Trump’tan Suudi Arabistan ve İsrail çıkışı: “Ben olmasaydım ikisi de olmazdı”

Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump’ın TIME dergisine 28 Eylül’de Beyaz Saray’da verdiği röportajda geldi. Trump, Suudi Arabistan’la ilişkilerinin sorulması üzerine Riyad’ı koruduğunu söyledi ve “Ben başkan olmasaydım Suudi Arabistan şu anda burada olmazdı. İsrail de olmazdı” ifadesini kullandı. TIME’ın yayımladığı röportaj dökümü, açıklamanın Trump’ın Husi saldırıları sonrasında Washington-Riyad ilişkilerine ilişkin bir soruya verdiği yanıtta yer aldığını ortaya koyuyor.

Aynı yanıtta Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’la ilişkisinin “çok iyi” olduğunu söyleyen Trump, iki ülkeye ilişkin iddiasını da tekrarladı. CBS News, 1 Ekim’de yayımladığı canlı gelişmeler sayfasında sözleri TIME röportajına dayanarak aktardı. NDTV Profit da aynı ifadeleri röportaj dökümünden aktardı. Açıklama, Trump’ın ABD’nin Suudi Arabistan ve İsrail’e verdiği güvenlik desteğine ilişkin kendi değerlendirmesiydi.

Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması hangi soruya yanıt olarak geldi?

Röportajı yapan TIME muhabirleri Trump’a, Husi saldırılarının ardından Suudi Arabistan’ın ABD’nin yeterince destek vermediği düşüncesiyle rahatsız olduğuna ilişkin haberleri hatırlattı ve Riyad’la mevcut ilişkisini sordu. Trump “iyi” yanıtını verdikten sonra Suudi Arabistan için çok şey yaptığını ve ülkeyi koruduğunu söyledi. Ardından Suudi Arabistan ile İsrail’in kendi başkanlığı olmasa varlıklarını sürdüremeyeceğini ileri sürdü. Sorunun çerçevesi, Suudi Arabistan’ın Washington’dan beklediği askerî desteğin sınırları ve iki ülke arasındaki güvenlik ilişkisinin mevcut durumuydu.

Röportajdaki bu bölüm, Trump’ın Suudi Arabistan’ın güvenliği konusunda daha önce yaptığı açıklamalarla benzer bir çizgide. ABD’nin Körfez’deki güvenlik rolünü kendi yönetiminin askerî ve diplomatik kararları üzerinden çerçeveleyen başkan, bu kez Suudi Arabistan ile İsrail’i aynı cümlede anarak iki ülkenin varlığını kendi başkanlığına bağladı.

Açıklamanın arka planında Husi saldırıları var

Bu sorunun arka planında, Yemen’deki Husilerin Suudi hedeflerine yönelik saldırıları ve Riyad’ın Washington’dan daha güçlü askerî destek istediğine ilişkin haberler üzerine kuruldu. Transit Haber’in 11 Eylül tarihli haberinde, Axios’un Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın Trump’ı iki kez arayarak Husilere karşı ABD saldırısı istediği, Trump’ın ise talebi kabul etmediği iddiası aktarılmıştı. O haberin ana iddiası Beyaz Saray ve Suudi makamlarınca kamuya açık biçimde doğrulanmamıştı. Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması, bu güvenlik tartışmasının ardından geldi.

Röportajdaki yeni sözler, Husi saldırıları sonrasında Washington-Riyad ilişkilerinin durumuna ilişkin soruya verilen doğrudan yanıttı. Trump, Muhammed bin Selman’ı sevdiğini ve ilişkilerinin iyi olduğunu söyledi. Suudi Arabistan yönetiminden 1 Ekim’de yayımlanan bu sözlere ilişkin aynı gün içinde kamuya açık bir yanıt gelmedi.

Trump İsrail için daha önce de benzer sözler kullandı

İsrail’in kendi başkanlığı olmadan varlığını sürdüremeyeceği iddiası daha önce de Trump’ın açıklamalarında yer aldı. 8 Temmuz’da gazetecilerin İsrail seçimleriyle ilgili sorularını yanıtlarken, farklı bir ABD başkanı olması halinde İsrail’in bugün var olmayacağını söyledi. American Presidency Project’in yayımladığı konuşma dökümünde Trump, İsrail’in İran tarafından “parçalanmış” olacağını öne sürdü.

İsrail konusunda bu söylem Trump’ın ikinci dönemindeki dış politika anlatısının sık tekrarlanan unsurlarından biri. Trump; Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınması, ABD büyükelçiliğinin taşınması ve Golan Tepeleri konusunda aldığı kararları İsrail’e verdiği desteğin göstergeleri olarak sıralıyor. TIME röportajında ise bu kez Suudi Arabistan’ı da aynı güvenlik çerçevesine dahil etti.

Suudi Arabistan ile İsrail aynı güvenlik cümlesinde neden yer aldı?

İki ülkenin aynı cümlede anılması, Washington’ın Orta Doğu’daki iki farklı güvenlik ilişkisini tek başkanlık iddiasında bir araya getirdi. Suudi Arabistan ABD’nin uzun süredir bölgedeki önemli güvenlik ve savunma ortaklarından biri; İsrail ise Washington’ın en yakın askerî müttefiklerinden. Röportajda bu iki ilişkinin ayrıntıları açılmadı; Trump kendi yönetiminin koruma rolünü öne çıkardı. Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması, bu iki güvenlik ilişkisinin aynı başkanlık iddiasında birleştirildiği bölüm oldu.

Transit Haber’in Mekke Anlaşması haberinde, Trump’ın Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki ortak savunma anlaşmasını desteklediği ve üç ülkeyi tebrik ettiği aktarılmıştı. askerî güç karşılaştırması dosyasında ise Suudi Arabistan’ın bölgesel savunma kapasitesi ayrı verilerle ele alınmıştı. TIME röportajındaki son sözler, Trump’ın Riyad’la ilişkisini ABD koruması üzerinden tanımladığı yeni bir başkanlık açıklaması olarak bu dosyaya eklendi.

Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması neyi değiştirdi?

Röportaj yeni bir savunma anlaşması veya yeni bir askerî karar açıklamadı. Trump Suudi Arabistan İsrail açıklaması açısından somut yeni gelişme, Trump’ın TIME röportajında Suudi Arabistan ve İsrail’in varlığını kendi başkanlığı ve ABD korumasıyla ilişkilendiren doğrudan siyasi değerlendirmesiydi. CBS News ve diğer uluslararası yayınlar da açıklamayı bu bağlamda aktardı.

Röportaj 28 Eylül’de yapıldı ve 1 Ekim’de yayımlandı. Aynı görüşmede İran savaşı, İsrail siyaseti, ABD ekonomisi ve yapay zekâ da konuşuldu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Trump BM’de İran için iki seçenek sundu: Anlaşma ya da “yok etmek”

ABD’li albaydan olası Türkiye-İsrail savaşı uyarısı: Bu iki ülkeyle sınırlı kalmaz

İsrail’e giden uçakta kaçırılma alarmı: Kaptan bıçaklandı, iki pilot hastanede

Netanyahu’yu ağırlayan BAE’ye İran’dan uyarı: “Sonuçları iyi olmayacak”