ABD, BM’ye gidecek liderlerin önüne vize engeli çıkardı

Birleşmiş Milletlerin (BM) 81. Genel Kurul görüşmeleri için New York’a gitmek isteyen Filistin, Sudan ve Uganda heyetleri ABD vize işlemlerinde farklı engellerle karşılaştı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın salona gelmesine izin veren bir vize çıkarılmadı; Sudan lideri Abdülfettah el-Burhan’ın başvurusu sonuçlanmadığı için seyahati ertelendi. Uganda hükümetinin göndermek istediği heyetten ise yalnızca beş kişiye vize verildi. BM vize krizi kapsamında üç ülkenin karşılaştığı işlemler ve açıklanan gerekçeler birbirinden farklı.

BM Genel Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli toplantı kaydına göre Filistin heyetinin yüz yüze katılımının engellenmesi üzerine Mahmud Abbas’ın önceden kaydedilmiş konuşmasının salonda yayımlanmasına izin verildi. Sudan konusunda BM Sekretaryası ABD makamlarıyla görüşmeyi sürdürürken Uganda Başkan Yardımcısı Jessica Alupo beş kişilik ekiple New York’a ulaştı. Üç başlıkta da heyetlerin toplantıya hangi düzeyde katılabildiği, vize işlemlerinin sonucuna göre değişti.

Mahmud Abbas’a vize verilmedi, BM video konuşmasını kabul etti

ABD Dışişleri Bakanlığının 16 Eylül tarihli duyurusunda Filistin Yönetimi ile Filistin Kurtuluş Örgütü yetkililerine yönelik vize yaptırımlarının uzatıldığı açıklandı. Washington; tarafların önceki taahhütlerine uymadığını, uluslararası mahkemelerde İsrail’e yönelik girişimlerde bulunduğunu ve barış sürecini olumsuz etkileyen faaliyetlerini sürdürdüğünü savundu. Açıklamada BM’deki Filistin Gözlemci Misyonuna bildirilmiş personel için mevcut istisnanın korunduğu belirtildi. Bu istisna Mahmud Abbas’ın Genel Kurula şahsen katılabilmesini sağlamadı.

Reuters’ın 17 Eylül tarihli haberinde Filistinli yetkililerin, Abbas’ın giriş vizesinin verilmediğini doğruladığı aktarıldı. Filistin tarafı, kararı BM çalışmalarına katılım hakkının kısıtlanması olarak değerlendirdi. BM’de Filistin’i temsil eden Riyad Mansur da ABD’nin ev sahibi ülke anlaşmasından doğan yükümlülüklerine işaret etti. İlgili vize kararları Filistin Yönetimi mensuplarını hedefliyor; ABD’nin ülkedeki tüm Filistin vatandaşlarına yönelik yeni bir genel seyahat yasağı ilan ettiği sonucunu doğurmuyor.

BM Genel Kurulunda 17 Eylül’de yapılan oylamada 152 ülke Abbas’ın önceden kaydedilmiş konuşmasının sunulmasını kabul etti; ABD, İsrail ve Paraguay karşı oy kullandı, dört ülke çekimser kaldı. Karar Filistin Devleti adına salonda bulunan temsilcinin konuşmayı takdim etmesini de öngörüyor. Filistin’in BM’deki temsilinin devam etmesi ile devlet başkanının New York’a bizzat seyahat edebilmesi bu süreçte ayrı konular olarak kaldı.

Sudan lideri Burhan’ın vize başvurusu neden bekliyor?

Reuters’ın 22 Eylül’de ulaştığı 21 Eylül tarihli diplomatik mektupta Sudan’ın BM Daimi Temsilcisi el-Haris İdris, Genel Sekreter António Guterres’ten Burhan ve heyetinin vizelerinin çıkarılması için ABD nezdinde girişimde bulunmasını istedi. BM Sözcüsü Stéphane Dujarric, Genel Sekreterin vizenin henüz verilmemesinden kaygı duyduğunu ve Sekretaryanın konuyu ABD makamlarına taşıdığını açıkladı. Sudan lideri daha önce de ülkesini BM Genel Kurulunda temsil etmişti.

Reuters’ın 23 Eylül’de yayımlanan devam haberinde Sudanlı üst düzey bir kaynağın Burhan’ın New York seyahatini ertelediği, ancak kendisine resmî vize ret bildirimi yapılmadığı yönündeki açıklaması yer aldı. Sudanlı bir diplomatik kaynak ile Amerikalı ve Sudanlı yetkililere yakın bir Batılı analist, ABD’nin vize verilmesini Washington’ın önerdiği 90 günlük ateşkes planının kabulüne bağladığını ileri sürdü. ABD Dışişleri Bakanlığı bu koşulu kamuya açık bir kararla doğrulamadığı için ateşkes ile vize arasındaki bağlantı kaynakların iddiası olarak kalıyor.

Sudan’da Nisan 2023’te ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında başlayan savaş sürüyor. ABD’nin ateşkes girişimine Mısır, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleriyle birlikte yürüttüğü diplomatik temaslar eşlik ediyor. Sudan ordusu, daha önceki ateşkeslerin karşı tarafa yeniden toparlanma imkânı verdiğini savunarak yeni plana itiraz etmişti. Vize başvurusunun son durumu ile ateşkes müzakerelerinin seyri hakkında açıklama yapılmadıkça Burhan için kesinleşmiş bir ret veya imzalanmış anlaşma bulunduğu söylenemiyor.

Uganda heyetinden yalnızca beş kişi New York’a gidebildi

Uganda gazetesi Daily Monitor’un 22 Eylül tarihli haberine göre Başkan Yardımcısı Jessica Alupo’nun başkanlığındaki BM heyetine katılması planlanan çok sayıda üst düzey yetkili ABD vizesi alamadı. Gazetenin diplomatik kaynakları, üzerinde uzlaşılan isim listesinin önce on bire, ardından yediye ve sonunda beşe indiğini bildirdi. New York’a ulaşan ekipte Alupo’nun yanı sıra koruması, Sağlık Bakanı, Sağlık Bakanlığı müsteşarı ve bir dışişleri yetkilisi bulunuyor.

Gazeteye açıklama yapan ABD Büyükelçiliği, bireysel vize dosyalarının gizli olduğunu belirterek söz konusu başvuruların neden sonuçlandırılmadığını açıklamadı. Diplomatik kaynaklar sağlıkla ilgili kısıtlamaların etkili olmuş olabileceğini ileri sürüyor. ABD Dışişleri Bakanlığı 18 Mayıs 2026’da Kampala Büyükelçiliğindeki rutin vize hizmetlerinin Ebola salgını nedeniyle geçici olarak durdurulduğunu duyurmuştu. Ancak bu genel duyuru, BM heyetindeki her bir görevlinin başvurusunun aynı nedenle reddedildiğini kanıtlamıyor.

BM merkezine girişte ABD’nin hangi yükümlülükleri var?

BM’nin 17 Eylül’deki resmî toplantı kaydı 1947 tarihli BM Genel Merkez Anlaşması’nın 11, 12 ve 13. bölümlerine atıf yapıyor. Anlaşma, BM işleri için New York’taki merkeze seyahat eden temsilcilerin geçişinin kolaylaştırılmasını ve gerekli vizelerin ücret alınmadan mümkün olan en kısa sürede verilmesini düzenliyor. BM Hukuk Müşavirliğinin ev sahibi ülke komitesine sunduğu görüş de merkez bölgesine erişim ile ABD’nin genel ülkeye giriş yetkisi arasındaki hukuki ayrımı ele alıyor.

ABD yönetimi Filistinli yetkililere yönelik yaptırım kararında ulusal mevzuata ve Filistin Yönetiminin faaliyetlerine dayanıyor. Filistin temsilcileri ise BM Genel Merkez Anlaşması’nın toplantılara katılımı güvence altına alan hükümlerinin uygulanmasını istiyor. Sudan dosyasında BM Sekretaryası vizenin çıkmaması üzerine doğrudan ABD makamlarıyla temas kurdu. Uganda heyetine ilişkin tek tek ret gerekçeleri açıklanmadığından bu başvuruların hukuki durumuna ilişkin kesin bir hüküm bulunmuyor.

Erdoğan, Abbas’ın iki yıldır BM salonuna gelemediğini söyledi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 22 Eylül’deki BM Genel Kurulu konuşmasında Mahmud Abbas’ın üst üste iki yıldır salonda yer alamamasına değinerek Filistin’in temsil edilmesi gerektiğini belirtti. Erdoğan, Genel Kurulda Filistin meselesini ve BM kurumlarının işleyişine ilişkin reform çağrısını da gündeme getirdi. Türkiye’nin BM’de yaptığı açıklamalar, 17 Eylül’de Türkiye ile İsrail temsilcileri arasında yaşanan Suriye tartışmasının ardından geldi.

Türkiye’nin Filistin ile temasları, Filistin pasaportuna uygulanan Türkiye vize rejiminden ayrı yürütülüyor. Abbas’ın New York’a girişine ilişkin karar ABD’nin ev sahibi ülke yetkileri çerçevesindeki bir işlem; Türkiye’de Filistinli yolculara uygulanan giriş kurallarını değiştirmiyor. ABD’nin olağan konsolosluk vize randevularına ilişkin uygulamaları da BM heyetleri için düzenlenen diplomatik seyahatlerden farklı bir başvuru hattı oluşturuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

BM raporunda ABD’ye suçlama: İki saldırıda savaş suçu için ‘makul gerekçe’ bulundu

Yunanistan, Ege anlaşmazlıklarını New York’a taşıyacak