Körfez Hürmüz’e karşı 7 hat hazırlıyor: İran tehdidi altyapıya kayabilir

Hürmüz petrol hatları planı, Körfez üreticilerinin İran’ın boğaz üzerindeki baskısını azaltmak için hızlandırdığı enerji altyapısı yatırımlarını yeni bir aşamaya taşıdı. CSIS’nin 6 Ekim 2026 tarihli raporuna göre Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak’ın da içinde bulunduğu bölge ülkelerinde Hürmüz Boğazı’nı baypas etmeyi amaçlayan en az yedi yeni veya genişletilmiş büyük boru hattı projesi bulunuyor. Projeler petrolü Kızıldeniz, Umman Denizi ya da Akdeniz’e ulaştırarak ihracatın tek bir deniz geçidine bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Raporda aktarılan Goldman Sachs hesabına göre yeni kapasite 2027 sonuna kadar günlük yaklaşık 4 milyon varile, 2028 sonunda ise günlük 7 milyon varilin üzerine çıkabilir.

Hürmüz petrol hatları 2028’e kadar ne kadar kapasite ekleyebilir?

Goldman Sachs’ın CSIS tarafından aktarılan tahmini, yalnız mevcut boru hatlarının kapasitesini değil, yapım, genişletme veya planlama aşamasındaki yeni güzergâhların sağlayacağı ilave ihracat alanını ölçüyor. Associated Press’in temmuz ayında hükümet yetkilileri, petrol şirketleri ve analistlere dayandırdığı dosyada aynı yedi proje için 2027 sonunda yaklaşık 3,8 milyon varil/gün, 2028 sonunda ise 7,3 milyon varil/gün ilave baypas kapasitesi öngörülüyordu. Bu kapasitenin devreye girmesi, Körfez’den çıkan petrolün daha büyük bölümünü Hürmüz yerine alternatif limanlara taşıyabilecek yeni bir ihracat ağı oluşturacak.

Mevcut altyapı şimdiden bu stratejinin temelini oluşturuyor. Saudi Aramco’nun birinci çeyrek sonuçlarına göre Doğu-Batı Boru Hattı yılın ilk çeyreğinde günlük 7 milyon varillik azami kapasiteye çıkarıldı ve Suudi petrolünün Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu üzerinden ihraç edilmesini destekledi. Aramco, hattın Hürmüz’deki deniz taşımacılığı kısıtlarının etkisini azaltan kritik bir tedarik damarı haline geldiğini açıkladı. Reuters’ın 6 Ekim tarihli haberinde Suudi Enerji Bakanı Abdülaziz bin Selman, Doğu-Batı hattından pompalanan miktarın yeniden 5,8 milyon varile ulaştığını söyledi; hat eylüldeki dron saldırısının ardından geçici olarak kesilmişti.

Hangi güzergâhlar Hürmüz’e alternatif oluşturuyor?

Hürmüz petrol hatları yatırımlarının bir başka ayağında Birleşik Arap Emirlikleri, boğazı dışarıda bırakan Fujairah çıkışını büyütüyor. ADNOC’un 2026 resmî tahvil izahnamesi, Habshan’dan Fujairah ihracat terminaline uzanan 404 kilometrelik hattın yaklaşık 1,5 milyon varil/gün kapasite taşıdığını kaydediyor. AP’nin bölgesel dosyasında buna paralel ikinci hattın 2027 hedefiyle ilerlediği, Irak’ta ise Basra–Haditha hattı ile Akdeniz ve Kızıldeniz’e açılabilecek güzergâhların değerlendirildiği aktarılıyor. Irak için konuşulan seçenekler arasında Suriye’nin Baniyas limanı ve Ürdün’ün Akabe limanına uzanabilecek hatlar da bulunuyor. Bu projelerin ortak özelliği, üretim sahasından çıkan petrolü Hürmüz’ün batısındaki veya dışındaki terminallere taşımaları. Suudi Arabistan için Yanbu, BAE için Fujairah, Irak için ise kuzey, batı ve güneybatı yönündeki alternatif çıkışlar enerji ticaretinin coğrafyasını çeşitlendiriyor. Transit Haber’in Hürmüz Boğazı deniz trafiği dosyasında İran ile Umman arasında normal geçişi yeniden kurmak için yürütülen görüşmeler yer alırken, yeni boru hattı yatırımları ihracatın boğazdaki müzakere sonucuna tamamen bağlı kalmaması için ayrı bir altyapı hattı oluşturuyor.

İran tehdidi neden boru hatlarıyla birlikte ortadan kalkmıyor?

Rapordaki güvenlik değerlendirmesi, Hürmüz petrol hatları genişledikçe riskin biçim değiştirebileceğini öngörüyor. Rapora göre boru hatları deniz sigortasındaki ani maliyet artışlarından ve tanker mürettebatına yönelik doğrudan risklerden korunuyor; aynı zamanda ihracat için birden fazla çıkış oluşturarak toplam kesintiyi zorlaştırıyor. Buna karşılık uzun hatlar, pompa istasyonları, ayırma tesisleri, depolama alanları ve ihracat terminalleri füze, İHA, sabotaj ve siber saldırı açısından yeni kritik noktalar haline geliyor. CSIS, İran ve İran bağlantılı grupların bu altyapıyı gelecekteki bir çatışmada baskı aracı olarak hedefleyebileceğini değerlendiriyor.

Hürmüz üzerindeki İran baskısı nasıl değişebilir?

2026’daki saldırılar kara enerji altyapısının da hedef olabildiğini ortaya koydu. CSIS, Husi İHA saldırılarının Suudi Doğu-Batı hattını hedef aldığını hatırlatıyor. Reuters’ın son verisine göre eylül ayında Iraklı milislere atfedilen dron saldırısı hattı geçici olarak durdurdu; akış daha sonra yeniden yükseltildi. Böylece Körfez’in Hürmüz’e bağımlılığı azalırken enerji güvenliğinin ağırlık merkezi tanker rotalarından kara altyapısının korunmasına doğru genişliyor. Yedi projenin öngörülen kapasiteye ulaşması, CSIS değerlendirmesine göre Hürmüz Boğazı’nın petrol ihracatındaki ağırlığını azaltabilir ve Tahran’ın geçit üzerindeki baskı gücünü sınırlayabilir. CSIS, İran’ın enerji akışını etkileme kapasitesinin deniz trafiğinin yanı sıra kara altyapısına yönelik saldırıları da kapsadığını değerlendiriyor. Transit Haber’in İran’ın petrol ihracatına ilişkin Galibaf açıklamasını ve Hürmüz’ün açılması için açıklanan siyasi şartları izleyen haberlerinde boğazın Tahran’ın enerji ve güvenlik pazarlığındaki yerinin sürdüğü görülüyor. Yeni Hürmüz petrol hatları bu pazarlığın fiziksel zeminini değiştiriyor; Körfez üreticileri aynı anda hem alternatif çıkış kapasitesi kuruyor hem de yüzlerce kilometrelik yeni enerji altyapısını korumak zorunda kalıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Aramco’dan petrol stoğu uyarısı: 6 milyar varilin altına indi, büyük kısmına erişilemiyor

Trump iki Amerikan kentini savaş senaryosuna soktu: “Küçük bir bedel” sözü tepki çekti

ABD’den İsrail’e Irak’ı bombalaması için “yeşil ışık” iddiası: Hedefte İran yanlısı milisler var