Aramco’dan petrol stoğu uyarısı: 6 milyar varilin altına indi, büyük kısmına erişilemiyor

Küresel petrol stokları, Saudi Aramco CEO’su Amin Nasser’in Londra’daki Energy Intelligence Forum’da yaptığı açıklamayla enerji piyasasının yeniden ana başlıklarından biri oldu. Aramco’nun 5 Ekim’de yayımladığı konuşma metnine göre dünya mevcut krize yaklaşık 10 milyar varillik toplam petrol stoğuyla girdi. Nasser, ticari envanterin bugün 6 milyar varilin altına indiğini ve kalan miktarın büyük bölümünün operasyonel olarak piyasaya sunulabilir durumda olmadığını söyledi. Aramco CEO’su, küresel arz sisteminin dayanıklılık payını “çok ince” olarak tanımladı.

Reuters’ın 6 Ekim tarihli haberinde Nasser’in verdiği rakamlar, Londra’daki forumda konuşan diğer enerji yöneticilerinin değerlendirmeleriyle birlikte aktarıldı. Habere göre, yıl içinde Orta Doğu ve Ukrayna kaynaklı tedarik kesintileri sırasında stoklardan 1 milyar varilin üzerinde petrol çekildi. Reuters, Nasser’in mevcut ticari stokların yüzde 10’u veya daha azının kolayca erişilebilir olduğunu söylediğini, dünya petrol talebinin ise günlük yaklaşık 102 milyon varil düzeyinde bulunduğunu bildirdi.

Küresel petrol stokları neden 6 milyar varilin altına indi?

Nasser’in konuşmasında stoklardaki gerilemenin merkezinde uzun süren Hürmüz kesintisi bulunuyor. Aramco CEO’suna göre kriz boyunca yaklaşık 3 milyar varillik brüt petrol arzı kaybedildi; bu miktar aynı dönemde Hürmüz üzerinden normal koşullarda geçecek ham petrol ve ürünlerin yaklaşık yarısına denk geliyor. Piyasadaki açığın bir bölümü ticari stokların kullanılmasıyla karşılandı. Nasser, özellikle kara üzerindeki ticari envanterin son büyük tampon olarak devreye girdiğini belirtti. Hürmüz’de yaşanan kesinti yalnız depolardaki miktarı azaltmadı; tanker rotaları, rafineri beslemesi ve ürün sevkiyatında da baskı yarattı. Transit Haber’in Hürmüz Boğazı deniz trafiği dosyasında da savaş öncesi geçiş seviyelerine dönüşün aylar boyunca sağlanamadığı ve alternatif koridorların gündeme geldiği aktarılmıştı. Nasser, ticari envanterdeki 6 milyar varilin altındaki seviyeyi Hürmüz kaynaklı kesintiler ve stoklardan yapılan çekişlerle birlikte anlattı.

100 milyon varillik acil salım ne kadar büyük?

Reuters’a göre Uluslararası Enerji Ajansı, yükselen dizel fiyatlarını hafifletmek için 100 milyon varillik yeni ham petrol ve dizel salımının ayrıntılarını hazırlıyor. Küresel petrol stokları için 100 milyon varillik hacim, günlük talep ile kıyaslandığında sınırlı bir süreyi karşılıyor. Ajansın verdiği günlük yaklaşık 102 milyon varillik dünya talebiyle karşılaştırıldığında 100 milyon varil, küresel tüketimin yaklaşık bir gününe denk geliyor. Nasser, acil rezervlerin bir kışı atlatmaya yardımcı olabileceğini, fakat uzun vadeli arz açığını tek başına kapatamayacağını söyledi. Aramco’nun konuşma metnindeki tahmine göre, Hürmüz tamamen açılsa ve piyasa güveni geri dönse bile, talep karşılanırken stokların yeniden doldurulması 2 yıla kadar sürebilir. ABD’de Stratejik Petrol Rezervi’ndeki ham petrol miktarı da Reuters’ın aktardığı Enerji Bakanlığı verilerine göre Ekim 1982’den bu yana görülen en düşük seviyede bulunuyor.

Orta Doğu’dan çıkan petrol akışı neden kritik?

Piyasanın kısa vadeli dengesi Orta Doğu’dan devam eden sevkiyata bağlı. Küresel petrol stokları için bu günlük akış, depolardaki açığın büyümemesini sağlayan ana kaynaklardan biri. Reuters’ın Vitol CEO’su Russell Hardy’nin açıklamalarına dayanan ayrı haberine göre son 7–10 günde bölgeden günlük yaklaşık 12 milyon varil ham petrol ile 2 milyon varil rafine ürün çıktı. Hardy, bu akışın Batı’daki düşük stoklar nedeniyle fiyat baskısını sınırlamak açısından gerekli olduğunu söyledi. Aynı açıklamada sevkiyatın ciddi biçimde aksaması halinde varil başına 200 dolar senaryosunun gündeme gelebileceği ifade edildi. Suudi Arabistan’ın enerji altyapısı da son haftalarda doğrudan güvenlik baskısı altında kaldı. Transit Haber’in Riyad’daki Aramco tesisine yönelik saldırı haberinde Husi güçlerinin füze ve dron kullandığını açıkladığı, Suudi tarafının ise olayın ayrıntılarına ilişkin farklı bir anlatım sunduğu aktarılmıştı. Nasser’in Londra konuşmasında Aramco tesislerine ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar, küresel arz güvenliğini doğrudan etkileyen riskler arasında sayıldı.

Aramco stokların toparlanması için ne öngörüyor?

Energy Intelligence’ın forumdan aktardığı değerlendirmede Nasser, Aramco’nun günlük 12 milyon varillik sürdürülebilir azami üretim kapasitesinin korunduğunu söylerken stokların “stres seviyesine” ulaştığını belirtti. Şirket, kısa süreli kesintilere karşı denizaşırı depolama imkânlarını genişletmeyi ve ham petrol ihracatı için ek güzergâhları incelemeyi planlıyor. Nasser ayrıca Orta Doğu’nun dünya kanıtlanmış petrol rezervlerinin yaklaşık yarısına ve küresel yedek üretim kapasitesinin büyük bölümüne sahip olduğunu hatırlattı.

Küresel petrol stokları üzerindeki baskı rafine ürünlere de yansıyor. Dizel arzındaki daralma, taşımacılık ve sanayi maliyetlerinin yanında havacılık yakıtı piyasasını da etkiliyor. Transit Haber’in ABD dizel fiyatları dosyasında Eylül ortasında rekor fiyatlar ve bazı istasyonlardaki stok tükenmeleri aktarılmıştı. Londra’daki forumda ham petrolün yanı sıra dizel ve jet yakıtlarında da depolama kapasitesi ile sevkiyat, kış aylarına girilirken izlenen temel göstergeler arasında sayıldı.

Nasser’in 6 milyar varillik hesabı, yeraltında bulunan kanıtlanmış petrol rezervlerinden ayrı olarak ticari depolardaki mevcut petrol envanterini ölçüyor. Aramco CEO’sunun verdiği çerçevede belirleyici unsurlar, depolardaki toplam miktar kadar bu petrolün ne kadarının kısa sürede piyasaya çıkarılabildiği, Hürmüz ve diğer ihracat hatlarının çalışması ve günlük talebin kesintisiz karşılanması. Nasser, bu koşullar altında küresel arz sisteminin dayanıklılık tamponunun çok ince kaldığını söyledi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Mekke İttifakı askerî konuşlandırma kararı aldı: Muhalefetten TBMM şartı ve Yemen tepkisi

Mescid-i Nebevî’ye elektrik sağlayan tesis vuruldu: Türkiye’den Suudi Arabistan’a destek