Türkiye’nin itiraz ettiği kablo projesine ABD’den destek

Doğu Akdeniz kablo projesi, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Atina ziyareti sırasında yeniden diplomatik gündeme taşındı. Rubio, 8 Ekim 2026’da yayımlanan Kathimerini söyleşisinde Washington’ın Great Sea Interconnector (GSI) elektrik bağlantısını desteklediğini ve karşılaşılan engelleri aşmak için diplomatik girişimlerde bulunmak istediğini belirtti. Reuters’ın 8 Ekim tarihli haberine göre projenin deniz tabanı araştırmaları, Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanları anlaşmazlığı nedeniyle yavaş ilerliyor.

Doğu Akdeniz kablo projesi hangi güzergâhta planlanıyor?

Yunanistan elektrik iletim sistemi işletmecisi IPTO tarafından geliştirilen yaklaşık 1,9 milyar avroluk proje, Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi elektrik şebekelerini denizaltı hattıyla bağlamayı ve sonraki aşamada İsrail’e uzanmayı hedefliyor.

Planlanan bağlantı Avrupa Birliği’nin elektrik piyasasına doğrudan bağlı olmayan Kıbrıs Rum Kesimi açısından enerji ticaretine yeni bir altyapı oluşturacak. Projenin maliyeti, teknik güzergâhı ve finansman düzeni ayrı müzakere başlıkları olarak ilerliyor. Doğu Akdeniz’deki bağlantı projesine Avrupa Birliği desteği bulunuyor. Ancak kablonun döşenmesi için deniz dibinde yapılacak araştırmalar ve seçilecek hat, deniz yetki alanları konusunda Türkiye ile Yunanistan’ın farklı görüşlere sahip olduğu bölgeleri ilgilendiriyor. Araştırma gemilerinin faaliyet alanı ve iki ülke arasındaki koordinasyon, projeye ilişkin diplomatik görüşmelerin başlıkları arasında bulunuyor.

Türkiye’nin 2019 Libya mutabakatı neden gündemde?

Doğu Akdeniz konusunda Ankara, 2019’da Libya ile imzaladığı deniz yetki alanları sınırlandırma mutabakatını kendi Doğu Akdeniz yaklaşımının dayanaklarından biri olarak yansıtıyor. Reuters, Türkiye’nin kablo güzergâhıyla ilgili araştırmalar için Türk makamlarıyla önceden koordinasyon yürütülmesini talep ettiğini aktardı. Atina ise Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakatı tanımıyor. Bu farklı tutum, planlanan deniz tabanı çalışmalarının kapsamı ve zamanlamasıyla ilgili anlaşmazlığın arka planını oluşturuyor.

Daha önce Türkiye ve Yunanistan arasında yaşanan kablo tartışmaları Transit Haber’in GSI gerilimi haberinde ve 28 Eylül NAVTEX gelişmesinde ele alınmıştı. Rubio’nun açıklaması, bu teknik ve diplomatik uyuşmazlık devam ederken Washington’ın projeye ilişkin yaklaşımını yeniden kamuoyuna aktarması bakımından ayrı bir gelişme.

Rubio diplomatik girişim konusunda ne söyledi?

ABD Dışişleri Bakanı, projenin enerji arzını çeşitlendirme hedefi taşıdığını anlattı. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşla Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilimleri, kaynak çeşitlendirmesinin gerekçeleri arasında saydı. Yol üzerinde çözülmesi gereken engeller bulunduğunu kabul ederek ABD’nin bunlar üzerinde diplomasi yoluyla çalışmak istediğini bildirdi.

Başbakan Kiryakos Miçotakis ise 9 Ekim’deki değerlendirmesinde Rubio ziyaretinin iki ülkenin stratejik ilişkilerini güçlendirdiğini söyledi. Kathimerini’nin aktardığı açıklamada Miçotakis, kablo bağlantısının Yunanistan’ın egemenlik haklarını zedelemeden ilerletilebileceği görüşünü dile getirdi. Bu açıklama Atina’nın pozisyonunu ortaya koyuyor; Türkiye’nin deniz yetki alanları konusundaki talepleri ise sürüyor.

Finansman ve enerji bağlantısında son durum

Reuters’ın haberine göre Fransız yatırım kuruluşu Meridiam, ağustos ayında projede çoğunluk hissedarı olmak üzere anlaşma imzaladı. Elektrik şebekesi bağlantısı kurmak için planlanan altyapıda bir yandan yatırım ve finansman görüşmeleri yapılırken, diğer yandan güzergâh araştırmalarıyla ilgili uluslararası ihtilaf gündemde kalıyor.

Türkiye açısından tartışmanın somut başlığı, deniz araştırmaları yapılırken hangi yetki alanlarının esas alınacağı ve hangi makamların önceden bilgilendirilmesi gerektiği. Yunanistan, projeyi Avrupa elektrik şebekesine bağlantı ve bölgesel enerji güvenliği kapsamında değerlendiriyor. Washington’ın 8 Ekim’de açıkladığı yaklaşım ise bu iki pozisyonun bulunduğu bir süreçte enerji projesini desteklemeyi ve diplomatik temas yürütmeyi içeriyor.

ABD desteğinin açıklanmasının ardından Yunanistan ne dedi?

9 Ekim’de Skai radyosuna konuşan Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ABD Dışişleri Bakanı Rubio’nun ziyaretini Yunanistan ile Washington arasındaki stratejik ilişkiler çerçevesinde değerlendirdi. Miçotakis, kablo bağlantısının Yunanistan’ın egemenlik haklarıyla uyumlu biçimde ilerletilmesini savundu. Kathimerini’nin aktardığı açıklamaya göre Yunanistan Başbakanı, enerji bağlantıları ve yatırım dosyalarını ABD ile ikili ilişkilerin parçası olarak saydı. Türkiye’nin deniz araştırmalarına ilişkin koordinasyon talebi ise Reuters’ın 8 Ekim haberinde aktarılıyor.

Projedeki yatırım ve deniz araştırmaları nasıl ilerliyor?

Denizaltı elektrik kablosunun Doğu Akdeniz’de hayata geçirilmesinde güzergâhın incelenmesi, ilgili deniz araştırmalarının programlanması ve yatırımın finansmanı birbirine bağlı aşamalar. Reuters, Fransız Meridiam grubunun projede çoğunluk payı almak için ağustos ayında anlaşma yaptığını bildirdi. Yunan elektrik iletim işletmecisi IPTO tarafından geliştirilen bağlantının ilk hedefi Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi şebekeleri arasında elektrik iletimi kurmak. Planlamada İsrail bağlantısı sonraki aşama olarak bulunuyor.

Avrupa Komisyonunun proje kaydına göre bağlantının Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi arasındaki ilk hattı yaklaşık 898 kilometre uzunluğunda planlandı. Belgede Nexans, kablo çalışmalarının yüklenicisi olarak bulunuyor. Avrupa Birliği finansmanı da resmî kayda girmiş durumda.

İlgili diplomatik gelişmeler ve arka plan

Transit Haber’in 26 Ağustos tarihli GSI gerilimi haberinde Türk kaynakların koordinasyon talebi aktarılmıştı. Yunanistan’ın araştırma hazırlıkları, 28 Eylül NAVTEX açıklaması haberinde ele alındı. Türkiye’nin Libya ile imzaladığı mutabakatın siyasi bağlamı Türkiye–Libya deniz yetki alanları dosyası içeriğinde yer alıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Yunan medyası Rubio’nun Atina ziyaretini Türkiye üzerinden okudu: F-35 ve Ankara detayı

Rubio’nun F-35 sözleri Türkiye’de tartışma yarattı: Yunan basını tepkileri yazdı

İsrail istihbaratı Türkiye’nin ‘Libya koridoru’nu takibe aldı: Deniz yolları ve enerji hatları gözetleniyor

ABD’den Yunanistan’a 4 milyar dolarlık silah paketi: F-16 ve F-35 mühimmatı gündemde