Axios yazdı: Suudi Veliaht Prens Trump’tan Husileri vurmasını istedi, ABD reddetti

Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışma yeniden tırmanırken Washington’ın nasıl davranacağına ilişkin yeni bir iddia ortaya çıktı. Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, 10 Eylül Perşembe günü ABD Başkanı Donald Trump’ı iki kez aradı ve Husilere karşı Amerikan saldırısı istedi. Trump’ın bu talebi kabul etmediği bildirildi.

Muhammed bin Selman Trump’tan ne istedi?

Axios’un 11 Eylül tarihli özel haberine göre Muhammed bin Selman, Husilerin Yemen’deki ilerleyişi ve Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları nedeniyle ABD’nin doğrudan askerî müdahalede bulunmasını istedi. Haberde görüşmelerin ayrıntıları iki ABD’li yetkiliye dayandırıldı. Aynı haberde Beyaz Saray ile Suudi Arabistan’ın Washington Büyükelçiliğinin yorum yapmadığı belirtildi.

Telefon görüşmelerinin içeriği henüz Riyad veya Washington tarafından yayımlanmış resmî bir tutanakla doğrulanmış değil. Bu bölüm Axios’un ABD yönetimindeki kaynaklarına dayanıyor. Husi saldırılarındaki son tırmanma ise Suudi Arabistan’ın resmî açıklamalarıyla ayrı olarak doğrulanmış durumda.

Suudi Arabistan Husi saldırılarına nasıl karşılık veriyor?

Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA’nın 9 Eylül’de yayımladığı açıklamada koalisyon sözcüsü Turki el-Maliki, Husilerin Khamis Mushait, Abha ve Cizan’a balistik füze ve dronlarla saldırdığını bildirdi. El-Maliki, koalisyonun Suudi Arabistan’ın egemenliğini, altyapısını ve sivilleri korumak için meşru müdafaa çerçevesinde karşılık vereceğini söyledi.

Riyad saldırılara askerî karşılık vereceğini açıkça ilan etti. Fakat Suudi açıklamasında ABD’den Husi hedeflerini vurmasının istendiğine dair bir ifade yok. Telefon görüşmesine ilişkin iddia ile Riyad’ın kamuya açık tutumu birbirinden ayrı.

ABD neden doğrudan saldırı istemiyor?

ABD’li yetkilere dayandırılan değerlendirmeye göre Washington, Suudi Arabistan’a savunma desteğini artırmaya hazır fakat Yemen’de yeni bir doğrudan savaş cephesi açmak istemiyor. Kızıldeniz ve Babülmendep’te deniz ulaşımının açık kalması Washington açısından temel güvenlik başlıklarından biri.

Axios ayrıca ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper’ın temaslar için Suudi Arabistan’a gittiğini yazdı. Cooper’ın ziyareti doğrudan saldırı kararı anlamına gelmiyor. Washington askerî koordinasyonu sürdürüyor; Amerikan uçaklarının Husilere karşı yeni bir harekât başlatacağına dair resmî karar açıklanmış değil.

İngiltere saldırılar için ne dedi?

İngiltere Dışişleri Bakanlığının 10 Eylül açıklaması Husi saldırılarının Suudi Arabistan’daki sivil ve enerji altyapısını hedef aldığını doğruladı. Londra, Suudi Arabistan ile Yemen’in uluslararası hukuk çerçevesinde güvenliklerini ve egemenliklerini savunma hakkına sahip olduğunu belirtti; Husilerden saldırıları derhal durdurmalarını istedi.

İngiltere’nin açıklamasında olası bir ABD saldırısına ilişkin bilgi yok. Londra, çatışmanın bölgesel istikrarı ve Kızıldeniz ile Babülmendep üzerinden geçen ticaret hatlarını tehdit ettiğini söylüyor.

Trump daha önce Mekke Anlaşması’nı desteklemişti

Trump’ın Ağustos ayındaki tutumu farklı bir alandaydı. Transit Haber’in 17 Ağustos tarihli dosyasında aktarıldığı üzere ABD Başkanı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı “büyük, cesur ve önemli bir ilk adım” sözleriyle övmüştü.

Trump o mesajında bölge ülkelerinin kendi savunmalarını daha güçlü biçimde üstlenmesini olumlu karşıladı. Yeni iddiaya göre Washington ile Riyad arasındaki işbirliği sürüyor, ancak doğrudan Amerikan saldırısı kararı yok.

Mekke Anlaşması bu tabloda nerede duruyor?

Suudi Arabistan’ın Türkiye ve Pakistan’la kurduğu üçlü savunma yapısı da Husi saldırıları nedeniyle yeniden gündemde. Transit Haber’in 11 Eylül’de güncellediği dosyada Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Mekke Anlaşması kapsamında Husilere karşı ortak askerî karşılığın henüz görüşülmediğini ve uygulama mekanizmalarının tamamlanmadığını açıkladı.

Riyad aynı anda birkaç güvenlik hattını açık tutuyor. Koalisyon güçleriyle karşılık verileceği ilan edildi. ABD ile savunma temasları sürüyor. Türkiye ve Pakistan’la kurulan üçlü yapı ise henüz uygulama mekanizmalarını tamamlıyor. 11 Eylül itibarıyla bu kanallardan ortak bir Husi saldırı operasyonu ilan edilmedi.

Kızıldeniz hattındaki risk neden büyüdü?

Husilerin Babülmendep çevresindeki ilerleyişi, Suudi Arabistan açısından yalnız sınır güvenliği sorunu yaratmıyor. Kızıldeniz üzerinden geçen enerji ve ticaret hatları da risk altında. Riyad son haftalarda deniz güvenliği için daha geniş bölgesel ortaklıklar kurmaya çalışıyor.

Türkiye’nin de içinde bulunduğu Kızıldeniz deniz savunma koalisyonu, ticari gemilerin korunması, istihbarat paylaşımı ve ortak deniz faaliyetleri için ayrı bir hat oluşturuyor. Bu yapı Mekke Anlaşması’ndan farklı; deniz güvenliğine odaklanıyor ve açıklanan görev tanımı doğrudan Yemen’de kara veya hava savaşı yürütmek değil.

Şu anda kesin olarak bilinen ne?

11 Eylül itibarıyla doğrulanmış olan kısım Husi saldırıları ve Riyad’ın meşru müdafaa mesajı. Muhammed bin Selman’ın Trump’tan doğrudan Amerikan saldırısı istediği ve Trump’ın bunu reddettiği bölüm ise şu aşamada Axios’un ABD’li yetkilere dayandırdığı bilgi olarak duruyor.

Beyaz Saray veya Suudi yönetimi telefon görüşmelerinin içeriğini resmen açıklarsa dosyanın statüsü değişebilir. Şimdilik Washington’ın Riyad’a savunma desteğini sürdürürken Husilere karşı yeni bir Amerikan saldırı cephesi açmadığı görülüyor. Bu tutum, Suudi Arabistan’ın Mekke Anlaşması ve Kızıldeniz koalisyonu gibi bölgesel güvenlik mekanizmalarına neden daha fazla ağırlık verdiği tartışmasını da büyütebilir.