredir savunduklarını belirterek anlaşmayı desteklediklerini açıkladı. Danimarka hükümetinin yayımladığı imza açıklaması, Danimarka Krallığı’nın egemenliğiyle Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkının anlaşmada tanındığını kaydediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, 22 Eylül 2026’da New York’taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi’nde Grönland güvenlik anlaşması metnini imzaladı. Danimarka Başbakanlığının 22 Eylül tarihli açıklamasında üç liderin törene katıldığı ve anlaşmanın Arktik ile Kuzey Atlantik’te savunma iş birliğini güçlendirmek üzere düzenlendiği bildirildi. Taraflar, 18 Eylül’de anlaşmaya varıldığını ve imzanın BM Genel Kurulu sırasında atılmasının planlandığını duyurmuştu. İmzalanan metin, 1951 tarihli ABD-Danimarka savunma anlaşmasını ve onunla ilgili sonraki düzenlemeleri tamamlıyor.

Beyaz Saray tarafından yayımlanan anlaşma metni, ABD’nin Grönland’daki Pituffik Uzay Üssü’nde faaliyetlerini modernleştirip genişletebilmesine izin veriyor. ABD, Narsarsuaq ve Mestersvig’de ilave savunma alanları oluşturabilecek. Bu alanların teknik ayrıntıları ve uygulama koşulları taraflar arasında ayrıca kararlaştırılacak. Yeni düzenleme, ABD’nin askerî uçakları ve resmî gemileri için Grönland içindeki hareket ve erişim haklarını da belirliyor. Yürürlük tarihi, Danimarka ile Grönland’daki parlamento işlemlerinin tamamlanmasının ardından diplomatik notayla belirlenecek.

Anlaşma New York’ta imzalandı

Reuters’ın 22 Eylül’de aktardığı imza töreninde Trump, Frederiksen ve Nielsen aynı masada anlaşmayı imzaladı. Frederiksen, düzenlemenin Danimarka Krallığı’nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanıdığını söyledi. Nielsen ise Grönland halkının kendi geleceğini belirleme hakkının metinde yer aldığını belirtti. Üç liderin açıklamaları, Danimarka’nın resmî duyurusunda da yayımlandı. Grönland, Danimarka Krallığı bünyesindeki özerk statüsünü koruyor; anlaşmanın giriş bölümünde bu statüyle birlikte Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkına atıfta bulunuluyor.

Pituffik, Narsarsuaq ve Mestersvig için hangi hükümler kabul edildi?

Anlaşmanın IV. maddesinde mevcut Pituffik Uzay Üssü’ndeki Amerikan faaliyetlerinin modernleştirilmesi ve genişletilmesi öngörülüyor. ABD, Narsarsuaq ve Mestersvig’de de savunma alanları oluşturabilecek. Taraflar uygulama koşullarını daha sonra ortak kararla belirleyecek. Aynı madde, ileride başka bir savunma alanı önerilmesi halinde tarafların ortak komitede görüşmesini düzenliyor. Komitede 90 gün içinde uzlaşı sağlanamaması halinde konu bakan yardımcısı ve ardından bakan düzeyine taşınacak. İmzalanan metnin IV. maddesi yeni tesislerle ilgili mal ve hizmet sözleşmelerinin mümkün olan en geniş ölçüde Grönland’daki işletmelere verilmesini de öngörüyor.

ABD’nin Grönland’daki askerî varlığı 1951 savunma anlaşmasına dayanıyor. Pituffik, daha önce Thule Hava Üssü adıyla biliniyordu. 2004 tarihli Igaliku düzenlemesi, mevcut savunma iş birliğine Grönland yönetiminin katılımını ve bilgi alışverişini de kapsıyordu. 22 Eylül’de imzalanan yeni metin bu eski düzenlemelere atıfta bulunuyor; Narsarsuaq ve Mestersvig’deki ilave alanların işletilmesi için ayrı teknik mutabakatlar yapılmasını öngörüyor. Anlaşmada iki noktaya ilişkin nihai inşaat tarihi veya personel sayısı verilmiyor.

Askerî hareketlilik ve üçüncü ülkelerin tesisleri

VI. madde, ABD’ye ait resmî uçakların Grönland’da uçuş ve inişini, askerî unsurların savunma alanları arasındaki kara, hava ve deniz hareketliliğini ve resmî gemilerin karasularındaki geçişini düzenliyor. Tarafların üzerinde mutabık kalacağı istisnalar saklı tutuluyor. IX. maddeye göre NATO üyesi olmayan devletler, taraflar aksini kararlaştırmadıkça Grönland’da kendilerine ait insanlı veya insansız askerî tesis kuramayacak ya da sürekli askerî güç bulunduramayacak. Anlaşmanın VI ve IX. maddeleri ilgili hakları ve üçüncü ülkelere yönelik koşulları ayrı başlıklar altında sıralıyor.

X. maddede kritik altyapı ve doğal kaynak çıkarımı gibi hassas faaliyetlerde üçüncü ülke yatırımları için güvenlik incelemesi düzenleniyor. NATO üyesi, NATO ortağı veya Avrupa Birliği üyesi olmayan devletlerden gelen yatırımcıların ulusal güvenlik ya da kamu düzenini tehdit edebilecek kontrol, önemli etki veya kamuya açık olmayan bilgiye erişim elde etmesine sınırlama getiriliyor. Tarafların güvenlik tehdidi bulunmadığı konusunda anlaşması halinde istisna uygulanabiliyor. Denetim yetkisi Grönland tarafından, Danimarka Krallığı makamlarıyla iş birliği içinde kullanılacak.

Anlaşma ne zaman yürürlüğe girecek?

22 Eylül tarihli imzaya rağmen yürürlük için parlamenter süreç devam ediyor. Anlaşmanın XII. maddesi, Danimarka Krallığı ile Grönland’ın gerekli parlamento işlemlerini tamamladığını ABD’ye diplomatik notayla bildirdiği tarihte yürürlüğün başlayacağını düzenliyor. Danimarka Başbakanlığı da ulusal işlemlerin tamamlanmasının gerektiğini açıkladı. Yürürlük tarihi, diplomatik notanın iletileceği güne bağlı. XI. madde anlaşma için bitiş tarihi öngörmüyor; tarafların ortak rızasıyla değişiklik yapılabiliyor.

XI. madde, Grönland’ın ileride bağımsız olma hakkını kullanması halinde bağımsız devletin NATO üyeliğini sürdürmesi veya bu üyeliğe başvurması ve anlaşmadaki hak ve yükümlülükleri üstlenmesi için Danimarka ile Grönland’ın birlikte gerekli düzenlemeleri yapmasını öngörüyor. Anlaşma, Grönland’ın güncel statüsünü değiştirmiyor. Danimarka hükümeti ile Grönland yönetimi, 22 Eylül’deki açıklamalarında NATO çerçevesindeki savunma iş birliğine devam edeceklerini bildirdi.

Türkiye ve NATO açısından anlaşmanın kapsamı

Türkiye NATO üyesi; Danimarka ve ABD de aynı ittifakın üyeleri. Anlaşmanın II. maddesi Arktik bölgesinde NATO’nun faaliyetlerinin genişletilmesine ilişkin ortak tutumu kaydediyor. Taraflar ortak tatbikatların artırılmasına ve istihbarat iş birliğine de destek veriyor. IX. madde NATO dışındaki devletlerin askerî tesis kurmasını tarafların mutabakatına bağlıyor. Türkiye’ye yönelik yeni bir vize, sınır geçişi ya da seyahat koşulu bu metinde düzenlenmiyor. Kuzey Avrupa’daki askerî gelişmelerle ilgili Danimarka helikopteri ile Rus savaş gemisi arasında yaşanan 16 Eylül olayı ise Baltık Denizi’nde meydana geldi; Grönland anlaşmasının hükümlerinden ayrı bir gelişme olarak kayda geçti.

Kaynaklar

Bu haberi yapay zekaya sor

Kritik vize ve seyahat gelişmelerini kaçırmayın

WhatsApp kanalımızda yalnızca önemli uyarıları, Telegram kanalımızda ise tüm haber akışını paylaşıyoruz.

Bu içerikten yararlanabilirsiniz

Kısa alıntılar; içerik değiştirilmeden, “Transit Haber” kaynak olarak belirtilerek ve bu habere aktif bağlantı verilerek kullanılabilir. İçeriğin tamamının izinsiz yeniden yayımlanmasına izin verilmez.

Yorum yapın

Yorumunuz yayımlanmadan önce incelenir. Yorum kaydına e-posta, website, IP adresi veya tarayıcı bilgisi eklenmez. Görünen ad alanında takma ad kullanabilirsiniz; yorumunuza kişisel veya özel nitelikli bilgi yazmayın. KVKK Aydınlatma Metni

Haberi paylaş

Sıradaki haber

Danimarka vizesinde sıra ekime geldi: Büyükelçilik yeni tarihi açıkladı

Haber otomatik yüklenemezse normal bağlantısından okuyabilirsiniz.